Δρόμοι

Μοιάζει…

… παράξενο που η αιγυπτιολόγος Τζόαν Φλέτσερ προτιμούσε πάντα να σκύβει πάνω
από μια τούφα αρχαία μαλλιά παρά να διαβάζει έναν τοίχο με ιερογλυφικά. Μα δεν
είναι. «Στην οικογένειά μου, πάντα κάποιοι δούλευαν είτε σε κομμωτήρια είτε σε
γραφεία κηδειών», λέει η ίδια. Στα τριάντα έξι της χρόνια, εξακολουθεί να
μελετάει μούμιες σε όλον τον κόσμο, από την Αίγυπτο και την Υεμένη μέχρι τη
Νότια Αμερική. Το ντοκτορά της στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ το έκανε για τα
αρχαία μαλλιά. Τα μαλλιά λένε πολύ περισσότερα πράγματα για τους αρχαίους
Αιγυπτίους από ό,τι οι γραφές τους. Έτσι και αλλιώς, αυτές ήταν μυστικές. Με
τα μαλλιά μπορεί κανείς να ξεχωρίσει νέους και γέρους, άνδρες και γυναίκες,
πλούσιους και φτωχούς, βασιλιάδες και λαϊκούς.

Τα αρχαία…

… κρανία μάς λένε πολλά. Αποκαλύπτουν πως ένα σωρό ενοχλητικά έντομα δεν τα
άφηναν σε ησυχία. Γι’ αυτό ακριβώς, λέει η Φλέτσερ, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι
ξύριζαν τα κεφάλια τους – αλλά και για να τα στολίζουν με τις αγαπημένες τους
περούκες. Οι μούμιες μπορεί να είναι βουβές και βαλσαμωμένες, αλλά «μιλούν»
από μόνες τους. Μια μοναδική τρίχα μπορεί να πει μια ολόκληρη ιστορία για την
αρχαία ζωή.

H Φλέτσερ…

… ανακάλυψε τις προάλλες τη μούμια της Νεφερτίτης, μιας από τις πιο μυθικές
καλλονές της αρχαιότητας. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη
αρχαιολογική ανακάλυψη από το 1922, όταν είχε ανακαλυφθεί ο τάφος του
αγοριού-βασιλιά Τουταγχαμώνα, θετού γιου και γαμπρού της Νεφερτίτης. Λίγα
είναι γνωστά για τη «μεγάλη βασιλική σύζυγο» του αποστάτη φαραώ Ακενατόν. Μαζί
με τον αιρετικό σύζυγό της, που κατηγορήθηκε πως κατήργησε το αιγυπτιακό
πάνθεο για να επιβάλει τη λατρεία του θεού Ήλιου, η Νεφερτίτη εξαφανίστηκε και
αυτή σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ. H Φλέτσερ πιστεύει πως τη βρήκε στη μούμια
που έχει τον αριθμό 61072, στην κοιλάδα των Βασιλέων. Ήταν ξαπλωμένη σε μια
ταφική αίθουσα μαζί με άλλες μούμιες από το 1898, όταν τις είχε ανακαλύψει ο
Γάλλος αρχαιολόγος Βικτόρ Λορέ. Το όμορφο πρόσωπο της Νεφερτίτης, που
απαθανατίστηκε στην περίφημη προτομή από πωρόλιθο που εκτίθεται στο Μουσείο
του Βερολίνου (φωτ.), με τον μακρύ λαιμό και τη λεπτή μύτη, φαίνεται να έχει
καταστραφεί από αιχμηρό αντικείμενο, λέει η Φλέτσερ, «μια άγρια επίθεση που
εξηγείται από το πόσο ήταν μισητή».

Τι τράβηξε…

… την προσοχή της Φλέτσερ; Πάλι οι τρίχες: μια αρχαία νουβική περούκα κοντά
στη μούμια 61072 – συνήθιζαν να τις φορούν οι βασιλικές σύζυγοι της 18ης
δυναστείας στο ξυρισμένο τους κεφάλι. Ας θυμηθούμε πώς είχε γίνει γνωστή η
Φλέτσερ πριν από τέσσερα χρόνια. Όχι γιατί ανακάλυψε νέες πυραμίδες, αλλά μια
ταπεινή, την πιο αρχαία ψείρα. Τη βρήκε γαντζωμένη εκεί, πάνω σε ένα αρχαίο
κρανίο, που πάνω του απόμεινε χιλιάδες χρόνια. Από τα ταπεινά, τα μεγάλα.