[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Είναι η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας απλώς υπόθεση μόνο του κράτους; Το
ερώτημα ανακύπτει από την ανάγνωση της τελευταίας έκθεσης – Global
Competitiveness Report 2003 – του World Economic Forum. H έκθεση είναι
ιδιαίτερα θετική για την Ευρώπη συνολικά, αλλά όχι και τόσο θετική για την
Ελλάδα. H περισσότερο ανταγωνιστική οικονομία παγκοσμίως είναι αυτή της
Φινλανδίας, η οποία καταλαμβάνει την πρώτη θέση. Αυτό όμως που είναι ιδιαίτερα
σημαντικό είναι ότι από τις δέκα πρώτες περισσότερο ανταγωνιστικές οικονομίες
παγκοσμίως οι έξι βρίσκονται στην Ευρώπη και είναι: Φινλανδία, Σουηδία, Δανία,
Ελβετία, Ισλανδία, Νορβηγία. H Ελλάδα βρίσκεται στην 35η θέση. H 35η θέση
ερμηνεύθηκε ως αποτυχία της κρατικής μακροοικονομικής πολιτικής. Βεβαίως
κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί τον ρόλο της δημόσιας πολιτικής και κυρίως του
«κανονιστικού καθεστώτος» ως προσδιοριστικού παράγοντα της ανταγωνιστικότητας.
Αλλά αποτελεί επικίνδυνη υπεραπλούστευση η άποψη ότι για την ενίσχυση ή την
υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας ο αποκλειστικός υπεύθυνος είναι το κράτος.

Όπως γράφει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Harvard και διεθνώς
αναγνωρισμένη αυθεντία στο θέμα «ανταγωνιστικότητα» Μ. Porter στην έκθεση του
World Economic Forum, «… η ανταγωνιστικότητα ριζώνει στα μικροοικονομικά
θεμελιώδη χαρακτηριστικά όπως αποτυπώνονται στην ποιότητα των επιχειρήσεων και
στο μικροοικονομικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Πολιτική σταθερότητα, υγιείς
μακροοικονομικές πολιτικές, ανοιχτές αγορές και ιδιωτικοποιήσεις θεωρούνται
εδώ και χρόνια ως η λυδία λίθος για την οικονομική ανάπτυξη. Οι έρευνές μας
όμως δείχνουν ότι αποτελούν αναγκαίες αλλά όχι επαρκείς συνθήκες … Ο
ιδιωτικός τομέας διαδραματίζει σοβαρό ρόλο στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας
μιας χώρας μέσω των συλλογικών δραστηριοτήτων και των αναπτυξιακών
πρωτοβουλιών». H θέση λοιπόν ότι η ενίσχυση/υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας
οφείλεται αποκλειστικά στην κρατική πολιτική αντανακλά τη βαθύτατα εμπεδωμένη
αντίληψη ότι σχεδόν για όλα σε αυτή τη χώρα ευθύνεται το κράτος. H Ελλάδα θα
πρέπει να είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη – ή μάλλον στον κόσμο – στην οποία ο
ιδιωτικός τομέας της οικονομίας και η κοινωνία γενικότερα φαίνεται να μην
ευθύνονται για τίποτα απολύτως. Κι όμως ευθύνονται.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).