Δρόμοι

Ποιος είπε…

… πως οι ιδιωτικοποιήσεις είναι πανάκεια; Όχι εμείς, λένε τώρα από την
Παγκόσμια Τράπεζα. Σαν να ξαναβρήκαν εκεί οι άνθρωποι τα λογικά τους, τώρα
παραδέχονται πως ο ιδιωτικός τομέας δεν δίνει πάντα καλύτερα αποτελέσματα από
τον δημόσιο. Για έναν οργανισμό που πέρασε δεκαετίες «σπρώχνοντας» τις
ιδιωτικοποιήσεις με σχεδόν θρησκευτικό ζήλο, αυτό ισοδυναμεί με κρίση
συνειδήσεως.

Μια νέα…

… έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας με τίτλο «Ιδιωτική συμμετοχή σε υποδομές
στις αναπτυσσόμενες χώρες», που διαβάσαμε γι’ αυτήν στην καναδική «Γκλόουμπ
& Μέιλ», εξετάζει τα αποτελέσματα της μαζικής εισροής ξένων ιδιωτικών
επενδυτικών κεφαλαίων σε αυτές τις χώρες την τελευταία δεκαετία, που ανήλθαν
συνολικά σε 60 δισ. δολάρια. Τα διόδια στο Μεξικό, τα συστήματα κινητής
τηλεφωνίας στην Ινδία, το δίκτυο διανομής ρεύματος στη Βραζιλία και οι
υπηρεσίες ύδρευσης στη Λατινική Αμερική ήταν μερικά από τα 2.500 προγράμματα
που χρηματοδοτήθηκαν από αυτά τα κεφάλαια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα
αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά. Βέβαια, η έκθεση δεν καταδικάζει συλλήβδην
τις ιδιωτικοποιήσεις – πώς θα μπορούσε; – αλλά πάντως διαπιστώνει πως δεν
λύνουν αυτομάτως τα προβλήματα των κρατικών επιχειρήσεων. H μεταβίβαση των
δημόσιων υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα δεν λύνει το πρόβλημα του κόστους. Πάλι
οι καταναλωτές το πληρώνουν, είτε με τη φορολογία είτε με τις υψηλότερες τιμές
που χρεώνει η ιδιωτική επιχείρηση. H έκθεση καταλήγει πως η πώληση των
υπηρεσιών ύδρευσης ή ηλεκτροδότησης δεν λύνει το αρχικό πρόβλημα, που είναι το
κόστος αυτών των υπηρεσιών.

Οι επενδυτές…

… τόσο στον αναπτυσσόμενο όσο και στον ανεπτυγμένο κόσμο, δεν δείχνουν πια
την ίδια όρεξη να αγοράζουν δημόσια περιουσιακά στοιχεία. Γιατί; 1) Επειδή τις
εύκολες αγορές – που υπόσχονταν εύκολα κέρδη – τις έχουν ήδη κάνει προ πολλού,
2) επειδή τα χάλια των χρηματιστηρίων δυσχεραίνουν την άντληση κεφαλαίων και
3) επειδή έζησαν ήδη μερικές κακές εμπειρίες, όπως με την Αιρ Κάναντα που τώρα
παραπαίει και με την Μπρίτις Αιργουέις που δεν συμμαζεύεται. Το ανησυχητικό
όμως για τους αμύντορες των ιδιωτικοποιήσεων είναι μια νέα τάση για επαναφορά
των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων στο δημόσιο. H κυβέρνηση της Νέας Ζηλανδίας
έσωσε την αεροπορική εταιρεία Αιρ Νιου Ζίλαντ πέρυσι, ξαναγοράζοντας το 80%
της ιδιωτικοποιημένης επιχείρησης. Στη Βρετανία, η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να
θέσει τη Ρέιλτρακ, που κατέχει τις σιδηροδρομικές γραμμές, υπό δημόσια
διοίκηση, όταν αποδείχθηκε πως η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν μπορούσε να τη
λειτουργήσει επικερδώς.

H εποχή…

… των μαζικών ιδιωτικοποιήσεων, που την ενσάρκωσε με τον πιο
αντιπροσωπευτικό τρόπο η Μάργκαρετ Θάτσερ, μπορεί να έχει παρέλθει. Μολονότι
δεν μπορούμε να πούμε πως επιστρέφει η εποχή των δημόσιων επιχειρήσεων,
τουλάχιστον γίνεται πια σαφές πως υπάρχουν όρια σε αυτά που μπορεί να κάνει ο
ιδιωτικός τομέας – άρα υπάρχουν όρια και στο ξεπούλημα του δημόσιου τομέα.