AΦIEPΩMA OΛYMΠIAKOI AΓΩNEΣ Oλυμπιακά έργα σε χρόνο ρεκόρ

Παναθηναϊκό Στάδιο. Από τον Λυκούργο και τον Ηρώδη τον Αττικό, στον Ζάππα και τον Αβέρωφ. Ένα στολίδι του παγκόσμιου αθλητισμού και της Αθήνας

Για να διεξαχθούν οι Αγώνες απαιτούντο εγκαταστάσεις που ήταν το μεγαλύτερο
πρόβλημα, από πλευράς κόστους, το οποίο είχαν να αντιμετωπίσουν οι Έλληνες
διοργανωτές. Αναπτύχθηκαν προβληματισμός και δραστηριότητα που είχαν ως
αποτέλεσμα να δημιουργηθούν το περίφημο και γνωστό έως σήμερα «Καλλιμάρμαρο»
Παναθηναϊκό Στάδιο, το Ποδηλατοδρόμιο, εκεί όπου σήμερα κείται το Στάδιο
Καραϊσκάκη και το Σκοπευτήριο της Καλλιθέας.

TO ΣΤΑΔΙΟ

Ένας από τους βασικότερους παράγοντες επιτυχίας των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896
ήταν το Παναθηναϊκό Στάδιο, το οποίο στέκει καμαρωτό πλάι στον Αρδηττό.

Πρώτος αναφέρεται ότι επιχείρησε την κατασκευή του, όταν είχε τη διοίκηση της
πόλεως, ο ρήτορας Λυκούργος (330-336 π.X.). Τεσσερισήμισι αιώνες αργότερα, το
έτος 131 μ.X., αθλοθέτης των Παναθηναίων ανακηρύχθηκε ο Ηρώδης ο Αττικός, ο
οποίος ανέλαβε τη δημιουργία μαρμάρινου σταδίου. Πράγματι, υλοποίησε την
απόφαση και έφτιαξε ένα μαρμάρινο στάδιο για πενήντα χιλιάδες θεατές,
ανυπέρβλητου κάλλους.

Με το πέρασμα των αιώνων, τα μάρμαρα χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση κτιρίων
ή την κατασκευή ασβέστη. Οι νεώτεροι Αγώνες ορίσθηκαν με τη μεγάλη προσφορά
του Ευάγγελου Ζάππα και διεξήχθησαν για πρώτη φορά το 1858. Με μεγάλη επιτυχία
όμως έγιναν οι Αγώνες των Ολυμπίων του 1870, αφού είχε καθαρισθεί και είχε
διασκευασθεί κατάλληλα. Στην ίδια κατάσταση ήταν το στάδιο και όταν διεξήχθη η
τρίτη Ζάππειος Ολυμπιάς το έτος 1875. Ακολούθησαν μικρού εύρους εργασίες
εκσκαφής από τον Ερνέστο Τσίλλερ.

Όταν το 1894 το Διεθνές Αθλητικό Συνέδριο αποφάσιζε την ανασύσταση των
Ολυμπιακών Αγώνων και την Αθήνα ως τόπο τελέσεως της A’ Ολυμπιάδος,
διαπιστώθηκε αρχικώς η ανάγκη για τη δημημιουργία ενός σταδίου.

Το 1895 διέθετε το ποσόν των 585.000 δρχ. προκειμένου να διασκευασθεί το
αρχαίο αθηναϊκό στάδιο, δηλώνοντας ταυτόχρονα την επιθυμία του η εργασία να
γίνει με μειοδοτική δημοπρασία και την επιστασία τριμελούς επιτροπής.

Ο Αβέρωφ θα επανέλθει διαθέτοντας διάφορα ποσά τα οποία, σύμφωνα με
δημοσιεύματα του Τύπου, ανήλθαν στο ποσόν των 920.000 δρχ. Τελικώς, λόγω
ελλείψεως χρόνου ήταν αδύνατον να κατασκευασθεί το σύνολο των κερκίδων του
σταδίου από μάρμαρο. Έτσι αποφασίσθηκε να καλυφθούν από μάρμαρο μόνον οι
τέσσερις πρώτες σειρές και οι υπόλοιπες από πωρόλιθο. Και αυτή η απόφαση όμως
ανετράπη γιατί αντεδείκνυτο για τεχνικούς και αισθητικούς λόγους. Αποφασίσθηκε
οι υπόλοιπες κερκίδες να γίνουν από ξύλο και οι εργασίες να συνεχισθούν μετά
τους Αγώνες.

ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟΔΡΟΜΙΟ

Παραδόθηκε σε τρεις μήνες!

Σε τρεις μόλις μήνες μετά τη θεμελίωσή του, το Ποδηλατοδρόμιο ήταν έτοιμο! Στον ίδιο χώρο, σήμερα, κατασκευάζεται το νέο Στάδιο Καραϊσκάκη

Για τις ανάγκες των Αγώνων της 1ης νεώτερης Ολυμπιάδος κατασκευάσθηκε και το
Ποδηλατοδρόμιο στο Φάληρο. Το επίσημο Ποδηλατοδρόμιο, που σχεδιαζόταν να
κατασκευασθεί, ήταν το πρώτο στην Ελλάδα με σωστές προδιαγραφές. Κατατέθηκαν
στην Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων συνολικά τρεις προτάσεις, ενός Γάλλου και δύο
Ελλήνων.

Τελικώς εγκρίθηκαν τα σχέδια τού τότε νομομηχανικού Κωνσταντίνου Βελλίνη, ο
οποίος ήταν ο τεχνικός των προχείρως διασκευασθέντων Ποδηλατοδρομίων στο Νέο
Φάληρο από τότε που διεξήγοντο Αγώνες εκεί. Επρόκειτο για ένα ορθογώνιο
γήπεδο, συνολικής εκτάσεως 30.000 πήχεων, το οποίο έκειτο μεταξύ Νέου Φαλήρου
και του Νεκροταφείου των Διαμαρτυρομένων, εκεί όπου βρισκόταν το μνημείο του
Καραϊσκάκη. H έκταση αυτή ανήκε στους αδελφούς Μελετόπουλου. Την έκταση αυτή
αγόρασε η Εταιρεία Σιδηροδρόμων Αθηνών – Πειραιώς και τη δώρισε στην Επιτροπή
Ολυμπιακών Αγώνων..

Οι θέσεις των θεατών ήταν τοποθετημένες αμφιθεατρικά και ο στίβος χωριζόταν
από τον χώρο με ένα ξύλινο περιτείχισμα, το οποίο περιέβαλλε όλον τον στίβο.
Οι εξέδρες είχαν χωρητικότητα 7.000 θεατών· στο δυτικό μέρος πάνω από το
σημείο εκκινήσεως είχε κατασκευασθεί κομψή μαρμάρινη βασιλική εξέδρα. Το
συνολικό κόστος του Ποδηλατοδρομίου ανήλθε σε 104.000 δρχ., εκ των οποίων
61.000 δρχ. δαπανήθηκαν για τον στίβο και 43.00 δρχ. για τα υπόλοιπα έργα.

Ο θεμέλιος λίθος του Ποδηλατοδρομίου ετέθη στις 10.00 π.μ. της Δευτέρας 13
Νοεμβρίου 1895. Οι εργασίες προχώρησαν απ’ ό,τι φαίνεται πολύ γρήγορα, αφού
παραδόθηκε για χρήση στους προπονούμενους για τους Ολυμπιακούς Αγώνες
ποδηλάτες το πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου 1896. Πρώτος το εγκαινίασε ο
ποδηλάτης Κωλέττης.

ΤΟ ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ

Επιβλητική κατασκευή αλλά σε… λάθος σημείο

Το «Πανελλήνιον Σκοπευτήριον» ήταν έτοιμο μέσα σε έξι μήνες, ωστόσο η χωροθέτησή του κοντά στον δημόσιο δρόμο περιόριζε τις δυνατότητές του

Το μοναδικό Σκοπευτήριο που υπήρχε στην Αθήνα εκείνη την εποχή βρισκόταν πίσω
από τους στρατώνες του Πυροβολικού. Κρίθηκε ακατάλληλο και ανεπαρκές από την
Ειδική Επιτροπεία της Βουλής και αποφασίσθηκε η ανέγερση νέου στην Καλλιθέα.
Για τη δημιουργία του αγοράσθηκε γη εκτάσεως 24.000 τ.μ. Για την κατασκευή του
έγινε μειοδοτική δημοπρασία, η οποία κατακυρώθηκε στο ύψος των 95.000 δρχ. H
έναρξη των εργασιών έγινε τη Δευτέρα 18 Σεπτεμβρίου 1895.

Από τη μία πλευρά του γηπέδου δημιουργήθηκε οικοδομή μήκους 81 μέτρων και
πλάτους 20, η οποία είχε στο πρόσθιο τμήμα της διάδρομο 8,20 μέτρων. Πάνω σε
αυτόν ήταν διαμορφωμένες οι 28 θυρίδες των σκοπευτών, οι οποίες εχωρίζοντο
μεταξύ τους με κιγκλίδωμα. H θέση που επελέγη για την κατασκευή του
Σκοπευτηρίου υποχρέωσε τους υπεύθυνους να δημιουργήσουν στο τέλος του πεδίου
βολής μία βληματοδόχη και ενδιαμέσως να κατασκευάσουν προστατευτικά φράγματα.
Λίγο πιο πέρα ήταν η δημόσια οδός Αθηνών – Φαλήρου. Μάλλον ήταν ατυχής η
επιλογή του χώρου για τη δημιουργία των 300 μέτρων.

H κατασκευή του Σκοπευτηρίου ήταν λιγότερο απαιτητική από τεχνικής και
οικονομικής απόψεως από εκείνες του Παναθηναϊκού Σταδίου και του
Ποδηλατοδρομίου και η ολοκλήρωσή του ήταν έγκαιρη. Τα εγκαίνιά του έγιναν
συγχρόνως με την έναρξη των Σκοπευτικών Αγώνων της Ολυμπιάδος, την 27η Μαρτίου
1896.