Διαστάσεις Ο «Bόβα» που έγινε τσάρος

H τελευταία γελοιογραφία για τον Πούτιν που δημοσιεύτηκε σε ρωσική
εφημερίδα έδειχνε τον Ρώσο πρόεδρο, ντυμένο με τη στολή του τζούντο, να βγάζει
τη χώρα από το βάλτο – προφανώς για να τα βάλει μαζί της στη συνέχεια. Έκτοτε,
σιωπή.

Μιχαήλ Ζλατκόφσκι: αυτό το σκίτσο για τον Πούτιν ήταν το τελευταίο που δημοσιεύτηκε σε ρωσική εφημερίδα

Την εποχή του Στάλιν, αν έκανες ένα σκίτσο που σατίριζε το καθεστώς σε
τουφέκιζαν επιτόπου. Την εποχή του Μπρέζνιεφ, σε έκλειναν στη φυλακή για οκτώ
με δεκαπέντε χρόνια με την κατηγορία της «αντισοβιετικής προπαγάνδας». Αν
ήσουν τυχερός, τη γλίτωνες με την κατηγορία της «διάδοσης πορνογραφικού
υλικού» που επέσυρε ποινή φυλάκισης μόνο δύο ώς πέντε ετών (όπως συνέβη με τον
σκιτσογράφο Βιατσεσλάβ Σισόγιεφ το 1983). Την εποχή του Γκορμπατσώφ, κέρδιζες
συνήθως τη διεθνή επιδοκιμασία. Την εποχή του Γιέλτσιν, διασκέδαζες εσύ και οι
φίλοι σου, αλλά δεν υπήρχε συνέχεια. Σήμερα, για να δημοσιεύσεις ένα σκίτσο
που να σατιρίζει τον πρόεδρο, πρέπει να περάσεις από τέσσερις λογοκριτές: τον
εαυτό σου, τον αρχισυντάκτη, τον διευθυντή της εφημερίδας και τον κύριο
μέτοχο. Αν τους ξεγελάσεις όλους, κανείς δεν θα σε εμποδίσει να πας το επόμενο
βράδυ στο σπίτι σου. Σε λίγες μέρες, όμως, θα περάσει κατά σύμπτωση από την
εφημερίδα ο επικεφαλής του πυροσβεστικού σώματος, θα διαπιστώσει ότι το
σύστημα πυρόσβεσης δεν ανταποκρίνεται στους κανόνες ασφαλείας και θα διατάξει
το κλείσιμό της.

Τον Μάρτιο του 2000, πριν ακόμη ο Πούτιν αναλάβει την προεδρία, ο Μιχαήλ
Ζλατκόφσκι έκανε για τη Λιτερατούρναγια Γκαζέτα εκείνο το σκίτσο που
τον απεικόνιζε να σώζει τη Ρωσία. Ο αρχισυντάκτης του δεν πρόσεξε τη
λεπτομέρεια με τη στολή του τζούντο, και το πέρασε. Σήμερα, ο διάσημος Ρώσος
σκιτσογράφος δουλεύει σε μια καινούργια εφημερίδα, τη Νόβιε Ιζβέστια,
και μπορεί να σατιρίσει τους πάντες – εκτός από τον πρόεδρο. Όχι πως θα πάρει
τηλέφωνο κανένας από το Κρεμλίνο και θα τα ψάλει στο διευθυντή: απλώς θα
αφαιρεθούν οι άδειες εκμετάλλευσης από την πετρελαϊκή εταιρεία στην οποία
ανήκει η εφημερίδα… Το πρόβλημα με τον Πούτιν, λέει ο Ζλατκόφσκι στη
Λιμπερασιόν, είναι ότι δεν μπορεί να κάνει τη διάκριση ανάμεσα στο
προεδρικό του αξίωμα και στον μικρό «Βόβα» (υποκοριστικό του Βλαντίμιρ), που
έζησε δύσκολα παιδικά χρόνια, που δεν είχε χρήματα να φτιάξει τα δόντια του,
που δεν είχε τουαλέτα στο σπίτι του, που μισούσε τους πλουσίους. Ο άνθρωπος
που κάλεσε τον Γάλλο δημοσιογράφο να έλθει να κάνει περιτομή στη Μόσχα ήταν ο
καρπαζωμένος Βόβα, όχι ο πρόεδρος Βλαντίμιρ.

Ο Ζλατκόφσκι δεν αντιπαθεί τον Πούτιν, ίσα-ίσα. Είναι υπερήφανος όταν τον
ακούει να μιλάει γερμανικά με τον Σρέντερ, είναι υπερήφανος που η Ρωσία έχει
ένα δυναμικό πρόεδρο, κι όχι ένα μεθύστακα σαν τον Γιέλτσιν, ένα χαζό του
χωριού σαν τον Γκορμπατσώφ ή έναν ηλίθιο σαν τον Μπρέζνιεφ. Είναι υπερήφανος
για τον Πούτιν – γι’ αυτό ντρέπεται τόσο πολύ όταν τον βλέπει να παραφέρεται.