Πρόσωπα Tο Iσλάμ του Διαφωτισμού

Ο Μάλεκ Σεμπέλ είναι εκπρόσωπος ενός μη συμπλεγματικού Ισλάμ. Γι’ αυτόν, η
Σεχραζάντ είναι εξίσου σημαντική με τα εβδομήντα ουρί του παραδείσου του
Αλλάχ.

Μάλεκ Σεμπέλ. Το Ισλάμ βρίσκεται σε κρίση που ξεκίνησε μετά την πτώση της Γρανάδας, το 1492

Πενήντα χρόνων, τετράκις διδάκτορας -στην κλινική ψυχοπαθολογία και
ψυχανάλυση, στην ανθρωπολογία, στην ιστορία των θρησκειών και στις πολιτικές
επιστήμες-, γεννημένος στην Αλγερία και μέλος της ομάδας των «σοφών» που
συμβουλεύει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συγγραφέας μιας εικοσαριάς βιβλίων, μεταξύ
των οποίων η περίφημη «Εγκυκλοπαίδεια του έρωτα στο Ισλάμ» (στα γαλλικά από
τις εκδόσεις Payot), ο Σεμπέλ πιστεύει ότι εδώ και πολλούς αιώνες έχει χαθεί η
συνέχεια του ανοικτού και ανεκτικού Ισλάμ, της θρησκείας που παρήγαγε
ανθρώπους σαν τον Αβερόη και αρχιτεκτονικές σαν της Ανδαλουσίας. Έχουμε
ξεχάσει πως το Ισλάμ επινόησε το σύστημα των πανεπιστημίων, από τη Βαγδάτη ως
την Κόρδοβα, καθώς και τα νοσοκομεία πολύ πιο πριν από την Ευρώπη. Και, αν
κρίνουμε από τη θέση που είχαν στις ισλαμικές κοινωνίες η καλλιγραφία, το
χαμάμ, οι τέχνες των αρωμάτων και του φαγητού, διαπιστώνουμε πως το Ισλάμ
καλλιεργούσε το ωραίο και τον αισθησιασμό. «Κατ’ εμέ», λέει ο Σεμπέλ σε
συνέντευξή του στο γαλλικό περιοδικό «Λε Πουέν», «όλη αυτή η γνώση, η
περιέργεια, η επιθυμία για πρόοδο, εξακολουθούν να υπάρχουν στα στρώματα του
μουσουλμανικού συλλογικού ασυνείδητου: χρειάζεται μόνο να αφυπνιστούν». «Να
κάνουμε να κινηθεί η θάλασσα που είναι παγωμένη μέσα μας», όπως έλεγε ο Ρίλκε.

Αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει ο Μάλεκ Σεμπέλ. Πατέρας τριών παιδιών, έχει
διδάξει στη Σορβόννη (Paris IV), στο Μαρακές, στην Τύνιδα, στο Μπέρκλεϊ και
στο Στάνφορντ, στο Σαν Φρανσίσκο, στο UCLA, και στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ στο
Σικάγο. Είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων με θέμα το Ισλάμ (στις 25 Φεβρουαρίου
κυκλοφορεί το τελευταίο του, με τίτλο «Μανιφέστο για ένα Ισλάμ του
Διαφωτισμού»). Αγωνίζεται, τονίζει, για ένα μοντέρνο, δηλαδή αυθεντικό Ισλάμ,
αφού η θρησκεία αυτή ανέκαθεν εμπεριείχε την έννοια του μοντέρνου. Όταν οι
Χριστιανοί έφτασαν στην Ανατολή με τις Σταυροφορίες, ανακάλυψαν έναν πολιτισμό
πολύ πιο εκλεπτυσμένο από το δικό τους, ο οποίος τους προσέφερε πολύ
περισσότερα απ’ όσα του προσέφεραν αυτοί. Αλλά το Ισλάμ βρίσκεται σήμερα σε
κρίση, η οποία άρχισε μετά την πτώση της Γρανάδας, το 1492, και επιδεινώθηκε
με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ακολούθησε η αποικιοκρατία και
καταλήξαμε στους φονταμενταλιστές, για τους οποίους το Ισλάμ είναι
θρησκεία-επιχείρηση, εργαλείο για να ανέβουν στην εξουσία, να πλουτίζουν, να
ελέγχουν τις μάζες. Το Ισλάμ οφείλει να προχωρήσει σε μια μετάλλαξη, τονίζει ο
Σεμπέλ, ώστε να απαντήσει σε ζητήματα όπως οι επιθυμίες των νέων, η ισότητα
των δύο φύλων, η νέα σχέση ατόμου και κοινότητας. Για να επιστρέψουμε στο
Ισλάμ των Φώτων, που δεν έχει καμία σχέση με το Ισλάμ των φονταμενταλιστών και
του Χομεϊνί.