Πρόσωπα H ευκαιρία του Πούτιν

Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επανεξελέγη την Κυριακή με 71% των ψήφων.
Πέρυσι τον Σεπτέμβριο όμως, δημοσκόπηση είχε δείξει πως το 77% των Ρώσων θα
ψήφιζε υπέρ της απομάκρυνσής του.

Αλεξάντερ Γιάκοβλεφ. Κορυφαίος αρχιτέκτονας της γκλάσνοστ και της περεστρόικα

Ο Αλεξάντερ Νικολάεβιτς Γιάκοβλεφ επικαλείται το γεγονός αυτό για να στηρίξει
τη θέση του πως, κάτω από τη σημερινή επιφανειακή σταθερότητα της Ρωσίας,
λειτουργούν αντιφατικές αποσταθεροποιητικές δυνάμεις. H πρόσφατη απόλυση του
πρωθυπουργού από τον Πούτιν θεωρήθηκε νίκη των υπηρεσιών ασφαλείας επί των
μεταρρυθμιστών και ο Γιάκοβλεφ φοβάται πως υποδηλώνει την κατεύθυνση του
καθεστώτος. Ο Πούτιν θέλει να αποκαταστήσει το προσωπικό και το κύρος των
υπηρεσιών ασφαλείας και τώρα, με όλες τις εξουσίες στα χέρια του μετά τις
εκλογές, θα έχει κάθε ευκαιρία να το κάνει. Πρόσφατα έθεσε τους συνοριακούς
φρουρούς – που ήταν υπό τον έλεγχο του υπουργείου Εσωτερικών – υπό τη
δικαιοδοσία της FSB, διαδόχου της KGB. Το μέτρο αυτό, «αόρατο» για τους
περισσότερους ανθρώπους, σημαίνει για τον Γιάκοβλεφ ότι το απειλητικό όργανο
εκφοβισμού που χρησιμοποιούσε η σοβιετική και τώρα η ρωσική κυβέρνηση
εξασφαλίζει ακόμη μεγαλύτερες εξουσίες στην καθημερινή ζωή του ρωσικού λαού.

Ογδόντα χρόνων σήμερα, ο Αλεξάντερ Νικολάεβιτς Γιάκοβλεφ, γιος αγρότη,
γεννήθηκε σ’ ένα χωριό κοντά στο Γιάροσλαβ. Έφτασε στην κορυφή της εξουσίας
στην πρώην ΕΣΣΔ το 1987, όταν έγινε μέλος του Πολιτικού Γραφείου και
αναδείχθηκε σε κορυφαίο αρχιτέκτονα της γκλάσνοστ και της περεστρόικα.
Ανέκαθεν είχε τη φήμη ακέραιου και θαρραλέου ανθρώπου. Τον Νοέμβριο του 1972
είχε δημοσιεύσει άρθρο στο οποίο επέκρινε τον σωβινισμό και τον αντισημιτισμό
ορισμένων κομματικών κύκλων, με αποτέλεσμα το 1973 να εξοστρακισθεί από τη
Μόσχα, διοριζόμενος πρεσβευτής στον Καναδά. Έμεινε στη θέση αυτή δέκα χρόνια,
ωστόσο συνέχισε να είναι μια ισχυρή φωνή στο κίνημα της φιλελευθεροποίησης.
Ήταν στο πλευρό του Γκορμπατσώφ στις πέντε διασκέψεις κορυφής του Σοβιετικού
ηγέτη με τον Αμερικανό πρόεδρο Ρήγκαν. Το 1990 οι επιθέσεις εναντίον του από
τη συντηρητική πτέρυγα του κόμματος και ακραίες εθνικιστικές οργανώσεις
κορυφώθηκαν και αποπέμφθηκε από το κόμμα, δύο ημέρες πριν από το πραξικόπημα
του Αυγούστου 1991.

Ο Γιάκοβλεφ δεν απορρίπτει τον Πούτιν. Σε συνομιλία του με τον Τζόναθαν
Μπρεντ, διευθυντή των εκδόσεων του Πανεπιστημίου Γέηλ (Yale University Press),
εξηγεί πως ο Ρώσος πρόεδρος είναι ευαίσθητος στην παγκόσμια κοινή γνώμη και
πιθανόν να είναι «στην καρδιά του» δημοκράτης. Αντιμετωπίζει όμως τον λαό με
μεγάλη δυσπιστία και βασίζεται απολύτως στις ελίτ. Και στο τέλος, λέει ο
Γιάκοβλεφ, είναι πιθανό να μην τα καταφέρει να αντιμετωπίσει τις δυνάμεις που
θα τον πιέζουν, καθώς η βάση του θα είναι πολύ μικρή. Το αποτέλεσμα των
προεδρικών εκλογών της Κυριακής τού προσφέρει την ευκαιρία να οικοδομήσει μια
δημοκρατική κουλτούρα. Δεν είναι όμως σίγουρο ότι θα θελήσει να το κάνει.