[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Υπάρχουν, όπως φαίνεται, πολλές και βαθιές παρεξηγήσεις γύρω από τον
ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε πολλές χώρες και φυσικά στην Ελλάδα. Στην
πρόσφατη πολιτική συζήτηση για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, η έμφαση ήταν στην
ανάγκη η χώρα να εκπροσωπείται ισότιμα στην Επιτροπή. Την ίδια ακριβώς στιγμή,
τονιζόταν η υπέρτατη ανάγκη η Ένωση να αναπτυχθεί σε πολιτική ομοσπονδία. Τα
δύο όμως αυτά πράγματα δεν βρίσκονται σε πλήρη αρμονία μεταξύ τους. Μπορεί από
μια εθνική προσέγγιση το αίτημα για πλήρη και ισότιμη συμμετοχή στην Επιτροπή
να είναι θεμιτό και απολύτως κατανοητό. Αλλά αυτό δεν συνιστά οπωσδήποτε θέση
υπέρ της πολιτικής ομοσπονδίας. Στο περίφημο «θεσμικό τρίγωνο» της Ένωσης, ο
ρόλος καθενός από τους τρεις θεσμούς είναι με σαφήνεια καθορισμένος: στο
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (E.K.) αντιπροσωπεύονται οι λαοί της Ευρώπης. Στο
Συμβούλιο Υπουργών αντιπροσωπεύονται τα κράτη-μέλη. H Επιτροπή εκφράζει πολύ
απλά την Ευρώπη συνολικά. Προσπαθεί να συνθέτει και να διατυπώνει το συνολικό
ευρωπαϊκό συμφέρον. Όχι τα επιμέρους συμφέροντα κάθε χώρας. Στη λογική των
φεντεραλιστών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι το κατ’ εξοχήν υπερεθνικό όργανο που
στέκεται πάνω από επιμέρους εθνικά συμφέροντα. Είναι, επίσης, η «ευρωπαϊκή
κυβέρνηση εν τω γίγνεσθαι». Σύμφωνα με ορισμένες αναλύσεις, η επιτυχία της
Επιτροπής Delors (1985 – 1994) οφείλεται ακριβώς σ’ αυτό το γεγονός: ότι
μπόρεσε δηλαδή να λειτουργήσει ως υπερεθνικό όργανο στη διαμόρφωση των
πολιτικών (εσωτερική αγορά, διαρθρωτική πολιτική, Οικονομική και Νομισματική
Ένωση – ΟΝΕ κ.λπ.). Αντίθετα, η σχετική αδυναμία των Επιτροπών Σαντέρ και
Πρόντι οφείλεται στο γεγονός ότι η Επιτροπή «εθνικοποιήθηκε».

H ύπαρξη ισχυρής και υπερεθνικά συγκροτημένης Επιτροπής είναι γενικά προς
όφελος των μικρότερων κρατών-μελών της Ένωσης. Ο βασικός θεσμικός σύμμαχος των
μεσαίων και μικρών κρατών-μελών της Ένωσης είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στη
διευρυμένη Ένωση ο ρόλος της Επιτροπής ως «θεσμικού συμμάχου» των μικρότερων
κρατών-μελών μπορεί να είναι ακόμη σημαντικότερος. Γι’ αυτό και οι μικρότερες
χώρες-μέλη θα πρέπει να έχουν μια πιο μακροχρόνια προοπτική και να
αναλογισθούν ποιο πρότυπο διασφαλίζει την ισχυρή, υπερεθνική Επιτροπή.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).