Άνθρωπος ο Πρεσβύτερος

Τρία απολιθωμένα κρανία που ήρθαν στο φως στην Αιθιοπία θεωρούνται από τους
επιστήμονες από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις που έχουν γίνει ποτέ στο
πλαίσιο της αναζήτησης της καταγωγής των ανθρώπων.

Πρόκειται για τα κρανία δύο ενηλίκων και ενός παιδιού και είναι ηλικίας
160.000 ετών. Ανακαλύφθηκαν σε ιζηματογενή πετρώματα κοντά στο χωριό Χέρτο της
περιφέρειας Αφάρ, στην Ανατολική Αιθιοπία. Και περιγράφονται ως τα παλαιότερα
γνωστά απολιθώματα του σύγχρονου ανθρώπου, του Homo Sapiens.

Αυτό που έχει ενθουσιάσει τους επιστήμονες είναι πως τα δείγματα αυτά
ταιριάζουν με τις γενετικές μελέτες που υποδεικνύουν τη συγκεκριμένη εποχή και
το συγκεκριμένο μέρος της Αφρικής ως κοιτίδα της ανθρωπότητας. «Όλες οι
γενετικές μελέτες έχουν υποδείξει μια γεωλογικά πρόσφατη αρχή των ανθρώπων
στην Αφρική – και τώρα έχουμε τα απολιθώματα», δήλωσε ο καθηγητής
Παλαιοανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ (Καλιφόρνια) Τιμ Ουάιτ,
ένας από τους επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας που βρήκε τα κρανία. «Τα
δείγματα αυτά έχουν κρίσιμη σημασία επειδή γεφυρώνουν το χάσμα ανάμεσα στις
παλαιότερες, πιο αρχαϊκές μορφές στην Αφρική και τους εντελώς σύγχρονους
ανθρώπους, τους οποίους βλέπουμε πριν από 100.000 χρόνια», δήλωσε προς το BBC
ο Αμερικανός καθηγητής.

Τα κρανία δεν ταιριάζουν απολύτως με εκείνα των σημερινών ανθρώπων. Είναι
ελαφρώς πλατύτερα, μακρύτερα και έχουν πιο τονισμένο μέτωπο. Αυτές οι μικρές,
αλλά σημαντικές διαφορές οδήγησαν την αμερικανο-αιθιοπική ερευνητική ομάδα να
κατατάξει τα κρανία σε ένα νέο υποείδος ανθρώπων, το οποίο ονόμασε Homo
Sapiens Idaltu (idaltu σημαίνει «πρεσβύτερος» στην τοπική διάλεκτο Αφάρ).

H διαφορά

Τα κρανία. Θεωρούνται τα παλαιότερα γνωστά απολιθώματα του σύγχρονου ανθρώπου, του Homo Sapiens

Οι ανακαλύψεις του Χέρτο χαιρετίστηκαν χθες από τους ερευνητές εκείνους που
υποστηρίζουν τη θεωρία πως όλοι οι σημερινοί άνθρωποι προέρχονται από έναν
πληθυσμό που βγήκε από την Αφρική μέσα στα τελευταία 200.000 χρόνια. Οι
υποστηρικτές της θεωρίας αυτής πιστεύουν πως ο πληθυσμός αυτός μετανάστευσε
και αντικατέστησε όλα τα άλλα ανθρώπινα είδη που ζούσαν εκείνη την εποχή στον
κόσμο – όπως τους Νεάντερταλ στην Ευρώπη. Αν τα σύγχρονα χαρακτηριστικά
υπήρχαν ήδη στην Αφρική πριν από 160.000 χρόνια, επισημαίνουν οι ερευνητές
αυτοί, δεν μπορεί να είμαστε απόγονοι ειδών όπως οι Νεάντερταλ. «Τα κρανία
αυτά είναι μια περίφημη απόδειξη υπέρ της θεωρίας της καταγωγής από την
Αφρική», δήλωσε ο καθηγητής Κρις Στρίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του
Λονδίνου, σχολιάζοντας την ανακάλυψη των απολιθωμάτων που δημοσιεύτηκε στην
επιθεώρηση «Nature». «Οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν στο μέρος και τη στιγμή που θα
έπρεπε να ζουν για να είναι πιθανόν πρόγονοι όλων μας».

Τα κρανία βρέθηκαν τεμαχισμένα, σε μια περιοχή πλούσια σε απολιθώματα, η οποία
είχε εντοπιστεί το 1997 σε μια ξερή και σκονισμένη κοιλάδα. Λίθινα εργαλεία
και το απολιθωμένο κρανίο ενός σφαγμένου ιπποπόταμου ήταν τα πρώτα απολιθώματα
που ανακαλύφθηκαν. Αργότερα βρέθηκαν απολιθώματα βουβάλων που φανερώνουν πως
το διαιτολόγιο των σύγχρονων ανθρώπων περιελάμβανε πολύ κρέας. Τα πληρέστερα
από τα ενήλικα κρανία εξείχαν από το αρχαίο ιζηματογενές πέτρωμα, το οποίο
ήταν εκτεθειμένο σε σφοδρές βροχοπτώσεις και το ποδοπατούσαν κοπάδια αγελάδων.
Το κρανίο του παιδιού – πιθανόν ηλικίας έξι ή επτά χρόνων – ήταν τεμαχισμένο
σε περισσότερα από 200 κομμάτια και η αποκατάστασή του ήταν ιδιαίτερα δύσκολη.

«Γυαλισμένα»

Όλα τα κρανία έφεραν σημάδια από μαχαίρι, πράγμα που δείχνει πως είχε
αφαιρεθεί από αυτά η σάρκα λόγω κάποιας νεκρικής συνήθειας. Το γυάλισμα των
κρανίων, πάντως, σημαίνει πως δεν επρόκειτο απλώς για κανιβαλισμό, αλλά
πιθανότατα για κάποιου είδους τελετουργική συμπεριφορά. Τέτοιου είδους
τελετουργίες έχουν καταγραφεί σε πιο σύγχρονες κοινωνίες – ορισμένες στη Νέα
Γουινέα -, όπου τα κρανία προγόνων φυλάσσονται και αποτελούν αντικείμενα λατρείας.