[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ζημιογόνος ή ευεργετική η σημασία της παρέας. Σε πρόσφατο άρθρο του στο
Βήμα με τίτλο «H λογική της παρέας, πάλι» ( 13 Ιουλίου 2003), ο Αντ.
Παπαγιαννίδης σημειώνει ότι «στην Ελλάδα κυριαρχεί η παρέα». Πράγματι, σε
μεγάλο βαθμό, φαίνεται ότι είμαστε «η κοινωνία της παρέας και των κυκλωμάτων»
και λιγότερο η κοινωνία των τάξεων και απρόσωπων ομάδων. ( «Φτιάχνουν οι
Έλληνες κυκλώματα και ιστορία οι παρέες» που λέει και ο Δ. Σαββόπουλος). Είτε
πρόκειται για τον ευρύτερο δημόσιο χώρο, τον πανεπιστημιακό χώρο, τη διοίκηση
και την οικονομία, η παρέα φαίνεται να συνιστά τον καθοριστικό παράγοντα μιας
πορείας και σχέσεων. Εάν κάποιος βρεθεί στην κατάλληλη, προνομιούχο παρέα (που
μπορεί να διαμορφώνεται από ταξικές, οικογενειακές ή άλλες καταβολές), τότε τα
πράγματα και οι προοπτικές είναι λαμπρές και η πορεία άνετη και ανέξοδη. Ούτε
ιδιαίτερος κόπος, ούτε ιδιαίτερη προσπάθεια. Εάν δεν βρεθείς όμως στις
προνομιούχες παρέες, τότε κατά το κοινώς λεγόμενο «την έβαψες». Το κόστος σε
προσπάθεια, κόπους, κ.λπ. για οποιαδήποτε πορεία είναι πολλαπλάσιο και το
αποτέλεσμα αβέβαιο. Αυτό διδάσκει η εμπειρία και πραγματικότητα. Το φαινόμενο
της παρέας είναι δε υπερ-πολιτικό. Ακόμη και η διαβόητη 17 Νοέμβρη στη λογική
της παρέας φαίνεται ότι τελικά λειτουργούσε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ελληνική κοινωνία δεν είναι «ανοιχτή κοινωνία», για να
χρησιμοποιήσουμε τους γνωστούς όρους του Κ. Popper. Είναι και γίνεται ολοένα
και περισσότερο ανοιχτή. Αλλά φαίνεται να γίνεται στη βάση διπλών ή ακόμη και
πολλαπλών κριτηρίων. Διαφορετικά κριτήρια ισχύουν για τους ανήκοντες στις
προνομιούχες παρέες, εντελώς διαφορετικά για όλους τους άλλους, ανεξάρτητα από
οποιαδήποτε άλλα αξιολογικά χαρακτηριστικά. Πρόκειται, σε μια κοινωνιολογική
θεώρηση, για την επικράτηση ειδικών, εξατομικευμένων (particularistic)
κριτηρίων έναντι των καθολικών και απρόσωπων (universalistic) που
χαρακτηρίζουν μια ανεπτυγμένη κοινωνία και μια ώριμη δημοκρατία του ευρωπαϊκού
χώρου. Από την άποψη αυτή, η ποιότητα της δημοκρατικής συγκρότησης και
λειτουργίας της κοινωνίας μας βρίσκεται σε εμφανή ανάγκη βελτίωσης, παρά την
πρόοδο που έγινε τελευταία…

Ο καθηγητής Π.K. Ιωακειμίδης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου
Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).