Έκρηξη ακρίβειας στην αγορά

Μετά τις πρόσφατες ανατιμήσεις στα τρόφιμα και σε άλλα βασικά καταναλωτικά
αγαθά, η κούρσα του πετρελαίου ανοίγει τον δρόμο και σε νέες αυξήσεις τιμών,
σε προϊόντα και υπηρεσίες, ενώ οι κερδοσκόποι του… 2004 καραδοκούν.

Εκρηκτικό μείγμα ακρίβειας στην αγορά συνθέτουν οι ανατιμήσεις που έχουν γίνει
κατά το τελευταίο δίμηνο σε δεκάδες είδη τροφίμων και τυποποιημένα προϊόντα, η
ξέφρενη κούρσα της αμόλυβδης βενζίνης, καθώς και τα πρώτα κρούσματα
κερδοσκοπικών αυξήσεων στις τιμές διαφόρων προϊόντων – και λόγω Ολυμπιακών
Αγώνων.

Στα αλλεπάλληλα πλήγματα που δέχεται ο καταναλωτής από την έκρηξη της
ακρίβειας θα προστεθούν, το επόμενο διάστημα, οι ανατιμήσεις στις οποίες
ετοιμάζονται να προχωρήσουν αρκετοί επιχειρηματικοί κλάδοι, στην περίπτωση που
διατηρηθούν στα σημερινά υψηλά επίπεδα των 37 δολαρίων το βαρέλι οι διεθνείς
τιμές του πετρελαίου. H έκρηξη των τιμών στην αγορά αποτυπώνεται και στην
πορεία του πληθωρισμού τον Απρίλιο που, σύμφωνα με τις ενδείξεις, ξεπερνά το
3%. Προβλέπεται, μάλιστα, ότι τους επόμενους μήνες θα υπερβεί το 3,5%, αν
παραμείνουν ψηλά οι διεθνείς και οι εγχώριες τιμές των καυσίμων.

Ο χάρτης της ακρίβειας

Το τοπίο της ακρίβειας συνθέτουν οι ανατιμήσεις έως 7% σε τρόφιμα και
τυποποιημένα είδη που έγιναν το τελευταίο δίμηνο στα ράφια των σούπερ μάρκετ,
οι αυξήσεις έως και 15% στις τιμές της βενζίνης (από την αρχή του έτους), αλλά
και οι ανατιμήσεις σε μια σειρά από προϊόντα και υπηρεσίες που προκαλεί η
διατήρηση σε υψηλά επίπεδα των τιμών του πετρελαίου (οικοδομικά υλικά 4%-5%,
κόμιστρα μεταφορών 10% – 15% κ.ά.).

Άρωμα κερδοσκοπίας

Όλα αυτά, αλλά και ο κίνδυνος για κερδοσκοπικές αυξήσεις, εν όψει των
Ολυμπιακών Αγώνων, δημιουργούν ένα γενικότερο κλίμα ανατιμήσεων στην αγορά. Τα
πρώτα κρούσματα έχουν κάνει ήδη την εμφάνισή τους. Ενδεικτικό είναι ότι
καταστήματα εστίασης στο κέντρο της Αθήνας πωλούν το μπουκάλι μισού λίτρου
εμφιαλωμένου νερού έως και 1,20 ευρώ, όταν πέρυσι τέτοια εποχή η τιμή του
κυμαινόταν από 0,50 έως 1 ευρώ (αύξηση 20%). Την ίδια στιγμή, επιχειρήσεις
εστίασης πωλούν καφέδες, χυμούς, αναψυκτικά και νερά σε τιμές σημαντικά
υψηλότερες από τις ανώτατες επιτρεπόμενες.

Όπως στο Σίδνεϊ

Τα περισσότερα κρούσματα εμφανίζονται σε επιχειρήσεις που κατέχουν μονοπωλιακή
θέση στην αγορά (καντίνες σε αεροδρόμια, πλοία, γήπεδα, σταθμούς λεωφορείων,
αρχαιολογικούς χώρους κ.λπ.) που ισχύει καθεστώς πλαφόν στις τιμές. Έτσι, ο
καφές φραπέ, για παράδειγμα, φτάνει να πωλείται προς 3,20 ευρώ, έναντι 2 ευρώ
που είναι η ανώτατη τιμή πώλησης. Μάλιστα, όλα δείχνουν πως η Αθήνα βαδίζει
στα χνάρια του Σίδνεϊ, όπου οι Ολυμπιακές ανατιμήσεις είχαν ως αποτέλεσμα ο
πληθωρισμός να εκτιναχθεί στο 4,5% το 2000, από μόλις 1,5% το 1999.

Στην Ελλάδα οι ισχυρότερες τάσεις για ανατιμήσεις

Το γενικότερο ανατιμητικό κλίμα ενισχύεται και από τις απαντήσεις των
Ελλήνων επιχειρηματιών στη μηνιαία έρευνα οικονομικής συγκυρίας της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής (Business and Consumer Survey Results) για το πώς θα κινηθούν οι
τιμές κατά το επόμενο διάστημα. Από τα στοιχεία προκύπτει ότι στην Ελλάδα
παρατηρούνται, εκ μέρους των επιχειρήσεων, οι ισχυρότερες τάσεις για
ανατιμήσεις σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ακολουθούν σε απόσταση η Ιταλία
και η Ολλανδία.

Στην Ελλάδα ο σχετικός δείκτης «προσδοκιών αύξησης των τιμών» – όπως
ονομάζεται – βρισκόταν τον Μάρτιο στο 12 έναντι μόλις 1 του μέσου ευρωπαϊκού
όρου, 11 της Ιταλίας, 4 της Ισπανίας και 3 της Δανίας.

Πρόκειται για το ερωτηματολόγιο που καταγράφει τις απαντήσεις 1.500
επιχειρήσεων από όλες τις χώρες-μέλη της Ε.Ε., για το αν θα αυξηθούν οι τιμές
λιανικής μέσα στο αμέσως επόμενο διάστημα. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, τις
απαντήσεις αυτές συγκεντρώνει το ΙΟΒΕ.

Τα καύσιμα βάζουν φωτιά, όχι μόνο στο πορτοφόλι του καταναλωτή, αλλά και
στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Οι τιμές του πετρελαίου ασκούν ήδη
πιέσεις στις ελληνικές επιχειρήσεις και θεωρείται δεδομένο ότι θα υπάρξει
σειρά ανατιμήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες, είτε λόγω αύξησης του μεταφορικού
κόστους είτε επειδή χρησιμοποιούνται παράγωγά του ως πρώτη ύλη.

Στις μεταφορές

Εκτός από τις ανατιμήσεις που έχουν καταγραφεί το τελευταίο δίμηνο σε
οικοδομικά υλικά (κατά 4%-5%) και από μεταφορικές εταιρείες (10%-15%). Εφόσον
οι τιμές του «μαύρου χρυσού» παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα στελέχη
αεροπορικών και ακτοπλοϊκών εταιρειών δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να
μετακυλίσουν μέρος του αυξημένου κόστους στα εισιτήρια και τα ναύλα. Ειδικά οι
ακτοπλοϊκές εταιρείες, αν και τα περιθώρια ανατιμήσεων είναι στενά σε ό,τι
αφορά τα ναύλα της τρίτης θέσης (που καθορίζονται από το κράτος), πιέζουν ήδη
για αυξήσεις 8%-10% στις τιμές των εισιτηρίων αυτής της κατηγορίας,
επικαλούμενες την τεράστια επιβάρυνση που έχουν από το κόστος του πετρελαίου.

Επιπλέον, από την 1η Ιουνίου αυξάνονται κατά 4%, κατά μέσον όρο, τα κόμιστρα
στα ταξί, ενώ αυξήσεις διεκδικούν και οι ιδιοκτήτες ΚΤΕΛ, καθώς το κόστος
λειτουργίας τους έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω των καυσίμων.

Εφιαλτικό σενάριο

Επισημαίνεται ότι οι τιμές της αμόλυβδης έχουν σκαρφαλώσει ώς τα 89 λεπτά το
λίτρο, αλλά ακόμη και στελέχη του οικονομικού επιτελείου δεν αποκλείουν τους
επόμενους μήνες να φτάσουν σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Παράλληλα, παγκόσμιοι
οργανισμοί προβλέπουν ότι οι διεθνείς τιμές του «μαύρου χρυσού» θα αυξηθούν
περαιτέρω κατά 10% μέσα στις επόμενες εβδομάδες – και σε αυτή την περίπτωση το
σοκ θα είναι ισχυρό για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και την οικονομία.
Το εφιαλτικό αυτό σενάριο ζωντάνεψε την Παρασκευή, όταν οι τιμές του
πετρελαίου συνέχισαν την ανοδική τους πορεία, για να ξεπεράσουν στη διάρκεια
της ημέρας τα 37 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο, ενώ «έσπασαν» το φράγμα των 40
δολαρίων το βαρέλι στη Νέα Υόρκη!