[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Μα είμαστε τελικά τόσο «διεφθαρμένη χώρα» όσο τελικά λέγεται ή γράφεται
τελευταία; Είμαστε, δηλαδή, στην τελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (E.E.)
και στην 50ή θέση ανάμεσα σε έναν κατάλογο 133 χωρών που επισκοπεί ετησίως η
Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Διεθνής Διαφάνεια» (Transparency International); H
απάντηση δεν είναι και τόσο απλή όσο λέγεται ή γράφεται. Πρώτα απ’ όλα,
υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με την έννοια της «διαφθοράς». Τι είναι «διαφθορά»;
Δεν υπάρχει στη διεθνή βιβλιογραφία κανένας απολύτως αποδεκτός ορισμός για τη
«διαφθορά» και για τον τρόπο μέτρησής της. Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε κανένας
άλλος διεθνής οργανισμός (ΟΗΕ, κ.λπ.) έχει καταλήξει σε γενικώς αποδεκτό
ορισμό. Οι ορισμοί λειτουργούν «ως υποθέσεις εργασίας» για έρευνα, μελέτη,
κ.λπ. H αδυναμία ορισμού με στοιχειωδώς αντικειμενικά κριτήρια της διαφθοράς
οφείλεται σε πολλούς λόγους. Πρώτα απ’ όλα σε πολιτιστικούς λόγους, στο
πολιτιστικό μόρφωμα κάθε χώρας.

Στην Ελλάδα, όπου κυριαρχεί η «κουλτούρα της παρέας», των έντονων
διαπροσωπικών και δι-οικογενειακών σχέσεων, επιβιώνουν πράξεις και εκδηλώσεις
που όταν μεν λαμβάνουν χώρα μέσα στον κύκλο της παρέας/οικογενειακού πλαισίου
είναι αποδεκτές, θεμιτές και περίπου νόμιμες, αλλά όταν πραγματοποιούνται «έξω
από τον άμεσο αυτόν κύκλο» θεωρούνται εκδηλώσεις διαφθοράς. Έτσι κάθε Έλληνας
τείνει, λίγο-πολύ, να θεωρεί τον συν-Έλληνά του ως περίπου εξ ορισμού
διεφθαρμένο και τον εαυτό του εξ ορισμού έντιμο. Τι μετράει, λοιπόν, η
«Διεθνής Διαφάνεια» και βγάζει την Ελλάδα με έναν χαμηλό δείκτη διαφάνειας;
Δεν μετράει, σε καμία περίπτωση, τη διαφθορά. Μετράει πολύ απλά την αντίληψη
(perceptions), την εικόνα που έχουμε περί διαφθοράς μιας χώρας. Γράφοντας όλα
αυτά, δεν προβλέπεται το πραγματικό φαινόμενο της διαφθοράς. Αλλά, από την
άλλη μεριά, είναι γεγονός ότι στη χώρα μας έχουμε τα τελευταία χρόνια θεσπίσει
ένα αυστηρό κανονιστικό καθεστώς με ανεξάρτητες αρχές – τον Διαμεσολαβητή,
Σώματα Ελέγχου, κ.λπ. -, που στόχο έχουν να ελέγχουν το φαινόμενο και τις
πρακτικές διαφθοράς στη χώρα. Αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί κανείς να
αλλάξει σε μια νύχτα την κοινωνία…

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).