[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

H Διακυβερνητική Διάσκεψη (Δ.Δ.) απέτυχε τελικά να συμφωνήσει πάνω στο
Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, το σχέδιο του οποίου εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Συνέλευση. H
Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται να έχει μπει σε μία από τις δυνητικά χειρότερες
κρίσεις στην ιστορία της, λίγους μήνες πριν από την επίσημη διεύρυνσή της σε
είκοσι πέντε κράτη-μέλη. H αποτυχία τής Δ.Δ. είναι πολλαπλώς σημαντική. Και η
κρίση στην οποία οδήγησε μπορεί τελικά να αποδειχθεί καταλυτική,
«καταστροφικής δημιουργι-κότητας» για να παραφράσουμε τη γνωστή διατύπωση του
Σούμπιτερ.

Φαινομενικά, η Διακυβερνητική απέτυχε πάνω στο θέμα του ορισμού της ειδικής
πλειοψηφίας για τη λήψη αποφάσεων στο Συμβούλιο της Ένωσης. Το θέμα του
προσδιορισμού της ειδικής πλειοψηφίας είναι σημαντικό από πολιτική άποψη,
καθώς αναφέρεται στην κατανομή της εξουσίας ανάμεσα στις χώρες-μέλη στο
πλαίσιο της Ένωσης. H βαθύτερη αιτία της αποτυχίας οφείλεται όμως στις
διαφορετικές και αποκλίνουσες απόψεις για τη μελλοντική συγκρότηση της Ένωσης.
Από τη μια μεριά, υπάρχει η υπερεθνική/ομοσπονδιακή προσέγγιση της βαθύτερης
ενοποίησης που εκφράζεται από τη Γερμανία, τη Γαλλία, τις χώρες Benelux, την
Ελλάδα κ.ά. Οι χώρες αυτές θέλουν την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε
πολιτική ένωση με ισχυρούς θεσμούς και πολιτικές με αυτόνομο ρόλο στο διεθνές
σύστημα ως ένας νέος πόλος επιρροής.

Από την άλλη μεριά, υπάρχει η διακυβερνητική, εθνοκρατική προσέγγιση
(νεοεισερχόμενες χώρες, Σκανδιναβικές κ.ά.) που βλέπουν την Ένωση απλώς ως
έναν άλλο ακόμη διεθνή οργανισμό συνεργασίας χωρίς αυτόνομους υπερεθνικούς
θεσμούς. H Πολωνία εξέφρασε με τον πλέον έντονο τρόπο την αντίληψη αυτή. Οι
χώρες αυτές έχουν επίσης μια διακριτή φιλο-ατλαντική προσέγγιση (π.χ. Ισπανία,
Πολωνία). H γεφύρωση των δύο αυτών αντιλήψεων φαίνεται ολοένα και δυσκολότερο
να επιτευχθεί. Έτσι η αποτυχία φαίνεται ότι θα οδηγήσει σε μια γενικότερη
πολιτική συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης με όλα τα σενάρια ανοιχτά. Στη
συζήτηση αυτή η Ελλάδα είναι σε θέση να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο και να
συνεισφέρει. Γι’ αυτό άλλωστε και σ’ όλα τα υπό συζήτηση σχετικά σχήματα η
συμμετοχή της κρίνεται επιθυμητή και δεδομένη.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών – EKEM.