Στο μικροσκόπιο τα τρόφιμα

Τελικά, οι κίνδυνοι παραμονεύουν στα πιο απίθανα μέρη. Ας πούμε, στα
τραπεζομάντιλα. Έρευνα που έγινε πρόσφατα στα εστιατόρια και τα καφενεία της
Βρετανίας έδειξε ότι 9 στα 10 τραπεζομάντιλα ήταν μολυσμένα από μικρόβια που
μπορεί να ήταν παθογόνα.

Ασφαλές κρέας; H Βρετανία προσπάθησε για πολύ καιρό να κρύψει την κρίση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών

Ή στους πάγκους των σούπερ μάρκετ όπου κόβουν το κρέας. Όταν οι επιστήμονες
εξέτασαν πριν από δύο χρόνια διάφορα είδη κρεάτων στα σούπερ μάρκετ της
Ουάσιγκτον, διαπίστωσαν ότι το ένα πέμπτο των δειγμάτων περιείχε σαλμονέλα.
Εύλογο είναι λοιπόν το ερώτημα που θέτει σε πρωτοσέλιδο άρθρο της η χθεσινή
«Χέραλντ Τρίμπιουν»: πόσο ασφαλή είναι τα τρόφιμα που καταναλώνουμε;

Χιλιάδες οι θάνατοι

Το Κέντρο Ελέγχου Ασθενειών της Ατλάντας υπολογίζει ότι 5.000 Αμερικανοί
πεθαίνουν κάθε χρόνο από ασθένειες που έχουν σχέση με τα τρόφιμα, ενώ 76
εκατομμύρια Αμερικανοί παθαίνουν κάθε χρόνο μια μορφή τροφικής δηλητηρίασης.
Από αυτούς, οι 325.000 χρειάζονται νοσοκομειακή περίθαλψη.

Ανάλογα στοιχεία για την Ευρώπη δεν υπάρχουν. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής όμως, ο Ρομάνο Πρόντι, θεωρεί το πρόβλημα πολύ σοβαρό. Και πιστεύει
ότι ο καλύτερος τρόπος να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων στους
θεσμούς τους είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη τους σε αυτά που τρώνε. H
Επιτροπή έχει να παρουσιάσει στον τομέα αυτό σημαντικά επιτεύγματα, όπως η
θέσπιση δεκάδων νέων νόμων και η ίδρυση της Υπηρεσίας για την Ασφάλεια των
Τροφίμων – όσο κι αν η Υπηρεσία αυτή στερείται ακόμη του κύρους που έχει η
αμερικανική FDA.

Με νέα ονόματα

Μια έκθεση που παρουσιάζεται αυτόν τον καιρό στο Παρίσι, με τίτλο «Ένα
Τραπέζι» δείχνει πώς πληγές του παρελθόντος όπως η χολέρα, η αλλαντίαση και η
τριχινίαση έχουν εξαλειφθεί στις ανεπτυγμένες χώρες χάρις στη βελτίωση των
συνθηκών υγιεινής. Οι αρρώστιες αυτές έχουν όμως δώσει τη θέση τους σε άλλες,
με πιο πολύπλοκα ονόματα: Campylobacter jejuni, Salmonella enteridis, Ε. coli
0157:Η7. Πολλά από τα μικρόβια αυτά αντέχουν τη θερμότητα, το ψύχος, ακόμη και
τα αντιβιοτικά και είναι πιο διαδεδομένα απ’ όσο πολλοί πιστεύουν.

Με τα προϊόντα να ταξιδεύουν πιο γρήγορα από ποτέ από το αγρόκτημα μέχρι το
τραπέζι, η ασφάλεια των τροφίμων έχει γίνει ένα σημαντικό πρόβλημα όχι μόνο
για τη δημόσια υγεία, αλλά και για την αποτελεσματική λειτουργία των αγορών.
Το ίδιο πρόβλημα χωρίζει επίσης τις Ηνωμένες Πολιτείες από την Ευρώπη στο θέμα
των γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων.

«H ασφάλεια των τροφίμων είναι ένα κλασικό δημόσιο αγαθό», λέει ο Άλαν Ράντελ,
γραμματέας του Codex Alimentarius, ενός κώδικα που έχουν συντάξει ο Οργανισμός
του ΟΗΕ για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. «Οι
καταναλωτές δεν μπορούν σε ατομική κλίμακα να προστατεύσουν τον εαυτό τους.
Δεν έχουν τρόπο να γνωρίζουν αν μια τροφή είναι ασφαλής ή όχι».

Τα «φυσικά» προϊόντα κρύβουν κινδύνους

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο σε μια εποχή που τα καταστήματα είναι
γεμάτα με «φυσικά» ή «σπιτικά» προϊόντα, και που οι τεχνολογικές αλλαγές είναι
ταχύτατες. Συναντά κανείς, για παράδειγμα, εκείνο το μιλκ-σέικ φράουλας που
περιέχει πάνω από 40 χημικά συστατικά. Ή το κρέας που είναι φτιαγμένο από
μύκητες. Ή την απομίμηση λίπους που υποτίθεται ότι σου επιτρέπει να τρως
πρόχειρο φαγητό χωρίς να παχαίνεις – αλλά προκάλεσε επιδημία γαστρεντερίτιδας
στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Τζιμ Μάρεϊ, διευθυντής της Οργάνωσης Ευρωπαίων Καταναλωτών, παραδέχεται ότι
η Κομισιόν έχει κάνει αρκετά πράγματα στο θέμα της ασφάλειας των τροφίμων.
Πολλές φορές, όμως, οι εθνικές κυβερνήσεις θέτουν το συμφέρον των βιομηχανιών
πάνω από το συμφέρον των καταναλωτών. H Βρετανία, για παράδειγμα, προσπάθησε
για πολύ καιρό να κρύψει την κρίση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των
βοοειδών. H Γερμανία και η Δανία επέμεναν ότι δεν έχουν κρούσματα της
ασθένειας των τρελών αγελάδων, μέχρις ότου οι έρευνες απέδειξαν το αντίθετο.

Πολύ μικροί έλεγχοι

Πολλοί Ευρωπαίοι θαυμάζουν τη δουλειά της αμερικανικής FDA (Υπηρεσία Τροφίμων
και Φαρμάκων) και πιστεύουν ότι τα τρόφιμα στην Αμερική είναι ασφαλέστερα.
Όπως λέει όμως η Μπεάτε Γκμίντερ, αυτό δεν είναι αλήθεια. Οι ΗΠΑ δεν έχουν
βέβαια αναφέρει κρούσματα της ασθένειας των τρελών αγελάδων, αν όμως ψάξουν
καλύτερα μπορεί να τα εντοπίσουν. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς κάνουν
τόσο λίγους ελέγχους, ώστε χαμηλά επίπεδα της ασθένειας δεν μπορούν να
εντοπιστούν», έγραψε πρόσφατα το περιοδικό «New Scientist».

Οι νέοι ευρωπαϊκοί νόμοι για την ασφάλεια των τροφίμων δίνουν έμφαση στην
πρόληψη. Αυτή την αρχή επικαλείται η Επιτροπή για να δικαιολογήσει την απόφασή
της να απαγορεύσει την εισαγωγή βοοειδών με αναπτυξιακές ορμόνες από τις
Ηνωμένες Πολιτείες. Παρ’ όλο που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου την
καταδίκασε για την απόφαση αυτή, η Επιτροπή προτιμά να πληρώνει κυρώσεις από
το να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών.