ΣE ΠPΩTO ENIKO Mουσική, ένα μυστηριώδες παζλ…

«H μουσική είναι μια γλώσσα», διαβάζω ότι λένε οι Ρόλινγκ Στόουνς στην
πρόσφατη αυτοβιογραφία τους, που θα έκανε χθες την επίσημη «πρώτη» της.

«Δεν μιλάει με λέξεις, αλλά με συναισθήματα», γράφουν οι «κυλιόμενες πέτρες».
«Είτε την έχεις μέσα σου ή δεν την έχεις».

Είναι, όμως, μόνο αυτό: Τι είναι πραγματικά η μουσική; Γιατί επηρεάζει τόσο
τον εγκέφαλο; Γιατί είναι το μόνο μέσο που έχει τη δύναμη να αλλάξει «μαγικά»
τη διάθεσή μου;

Ο Δαρβίνος έγραφε ότι η ικανότητα του ανθρώπου να χαίρεται και να παράγει
μουσική «πρέπει να τοποθετηθεί ανάμεσα στις πιο μυστήριες ικανότητες με τις
οποίες αυτός έχει προικιστεί». Και, όπως διάβαζα προ ημερών στο «Science» των
«New Υοrk Τimeς», η μουσική παραμένει και σήμερα ένα μυστηριώδες παζλ για τους
βιολόγους. Κανείς δεν γνωρίζει γιατί η μουσική ανευρίσκεται σε όλες τις
κουλτούρες, γιατί τα πιο γνωστά συστήματα μουσικής βασίζονται στις οκτάβες ή
γιατί ορισμένοι άνθρωποι έχουν κλίση στη μουσική. Ούτε ξέρουν εάν ο εγκέφαλος
χειρίζεται τη μουσική με ειδικά νευρικά κυκλώματα ή με αυτά που χρησιμοποιεί
για άλλους σκοπούς. Ναι, η μουσική εξημερώνει τα άγρια θηρία. Γιατί, όμως;

Γιατί ενεργοποιεί παρόμοια νευρικά συστήματα με εκείνα που ενεργοποιούνται από
την τροφή, το σεξ και τα ναρκωτικά, αναφέρουν ερευνητές από το Νευρολογικό
Ινστιτούτο του Μόντρεαλ, οι οποίοι μελέτησαν με τομογραφία ποζιτρονίων τον
εγκέφαλο μουσικών όταν άκουγαν τα αγαπημένα τους κομμάτια. Δηλαδή, η μουσική
είναι ένα ευτυχές… ατύχημα του οργανισμού μας; Αυτό φαίνεται να πιστεύει και
ο ψυχολόγος του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ Στίβεν Πίνκερ, που – στο βιβλίο του
«Πώς δουλεύει ο νους» – γράφει ότι η μουσική είναι ένα… «ακουστικό
τσιζκέικ», που απλώς τυχαίνει να ευχαριστεί σημαντικά μέρη του εγκεφάλου μας
με έναν έντονο τρόπο, όπως ένα τσιζκέικ ευχαριστεί τον ουρανίσκο μας!

Μήπως, εγώ αναρωτιέμαι – με μια… μη επιστημονική συλλογιστική – κάθε φορά
που απολαμβάνω το αγαπημένο μου κονσέρτο για πιάνο του Μότσαρτ, ο Θεός μάς
έκανε απλώς ένα δώρο για να αντέξουμε την ατέλειωτη υπαρξιακή αγωνία;