Δρόμοι

Ένα βιβλίο…

… 50 τόμων είναι η «Νορβηγική μελέτη για την εξουσία και τη δημοκρατία». Το
νορβηγικό Κοινοβούλιο κάλεσε πέντε σοφούς και τους έδωσε απεριόριστα μέσα
προκειμένου να απαντήσουν στο ερώτημα: Πώς πάνε τα πράγματα; Πώς πηγαίνει η
δημοκρατία στη Νορβηγία; H απάντησή τους ήταν εντυπωσιακή, λέει ο Σάιμον
Τζένκινς στους «Τάιμς». H δημοκρατία δεν πηγαίνει καθόλου καλά. Χρειάζεται
άμεση «επισκευή». Οι σοφοί εξέτασαν τα πάντα. Κοίταξαν σε βάθος τις εκλογές,
εθνικές και τοπικές. Εξέτασαν τον ρόλο των γυναικών, των μεταναστών, των
μειονοτήτων, των πλούσιων και των φτωχών. Ανέλυσαν το Κοινοβούλιο, τον Τύπο,
τα πανεπιστήμια, τα λόμπι, τον νόμο.

Το συμπέρασμα…

… ήταν πως η Νορβηγία δείχνει να είναι σε καλή κατάσταση. Το πετρέλαιο τής
Βόρειας Θάλασσας έχει κάνει τους περισσότερους ανθρώπους ευκατάστατους και
ευτυχισμένους με το κράτος πρόνοιας. Οι γυναίκες απολαμβάνουν την ισότητα. Ο
νόμος είναι προοδευτικός και η εγκληματικότητα χαμηλή. Ο μισός πληθυσμός
πηγαίνει στα πανεπιστήμια. H κυβέρνηση θεωρείται έντιμη και καλοπροαίρετη. Ο
πλούτος έχει φέρει συναίνεση. H Νορβηγία έχει φτάσει εκεί που οι περισσότερες
ευρωπαϊκές χώρες φιλοδοξούν να φτάσουν. Τότε, ποιο είναι το πρόβλημα;

Κανένα…

… είναι ίσως η απάντηση. Όμως υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι
αυτή η ικανοποίηση εκτρέφει μια περιφρόνηση προς τη δημοκρατία. Οι ψηφοφόροι
χάνουν το ενδιαφέρον τους. Σε αντιστάθμισμα στρέφονται σε οργανώσεις άμεσης
και τοπικής δράσης. Το πρώτο θύμα είναι οι εκλογές. Κάποτε, οι Νορβηγοί
καμάρωναν να ψηφίζουν, εθνικά και τοπικά. Σήμερα, η προσέλευση έχει μειωθεί
στο 75% και 55% αντιστοίχως. Πολιτικά κόμματα, συνδικάτα, οργανώσεις πρόνοιας,
αθλητικά σωματεία, θρησκευτικές κινήσεις, εξατμίζονται. H συμμετοχή σε κόμματα
έχει πέσει στο μισό σε μία δεκαετία. H Νορβηγία δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής
Ένωσης και όμως έχει επιλέξει να συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του
Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Οι απλοί
ψηφοφόροι στην Ευρώπη, εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν είναι σε θέση να
επηρεάζουν αυτούς τους θεσμούς. Τα εθνικά εκλογικά σώματα δεν μπορούν ούτε να
απορρίψουν ούτε να εφεσιβάλουν τις αποφάσεις τους. Αυτοί οι «δικτάτορες»
μπορεί να είναι καλοπροαίρετοι, αλλά για πόσο ακόμη; Ποιος φυλάει τους
φύλακες; Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται de facto «εντός Ευρώπης». H
αποχώρηση δεν έχει νόημα.

H εθνική…

… πολιτική, όμως, πρέπει να στέκεται με σκεπτικισμό μπροστά σε καθετί
υπερεθνικό. Κάθε εξουσία που εκχωρείται πέρα από τα όρια του δημοκρατικού
ελέγχου χρειάζεται αναχαίτιση. Το Διεθνές Δίκαιο δεν πρέπει ποτέ να
ενσωματώνεται μέσα στο εθνικό. Οι λαοί πρέπει να νομοθετούν τα δικά τους
ανθρώπινα δικαιώματα στα δικά τους κοινοβούλια και να τα εφαρμόζουν στα δικά
τους δικαστήρια. H παλιά καλή δημοκρατία πρέπει να μπει ανάμεσα στο σφυρί και
το αμόνι και να αναμορφωθεί. Δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς αυτήν, λέει ο
Σάιμον Τζένκινς και καταλήγει: «Σε ευχαριστούμε, Νορβηγία, για την
προειδοποίηση».