Ψάχνουν σχέδιο μετά το δημοψήφισμα

Τους πονοκεφάλους και τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας που θα ξημερώσει
μετά το δημοψήφισμα στην Κύπρο, έχουν βάλει στο τραπέζι Αθήνα και Λευκωσία
επιδιώκοντας φυσικά την ελαχιστοποίηση του κόστους, που μπορεί να έχει η
ετυμηγορία τού «όχι» και τη μεγιστοποίηση των ωφελειών από την είσοδο της
Κύπρου στην Ένωση, την 1η Μαΐου.

Το πρώτο στοιχείο που απασχολεί τις δύο πρωτεύουσες είναι η πορεία τους εντός
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και η στάση της Κομισιόν και των εταίρων μετά την
απόρριψη του σχεδίου Ανάν εκ μέρους των Ελληνοκυπρίων. Κατ’ αρχήν, θα
επιδιωχθεί να αμβλυνθούν οι όποιες αρνητικές αντιδράσεις από χώρες που
στηρίζουν τη λύση Ανάν όπως είναι η Βρετανία, η Ιταλία και η Ολλανδία. Στο
πλαίσιο αυτό, θα επιδιωχθεί να δοθούν διαβεβαιώσεις πως το αποτέλεσμα του
δημοψηφίσματος δεν συνιστά «αντικοινοτική» συμπεριφορά ούτε επηρεάζει την
πορεία της Ένωσης. Σε μια πρώτη ένδειξη αυτού του κλίματος, άλλωστε, ο κ.
Καραμανλής έχει διαμηνύσει προς όλους – και έχει υπαινιχθεί και δημόσια – πως
η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας δεν πρόκειται να επηρεασθεί. Πρόκειται για μια
πολιτική που συνιστά δραματική στροφή καθώς ώς σήμερα όλες οι ελληνικές
κυβερνήσεις έθεταν ως προϋπόθεση της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας την
πρόοδο στο Κυπριακό. H αλλαγή αυτή όπως είναι λογικό, ακούγεται ιδιαίτερα
ευχάριστη στα αυτιά των Αμερικανών, που έχουν ως απόλυτο στόχο τους την ένταξη
της Τουρκίας στην Ένωση και όχι βέβαια τη δίκαιη επίλυση του Κυπριακού.

Το εμπάργκο. Το δεύτερο μέλημα – της Λευκωσίας πρωτίστως, και της
Αθήνας δευτερευόντως – είναι τι θα γίνει με το ψευδοκράτος. Ο επίτροπος κ.
Φερχόιγκεν έχει λίγο-πολύ προδιαγράψει ότι η Ένωση θα προχωρήσει σε άρση του
οικονομικού εμπάργκο και της απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων, με τους οποίους οι
Βρυξέλλες θα έχουν πλέον μια σχέση αυτόνομη, πουν δε θα «περνά» από την Αθήνα
και τη Λευκωσία. Το ερώτημα είναι εάν αυτά τα μέτρα υπέρ των Τουρκοκυπρίων θα
συναντήσουν τη σύμφωνη – ή έστω ουδέτερη – στάση της Κύπρου και της Ελλάδας, ή
η κυπριακή κυβέρνηση θα αντισταθεί επιχειρώντας μάλιστα να συμπαρασύρει και
τον κ. Καραμανλή. Οι εισηγήσεις που έχει δεχθεί ο υπουργός Εξωτερικών κ.
Μολυβιάτης είναι υπέρ μιας ιδιαίτερα θετικής στάσης της Ελλάδας για τους
Τουρκοκυπρίους.

Οι αναγνωρίσεις. Πέρα από τα μέτρα αυτά, όμως, αιωρείται ένας ακόμη
μεγάλος πονοκέφαλος, που ακούει στο όνομα «αναγνωρίσεις ψευδοκράτους». Το
άφησε να εννοηθεί ο Τόμας Γουέστον, το άφησε ακόμη καθαρότερα να εννοηθεί ο
Ρίτσαρντ Μπάουτσερ, ενώ ψιθυριστά – πλην καθαρά – το λένε και ουκ ολίγοι
εταίροι. Κι εδώ υπάρχει το ερώτημα τι θα πράξουν Αθήνα και Λευκωσία, καθώς η
αναγνώριση θεωρείται ταμπού από την κοινή γνώμη των δύο χωρών, αλλά φαίνεται
πολύ λογική στα μάτια ενός τρίτου.

Τα ελληνοτουρκικά. Το τρίτο ζήτημα – για την Αθήνα, τουλάχιστον – είναι
τι μέλλει γενέσθαι με τα ελληνοτουρκικά και το Αιγαίο. Ο κ. Καραμανλής και ο
κ. Μολυβιάτης φέρονται αποφασισμένοι να προχωρήσουν στην όσο το δυνατόν
μεγαλύτερη εξομάλυνση των σχέσεων Αθήνας – Άγκυρας, προκειμένου προοπτικά το
Αιγαίο να μην ταλανίζεται από παραβιάσεις και παραβάσεις. Κι εδώ, όμως,
παραμένει ένα ερώτημα: εάν, δηλαδή, ο Ταγίπ Ερντογάν θα συναινέσει σε αυτήν
την ιδιότυπη φιλία ή, νοιώθοντας πιο ισχυρός μετά το κυπριακό «όχι»,
επιχειρήσει να… γείρει τη ζυγαριά προς την κατεύθυνση των διεκδικήσεων. Κάτι
που θα ικανοποιούσε κι εκείνο το τμήμα του στρατεύματος που δεν συμμερίζεται
τις μετριοπαθείς θέσεις του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, στρατηγού Οζκιόκ.

Τα κονδύλια της E.E. Ο τέταρτος πονοκέφαλος για την ελληνική κυβέρνηση
είναι ο διαχωρισμός των εξελίξεων στο Κυπριακό – και την εξωτερική πολιτική
γενικότερα – από τα υπόλοιπα «κεφάλαια» και τις πολιτικές της Ένωσης. Κι αυτό
διότι για την E.E., παράλληλα με τη διεύρυνση που εγκαινιάζεται την 1η Μαΐου,
τρέχουν και κάποια άλλα ζητήματα. Λόγου χάριν, οι διαπραγματεύσεις για τη
μοιρασιά της ογκώδους πίτας των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής
για την περίοδο 2007 – 2013, όπου οι διεκδικούντες είναι πολλοί και η Ελλάδα
φιλοδοξεί να εισπράξει ένα πακέτο εφάμιλλο του Γ’ ΚΠΣ. Ένα άλλο ζήτημα είναι η
αντιμετώπιση της ελληνικής οικονομίας, που για πρώτη φορά παραβίασε τους
κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και η Αθήνα δεν έχει ακριβώς την ίδια δύναμη
με τη Γερμανία για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες.

H ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. H πέμπτη πρόκληση είναι τι θα γίνει με
το αίτημα της Τουρκίας για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων – αίτημα που
θεωρητικά δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα, εφόσον η Άγκυρα δεν ευθύνεται για το
ναυάγιο του Κυπριακού. Οι κ.κ. Καραμανλής και Παπαδόπουλος έχουν αποκηρύξει το
ενδεχόμενο ενός βέτο, αλλά στην πορεία, και υπό το βάρος ενδεχόμενων πιέσεων
από την κοινή γνώμη, είναι άγνωστο πώς θα κινηθούν.

Τέλος, η έκτη και μεγαλύτερη πρόκληση-στοίχημα είναι πώς οι προσπάθειες για
μια δίκαιη λύση του Κυπριακού δεν θα «πεθάνουν» μετά το «όχι» των
Ελληνοκυπρίων. Όλοι συνειδητοποιούν πως εάν δεν υπάρξει μια νέα πρωτοβουλία –
κατά προτίμηση από τα Ηνωμένα Έθνη – η διχοτόμηση θα παγιωθεί και θα εξελιχθεί
και σε ευρωδιχοτόμηση, εάν λάβουμε υπόψη τις προειδοποιήσεις του κ.
Φερχόιγκεν, ότι η Πράσινη Γραμμή μπορεί να καταστεί εξωτερικό σύνορο της Ένωσης.

ΠΑΣΟΚ: νέα εθνική στρατηγική. Την επόμενη ημέρα των δημοψηφισμάτων στην
Κύπρο βλέπει ήδη η ηγεσία του του ΠΑΣΟΚ και προχωρεί στην ανάληψη
πρωτοβουλιών, καθώς και στην επεξεργασία προτάσεων που θα στοχεύουν στη
διαμόρφωση μιας νέας εθνικής στρατηγικής γύρω από το Κυπριακό και στην
απόκρουση των όποιων αρνητικών συνεπειών συνεπάγεται για τον Ελληνισμό η
απόρριψη του σχεδίου Ανάν με ευθύνη της ελληνοκυπριακής πλευράς.

Για τον σχεδιασμό αυτής της επόμενης ημέρας, ο Γ. Παπανδρέου προγραμματίζει
ειδική σύσκεψη με τους στενούς συνεργάτες του και άλλα στελέχη που
παρακολουθούν διεξοδικά την πορεία του Κυπριακού, ενώ για τη διαμόρφωση μιας
νέας εθνικής στρατηγικής αναμένεται να υπάρξουν συζητήσεις και με τα άλλα
πολιτικά κόμματα.

Σε αυτήν τη φάση εξάλλου, και έως τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, ο πρόεδρος
του ΠΑΣΟΚ αναλαμβάνει πρωτοβουλίες με στόχο να υπάρξουν άμεσα από τον ΟΗΕ και
την E.E. εγγυήσεις για την εφαρμογή του σχεδίου Ανάν σε ό,τι αφορά τα ζητήματα
της ασφάλειας κ.ά., τα οποία έχει θέσει και το ΑΚΕΛ.