[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Τα τελευταία οκτώ χρόνια η Ελλάδα έγινε από κατ’ ουσίαν «βαλκανική» σε
γνήσια ευρωπαϊκή χώρα, παρά τα οποιαδήποτε προβλήματα, και οι προοπτικές να
πάει ακόμη πιo μπροστά είναι εξόχως θετικές. Όμως σε επίπεδο κοινωνίας
καταγράφεται μια «μεγάλη αντίφαση». Από τη μια μεριά έχουμε δηλαδή μια
ανεπτυγμένη χώρα – στην ομάδα των περισσότερο ανεπτυγμένων χωρών της υφηλίου,
«στη ζώνη σταθερότητας, δημοκρατίας και ευημερίας». Μια ευρωπαϊκή χώρα
ενσωματωμένη βαθιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ικανότητα να συνδιαμορφώνει τις
ευρωπαϊκές εξελίξεις και να συμβάλει στη διαμόρφωση της περιφερειακής
πραγματικότητας. Μια χώρα με ισχυρούς πολιτικούς θεσμούς δημοκρατικής
συγκρότησης, υπόδειγμα για όλες τις άλλες χώρες της περιοχής. Από την άλλη
μεριά, όμως, έχουμε μια κοινωνία που εμφανίζεται να βυθίζεται στον
συντηρητισμό, να αγκαλιάζει τις συντηρητικές αξίες και τους θεσμούς, να
κλείνεται βαθύτερα στον εαυτό της αντί να ανοίγεται στους ευρείς ορίζοντες, να
ασπάζεται τον ανορθολογισμό και να απορρίπτει την ανεκτικότητα, να εκδηλώνει
συμπτώματα θρησκευτικού φονταμενταλισμού, να καταδικάζει την
πολυ-πολιτισμικότητα και να προβάλει «την εθνική και πολιτιστική καθαρότητα».
Αυτά συμβαίνουν στη σημερινή Ελλάδα. Όπως γράφει ο καθηγητής K. Τσουκαλάς («Το
Βήμα», 1/1/2004), «την ίδια στιγμή που ολόκληρη σχεδόν η ελληνική κοινωνία
εμφανίζεται εμποτισμένη στην απροβλημάτιστη περιρρέουσα λωτοφαγία, η ίδια αυτή
κοινωνία φαίνεται να απορρίπτει διαρρήδην όλες τις πολιτιστικές προεκτάσεις
του οικουμενικού αποδεκτού προτύπου συμπεριφορών».

Το κρίσιμο, βεβαίως, ερώτημα είναι εάν αυτή η αξιολογική/ιδεολογική
μορφοποίηση της ελληνικής κοινωνίας μπορεί να έχει επιπτώσεις στη θέση της
χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας και στη
μεταρρυθμιστική διαδικασία; H απάντηση είναι ότι μπορεί. Όλα τα παθολογικά
φαινόμενα μπορούν να δημιουργήσουν στο βάθος χρόνου προβλήματα στη θέση και
τoν ρόλο της χώρας στην E.E. Επομένως, η μεγάλη αντίφαση θα πρέπει να αρθεί
υπέρ μίας αξιολογικής και ιδεολογικής «σύγκλισης» με ισχυρότερο ευρωπαϊκό
περιεχόμενο. H πολιτική αφύπνιση της ελληνικής κοινωνίας που παρατηρείται
τελευταία μπορεί και πρέπει να οδηγήσει στην υπέρβαση του κοινωνικού
συντηρητισμού.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).