TPITH AΠOΨH Eλληνικό Ίντερνετ 2004

Οι κοινοτοπίες τελικά μπορούν να είναι χρήσιμες – σίγουρα συνιστούν συχνά
χονδροειδή στερεότυπα· ωστόσο ενίοτε αποτελούν την κάλλιστη σύντομη προσέγγιση
σε ένα περίπλοκο θέμα. Στον χώρο των MME, η πλέον πρόσφατη προσθήκη σε ένα
άτυπο ανθολόγιο αφορά το Ίντερνετ και συγκεκριμένα το πώς και γιατί «η
ερχόμενη χρονιά θα είναι η κρισιμότερη στην ιστορία του νέου Μέσου». Ασχέτως
του γεγονότος ότι η ρήση θα μπορούσε να ισχύει και για άλλα (παραδοσιακά)
Μέσα, σίγουρα είναι πολύ κοντά στην πραγματικότητα. Και όχι τόσο στο εξωτερικό
(όπου οι οιωνοί, με διαρκώς αυξανόμενη διείσδυση στον πληθυσμό και αναγγελίες
πολλών διαφημιζομένων για αύξηση online διαφημιστικής δαπάνης, είναι ιδιαίτερα
θετικοί) όσο στην Ελλάδα.

Γιατί όμως ειδικά στη χώρα μας; Διότι η αναντιστοιχία μεταξύ χρήσης του
Διαδικτύου και μεγέθους της «οικονομίας» του έχει ξεφύγει από τα όρια της
απλής απόκλισης και αρχίζει να δημιουργεί πρόβλημα στην περαιτέρω ανάπτυξη του
Μέσου. Σε επίπεδο διείσδυσης του Ίντερνετ στον ελληνικό πληθυσμό, όλες οι
πλέον πρόσφατες έρευνες (όπως η Web ID της Focus ή αυτή της V-PRC στο πλαίσιο
της Κοινωνίας της Πληροφορίας) αναδεικνύουν δύο σημαντικά στοιχεία: πρώτον,
ότι ο ένας στους τέσσερις Έλληνες πολίτες χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο για
δουλειά, ενημέρωση, επικοινωνία και ψυχαγωγία και, κατά δεύτερο λόγο, πως η
κάλυψη σε επιμέρους κατηγορίες πληθυσμού ξεπερνάει αυτήν αρκετών παραδοσιακών
Μέσων – για παράδειγμα, στους κατοίκους αστικών κέντρων που βρίσκονται στις
ηλικίες 13-44 προσεγγίζει το 50%. Πρόσφατη μέτρηση οκτώ μεγάλων ελληνικών
δικτυακών τόπων (σε συνεργασία με την AGB) έδειξε πως τον Οκτώβριο συνδέθηκαν
με αυτούς τους τόπους 1,5 εκατ. ηλεκτρονικοί υπολογιστές.

Εάν η χρήση του Μέσου αυξάνεται ραγδαία, πού είναι το πρόβλημα; Απλά, στην
οικονομική βάση του ελληνικού Ίντερνετ και, εν προκειμένω, στην απορρόφηση
διαφημιστικής δαπάνης, δηλαδή στα κονδύλια που χρειάζονται οι δικτυακοί τόποι
για να επιβιώσουν (αφού αποτελούν τη μόνη πηγή εσόδων για τη συντριπτική
πλειονότητα). Οι «ιστορικοί» λόγοι για τη χαμηλή διαφημιστική δαπάνη στο
Διαδίκτυο είναι πολλοί – από το «περιορισμένο» δημιουργικό στην έλλειψη
παραδειγμάτων και από την ατελή εκπαίδευση των στελεχών μάρκετινγκ στη
«φυσική» αδράνεια της διαφημιστικής αγοράς. Ωστόσο, πολλοί από τους παραπάνω
λόγους σταδιακά εκλείπουν με αποτέλεσμα το ύψος της δαπάνης για το 2003 να
εκτιμάται στα 7 εκατ. ευρώ (από 4,6 πέρυσι) από το IAB Hellas, το ελληνικό
γραφείο του διεθνούς οργανισμού Interactive Advertising Bureau.

Εν τούτοις, κανείς δεν θα μιλούσε για κρίσιμη χρονιά εάν η Πολιτεία είχε
αρχίσει να κάνει πράξη τα (εντυπωσιακά) λόγια της. Ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας έχει δηλώσει πως η σημασία της ιντερνετικής δικτύωσης είναι όμοια
με αυτήν του εξηλεκτρισμού ή των οδικών/σιδηροδρομικών δικτύων, ενώ ο υπουργός
Εξωτερικών δήλωσε πρόσφατα πως «κάθε κράτος, αν δεν εμφανίζεται στον ψηφιακό
χάρτη, δεν θα υπάρχει πουθενά». Πού βρίσκεται το παράδοξο; Στο ότι, παρά τις
επίσημες δηλώσεις, ο ευρύτερος δημόσιος τομέας (με ελάχιστες εξαιρέσεις) δεν
συμπεριλαμβάνει το Διαδίκτυο στα Μέσα που χρησιμοποιεί για να επικοινωνήσει με
τους πολίτες. Και εάν αυτή η πρακτική θα μπορούσε να δικαιολογηθεί για κάποιες
υπηρεσίες, αυτό σίγουρα δεν ισχύει για αυτές που απευθύνονται αποκλειστικά σε
χρήστες του Ίντερνετ, όπως, για παράδειγμα, η online υποβολή φορολογικών
δηλώσεων – είναι σαν να διαφημίζεις ένα καινούργιο μηχανάκι σε αυτούς που δεν
έχουν σχετικό δίπλωμα οδήγησης. Τι απαιτείται συνεπώς; Όπως συμβαίνει με κάθε
κυβέρνηση, λιγότερες πομπώδεις δηλώσεις και περισσότερες πράξεις, δηλαδή αρωγή
στις προσπάθειες ανάπτυξης του ελληνικού Διαδικτύου (πιθανόν μέσω της
Κοινωνίας της Πληροφορίας), εκπαίδευση των στελεχών του δημόσιου τομέα και
νέος επικοινωνιακός σχεδιασμός που λαμβάνει υπόψη τόσο τις δυνατότητες όσο και
την παρούσα χρήση των διαφόρων MME. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ονομαστεί μέχρι
και «εκσυγχρονιστικό»…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων
και μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου οργανισμού για την τεχνολογία στα MME.