Δόγμα «βελούδινου διαζυγίου»

Ένα νέο δόγμα για το Κυπριακό φαίνεται ότι βρίσκεται υπό διαμόρφωση στο
προεδρικό μέγαρο της Κύπρου και μια πρώτη γεύση του έχουν ήδη λάβει τόσο η
Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.

Το δόγμα αυτό για τους οπαδούς του σχεδίου Ανάν και εν γένει της
ομοσπονδιακής, διζωνικής, δικοινοτικής λύσης θα μπορούσε να ονομασθεί «δόγμα
αλώβητης διχοτόμησης». Για τους υπέρμαχους του «όχι» όμως στο δημοψήφισμα της
24ης Απριλίου, μπορεί να ονομασθεί «δόγμα ειρήνης και ασφάλειας».

Το υπόμνημα. Με το υπόμνημα που υπέβαλε στα Ηνωμένα Έθνη, η κυπριακή
κυβέρνηση έκανε σαφές τρία πράγματα: ότι απορρίπτει το σχέδιο Ανάν ακόμη και
ως βάση για διαπραγμάτευση, ότι για αυτήν το Κυπριακό είναι πρόβλημα εισβολής
και κατοχής και όχι εξεύρεσης ενός ομοσπονδιακού μοντέλου και ότι είναι
διατεθειμένη να βοηθήσει οικονομικά τους Τουρκοκυπρίους. Φυσικά, το υπόμνημα –
ως ενέργεια και ως περιεχόμενο – προκάλεσε την έντονη αντίδραση των κ.κ.
Αναστασιάδη και Βασιλείου στο Εθνικό Συμβούλιο, οι οποίοι κατηγόρησαν ευθέως
τον Πρόεδρο Παπαδόπουλο ότι επιθυμεί τη διχοτόμηση. Ο Κύπριος Πρόεδρος,
ωστόσο, ήταν εξίσου σαφής στην απάντησή του, δηλαδή ότι έχει κάθε δικαίωμα να
υποβάλει υπομνήματα με τις θέσεις του, διότι δεν είναι Πρόεδρος υπό
περιορισμόν.

Έστω δε και εν μέρει, ο κ. Παπαδόπουλος έχει δίκιο: το πολιτικό σύστημα της
Κύπρου είναι αυστηρά προεδρικό, γεγονός που σημαίνει ότι ο πρόεδρος ο οποίος
εκλέγεται με το 50% συν ένα των ψήφων σχηματίζει την κυβέρνηση, που μπορεί να
περιλαμβάνει εκπροσώπους άλλων κομμάτων – εν προκειμένω του ΑΚΕΛ -, αλλά δεν
χάνει την εξουσία εάν οι σύμμαχες δυνάμεις αποχωρήσουν. Ως εκ τούτου, ο
αποφασιστικός παράγων για την εξέλιξη του Κυπριακού από τώρα και μέχρι τις
προεδρικές εκλογές του 2008 δεν είναι άλλος από τον κ. Παπαδόπουλο.

Έτσι, μετά το συντριπτικό «όχι» στο σχέδιο Ανάν, η πολιτική ενός «βελούδινου
διαζυγίου» στην Κύπρο – η δημιουργία δηλαδή δύο ανεξάρτητων κρατών στο νησί με
παραχώρηση κάποιων εδαφών στην Κυπριακή Δημοκρατία – φαίνεται να κερδίζει
συνεχώς έδαφος στο προεδρικό μέγαρο της Λευκωσίας, αν και κανείς δεν το
παραδέχεται ανοιχτά.

Οι δημοσκοπήσεις. Εξάλλου άνθρωποι της κυπριακής ηγετικής ομάδας, οι
οποίοι εξετάζουν σοβαρά αυτή την πολιτική, θυμίζουν σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις
ότι στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις που έγιναν με αφορμή τα δημοψηφίσματα υπέρ
ενός «βελούδινου διαζυγίου» τασσόταν πάνω από το ένα τρίτο των Ελληνοκυπρίων,
ενώ υπογραμμίζουν ότι η λύση αυτή είναι η μόνη που εγγυάται πως δεν θα
υπάρξουν τριβές μεταξύ των δύο πλευρών και δεν θα αφήνει εκκρεμότητες για το
μέλλον.

Μετά τα δημοψηφίσματα, η κυπριακή κυβέρνηση όχι μόνο δεν έδειξε να
ενδιαφέρεται να σταματήσει – αν και θα μπορούσε – οποιεσδηποτε ενέργειες του
διεθνούς παράγοντα για την επιβράβευση των Τουρκοκυπρίων. Αντιθέτως, έσπευσε
να δώσει και η ίδια «προίκα» στο τουρκοκυπριακό κατεχόμενο κομμάτι του νησιού
ενθαρρύνοντας ουσιαστικά την οικονομική επιβίωσή του.

Βάσει της συνθήκης προσχώρησης της Κύπρου στην Ένωση, μοναδικός αρμόδιος για
τα κατεχόμενα και φυσικά τη σχέση τους με την Ένωση είναι η κυπριακή
κυβέρνηση. Κι αυτή η συνθήκη σημαίνει, θεωρητικά, ότι η Κυπριακή Δημοκρατία
μπορεί να εμποδίσει οποιοδήποτε μέτρο της Κομισιόν δεν είναι της αρεσκείας της
– και, για την ακρίβεια, τη χρηματοδότηση έργων ύψους 259 εκατ. ευρώ χωρίς
προηγούμενη δική της έγκριση. Κάτι τέτοιο όμως θα οδηγούσε και στην εξάρτηση
των Τουρκοκυπρίων από τη βούληση της Λευκωσίας.

Και «προίκα». Περιέργως, λοιπόν, η κυπριακή κυβέρνηση έχει στείλει
«σήματα» στην Κομισιόν ότι δεν πρόκειται στην πράξη να προβάλει προσκόμματα σε
οποιαδήποτε προσπάθεια της Επιτροπής να στηρίξει τους Τουρκοκυπρίους.
Αντιθέτως, έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι η «προίκα» της Κομισιόν θα
συνοδευθεί και από επιπλέον κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού της Κυπριακής
Δημοκρατίας.

Το πλέον παράδοξο όλων όμως, όσον αφορά την τακτική του «βελούδινου διαζυγίου»
που φαίνεται να επεξεργάζεται τώρα η Λευκωσία, είναι η στάση του διεθνούς
παράγοντα και η προοπτική της αντιστροφής μιας ντε φάκτο αρνητικής κατάστασης
για τη Λευκωσία σε θετική: Οι Αμερικανοί, παρά τις φραστικές αντεγκλήσεις που
ανταλλάσσονται επί του παρόντος, δεν έχουν κανέναν λόγο να είναι
δυσαρεστημένοι, διότι αυτό που τους ενδιέφερε ήταν απλώς το Κυπριακό να μην
αποτελεί πλέον πρόβλημα για την ένταξη της Τουρκίας στην Ένωση. Κι αυτό το
πέτυχαν. Αντιστοίχως, εξαιρετικά ευχαριστημένη είναι και η Τουρκία, η οποία
όχι μόνο απαλλάχθηκε από ένα βάρος, αλλά εδραίωσε και την άτυπη συμμαχία
μεταξύ Ταγίπ Ερντογάν και αρχηγού ΓΕΕΘΑ, στρατηγού Οζκιόκ. Ήδη οι Τούρκοι
διπλωμάτες, αντιλαμβανόμενοι τις προθέσεις της Λευκωσίας, διαμηνύουν ότι είναι
πολύ πρόθυμοι να συναινέσουν σε ένα «βελούδινο διαζύγιο» – συνοδεύοντάς το
μάλιστα με εκχώρηση περισσότερων εδαφών προς τους Ελληνοκυπρίους από αυτά που
προέβλεπε το σχέδιο Ανάν, αλλά και με σχεδόν πλήρη απόσυρση των τουρκικών
ενόπλων δυνάμεων από το ψευδοκράτος!

Ενοχλημένες είναι πάμπολλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες είχαν δεχθεί την
Κύπρο στην Ένωση ελπίζοντας σε επίλυση του Κυπριακού και όχι σε μια
«μπάσταρδη» κατάσταση, όπου σε μία χώρα-μέλος το κοινοτικό κεκτημένο
εφαρμόζεται… κατ’ επιλογήν και ουδείς είναι υπεύθυνος για οτιδήποτε. Και σε
περίπτωση που ένα «βελούδινο διαζύγιο» πάρει σάρκα και οστά, τότε τα
προβλήματα στην Ένωση θα είναι ακόμη μεγαλύτερα. Θα δεχθεί, π.χ., η Ένωση την
ένταξη στην Ευρώπη ενός μικροσκοπικού κράτους με μουσουλμανικό πληθυσμό – της
ανεξάρτητης Τουρκοκυπριακής Δημοκρατίας – με δικαίωμα ψήφου; Πολύ δύσκολο.
Κατά τα φαινόμενα, στην πλέον δύσκολη θέση έναντι της προοπτικής ενός
«βελούδινου διαζυγίου» είναι η Αθήνα, η οποία πάλεψε με νύχια και με δόντια να
βάλει την Κύπρο άνευ όρων στην Ένωση και βλέπει τώρα να διαμορφώνεται μια
στρατηγική ερήμην της, εν είδει τετελεσμένου, όπως λένε και οι διπλωμάτες.
Φυσικά, η κυβέρνηση Καραμανλή έχει ήδη καταστήσει σαφές προς τη Λευκωσία την
αποφασιστικότητά της – αλλά και την πρόθεσή της – να μην είναι εσαεί ο
«συνήγορος» της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως όταν πρόκειται αυτό να
κοστίσει στα δικά της εθνικά συμφέροντα.