Aνοιχτή επιστολή προς τον Πρωθυπουργό και υπουργό Πολιτισμού

Εξοχότατε κύριε πρόεδρε της κυβέρνησης, αισθάνεται κανείς πως σας συνοδεύουν
οι ευχές όλων για επιτυχία στο έργο σας, είτε σας έχουν ψηφίσει είτε όχι –
Έλληνες είμαστε όλοι μας. Με την προϋπόθεση αυτή απευθύνομαι σ’ εσάς ώστε το
ενδιαφέρον σας για τον χώρο μας, που απερίφραστα υπογραμμίσατε το βράδυ της
προπερασμένης Κυριακής, να πάρει μια μορφή έμπρακτα συνηγορητική, χωρίς με το
κείμενο τούτο να σας υποβάλεται ή να σας υποδεικνύεται οτιδήποτε.

Έχετε μάλιστα να κάνετε μ’ έναν τομέα που το ενδιαφέρον σας πολλαπλά μπορεί να
αξιοποιηθεί χωρίς, επιπλέον, να δαπανηθεί μια δραχμή (έστω ευρώ) και θα σας πω
αμέσως τι εννοώ. Θα το έχετε σίγουρα σκεφθεί και εσείς ότι η επιτυχία των
Ολυμπιακών Αγώνων (που την επιθυμούμε όλοι διακαώς) ενδέχεται, αντί να βαθύνει
πνευματικά και αισθηματικά τους Έλληνες, να τους αποθηριώσει. Συνήθως ό,τι
συναρτάται με μεγάλα μεγέθη, σπάνια έχει ένα διαρκές και ουσιαστικό
αντίκρυσμα. Δεν αποκλείεται το κενό που θα δημιουργηθεί στη συνείδηση των
περισσοτέρων, μετά τη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων, να λειτουργήσει ζημιογόνα
για τις αυθεντικά καλές τέχνες.

Όταν πλασματικά έχει αισθανθεί κανείς το κέντρο του κόσμου, η επαναφορά στις
διαστάσεις της «γειτονιάς» του, στην καλύτερη περίπτωση να του δημιουργήσει το
αίσθημα ενός πολύχρονου ηθικού μετεωρισμού. Θα το αναγνωρίζετε και εσείς στις
ιδιαίτερές σας συνομιλίες ότι ο πολιτισμός μιας χώρας (στη συγκεκριμένη
περίπτωση της δικής μας) δεν φτιάχνεται με τις επιδόσεις του άλματος εις ύψος
ή με τον ουρανό του Καλατράβα, αλλά κατά πόσον ο Παπαδιαμάντης, ο Στρατής
Δούκας ή η Μέλπω Αξιώτη έχουν ενσωματωθεί στη συνείδηση του λαού και δεν
αποτελούν τους «παρίες» μιας διαπορούσας μνήμης. Εννοούμε έναν πολιτισμό που
δεν χρειάζεται να θυμάται κανείς τα έργα που τον απαθανατίζουν για να
συμπεριφέρεται πολιτισμένα, αλλά ανταλλάσσεται ως καθημερινή χειραψία – με τον
εαυτό μας και με τους άλλους.

Για τούτο, την προτεραιότητα που δίνετε στους Ολυμπιακούς Αγώνες χρειάζεται να
τη διεκδικήσει λίγο και η «γειτονιά» μας. Μια προτεραιότητα που έχει να κάνει
με τη δημιουργία ενός κλίματος ευφορίας, καθώς η λογοτεχνία μας έχει δουλέψει
θαυμάσια ως προς αυτήν την κατεύθυνση. Πιστέψτε με, κύριε Πρωθυπουργέ και
υπουργέ Πολιτισμού – όσο και αν ακούγεται παράξενα το παρακάτω – δεν υπάρχει
υπουργείο που τον καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργό του να μην τον καλύπτει ένα
λογοτεχνικό βιβλίο. Κάνοντάς τον, μάλιστα, ακόμη πιο αποδοτικό αλλά και
ανθρώπινο στο καθήκον του. Πρόχειρα θα μπορούσε να αναφέρει κανείς ή να
προσφέρει ως δώρο στον υπουργό Υγείας τα «Πολλαπλά κατάγματα» του Γιώργου
Ιωάννου, στον υπουργό Δημόσιας Τάξης το «Κεφάλια στη σειρά» ή «Το δάσος με
τους πιθήκους» του Αλκ. Γιαννόπουλου (πρόκειται για σπουδαίο πεζογράφο της
γενιάς του ’30), στον υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας το «Γαλαξείδι» της Εύας
Βλάμη και στον υπουργό Παιδείας το αριστουργηματικό «Μοσχαράκι» του M. Δ.
Στασινόπουλου (που υπήρξε και ο πρώτος πρόεδρος της Δημοκρατίας).

Μνημονεύω μόνον αυτά προκειμένου να αναφέρω τα δεκαπλάσια, αφού οι
«κατάλογοι», έτσι κι αλλιώς, σε καμία περίπτωση δεν είναι κάτι το ευχάριστο.
Θέλω να πω ότι δεν έχετε παρά να ενδιαφερθείτε για τη λογοτεχνία, μνημονεύντάς
την σε κάθε περίσταση ώστε πολλαπλά ωφελημένοι (και μάλιστα ανέξοδα) να είναι
όλοι. Σας συμφέρει (αμαρτία ξομολογημένη, η μισή συχωρεμένη) κι από μιαν άλλη
πλευρά: έναν κόσμο που τον νοιάζεσαι πνευματικά, σε περίπτωση (ο μη γένοιτο)
μιας γενικότερης αποτυχίας σου, εκδηλώνεται απείρως περισσότερο αλληλέγγυός
σου από εκείνον που, τροφοδώντάς τον υλικά, μόλις σταματήσεις στρέφεται, με
μαθηματική ακρίβεια, εναντίον σου.

Με τιμή και ευχές

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».