[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Όλα δείχνουν ότι οδηγούμεθα σε Ευρωπαϊκή Ένωση «πολλαπλών κύκλων».
Πρώτα απ’ όλα, η αρνητική έκβαση του δημοψηφίσματος για την είσοδο της
Σουηδίας στο ευρώ ενισχύει αποφασιστικά τη δυναμική της διαμόρφωσης της Ένωσης
σε σύστημα «πολλαπλών κύκλων», καθώς προστίθενται νέα κράτη-μέλη με τη
διεύρυνση. Βεβαίως οι Σουηδοί, όπως και οι Δανοί, «ψάχνουν» ακόμη να βρουν
γιατί προσχώρησαν κατ’ αρχήν στην Ένωση. Εμπειρία και έρευνα δείχνουν ότι μια
χώρα επιδιώκει την προσχώρηση στην Ένωση αποβλέποντας είτε (α) να βελτιώσει
την ευημερία της ή (β) να ενισχύσει την ασφάλειά της ή και για τα δύο
(περιπτώσεις Ελλάδας, ανατολικοευρωπαϊκών χωρών κ.λπ.). Στην περίπτωση αυτή,
οι προσχωρούσες χώρες βλέπουν την ένταξή «ως ευκαιρία για υψηλότερη ευημερία
και ασφάλεια». Στην περίπτωση της Σουηδίας και της Δανίας δεν ισχύει αυτή η
λογική. Οι δύο χώρες έχουν κατακτήσει επίπεδα ευημερίας και ασφάλειας που
αποτελούν πρότυπο για άλλες χώρες. Επομένως δεν έχουν να ζητήσουν τίποτα
απολύτως από την Ένωση στους τομείς αυτούς. Ενώ, π.χ., η Ελλάδα και άλλες
χώρες βλέπουν την ένταξή τους ως «ευκαιρία για ευημερία/ασφάλεια», η Σουηδία
και η Δανία τη βλέπουν «ως απειλή». Αυτό εξηγεί γιατί οι Σουηδοί τάχθηκαν
ενάντια στο ευρώ. Μπορεί κάποιος να διερωτηθεί επομένως γιατί η Σουηδία
συμμετέχει στην Ένωση. H απάντηση είναι γιατί «θέλει να είναι παρούσα στο
διαπραγματευτικό τραπέζι».

Για το ορατό μέλλον είναι σχεδόν βέβαιο ότι ούτε η Βρετανία ούτε η Δανία θα
συμμετάσχουν στο ευρώ. Επομένως η ευρωζώνη θα παραμείνει μια περιοχή δώδεκα
χωρών-μελών. Το «διαφοροποιημένο αυτό πρότυπο ολοκλήρωσης», που εφαρμόζεται
στο ενιαίο νόμισμα/ευρώ, αρχίζει ήδη να διαμορφώνεται και στον τομέα της
ευρωπαϊκής άμυνας. Έτσι εάν ληφθεί υπόψη ότι και σε ορισμένες άλλες περιοχές
(π.χ. ελεύθερη διακίνηση προσώπων/Σένγκεν κ.λπ.) εφαρμόζονται
«διαφοροποιούμενες μορφές ολοκλήρωσης», το αρνητικό σουηδικό δημοψήφισμα
ενισχύει τη δυναμική αυτή. Το σημαντικό βεβαίως, από πλευράς μας, είναι ότι η
Ελλάδα είναι μέλος της ευρωζώνης και όλων των διαδικασιών ενοποίησης χωρίς
εξαιρέσεις. Είναι επομένως στον εσωτερικό κύκλο της Ένωσης.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).