H «πρώτη φορά» στα 17

Σε ποια ηλικία αρχίζουν οι γυναίκες και οι άνδρες τη σεξουαλική ζωή τους;
Και πώς εξελίχθηκε αυτό το… ιδιαίτερα προσωπικό δεδομένο σε διάστημα μιας
εικοσαετίας;

Σε ό,τι μας αφορά, οι Ελληνίδες που είναι σήμερα 40-50 ετών (έχουν δηλαδή
γεννηθεί γύρω στο 1950) είχαν ξεκινήσει, κατά μέσον όρο, τη σεξουαλική ζωή
τους λίγο πριν κλείσουν τα 20 (19,8), ενώ οι Έλληνες συνομήλικοί τους λίγο
πριν από τα δεκαεπτάμισι (17,4) – οι πιο μικροί στην Ευρώπη. Οι Έλληνες που
γεννήθηκαν είκοσι χρόνια μετά, γύρω στο 1970, εξακολουθούσαν να έχουν την
πρώτη τους σεξουαλική επαφή στην ίδια ηλικία (17,4), αλλά δεν ήταν πια οι
μικρότεροι στην Ευρώπη: οι νεαροί Ισλανδοί, Βρετανοί, Τσέχοι, Ρουμάνοι είχαν
ήδη ξεκινήσει. Στο ίδιο διάστημα, η μέση ηλικία στην οποία άρχισαν τη
σεξουαλική ζωή τους οι Ελληνίδες μειωνόταν στα 19.

Αυτά τουλάχιστον προκύπτουν από έκθεση η οποία δημοσιεύεται στο τελευταίο
μηνιαίο ενημερωτικό δελτίο (Ιούνιος 2003) που εξέδωσε το γαλλικό Εθνικό
Ινστιτούτο Δημογραφικών Μελετών. H έκθεση βασίσθηκε σε πολλές έρευνες που
πραγματοποιήθηκαν στη δεκαετία του 1990 σε ευρωπαϊκές, αφρικανικές και
λατινοαμερικανικές χώρες και αφορούσαν θέματα δημογραφίας και υγείας,
γονιμότητας και οικογένειας, σεξουαλικής συμπεριφοράς και AIDS. Βάσει των
στοιχείων που συγκεντρώθηκαν από τις έρευνες αυτές, οι Γάλλοι επιστήμονες
διαπίστωσαν τρία μεγάλα παραδοσιακά μοντέλα έναρξης της σεξουαλικής ζωής, στα
οποία σημειώθηκαν μέσα στο διάστημα μιας εικοσαετίας χωριστές αλλαγές.

Πολλές είναι κατ’ αρχάς οι κοινωνίες όπου οι γονείς έχουν στόχο να αποφύγουν
οποιαδήποτε καθυστέρηση στην έναρξη της συζυγικής, αναπαραγωγικής και
σεξουαλικής ζωής των θυγατέρων. Οι τελευταίες ωθούνται να πάρουν όσο το
δυνατόν νωρίτερα έναν άνδρα, ο οποίος είναι αισθητά μεγαλύτερος. Στις
κοινωνίες αυτές, μολονότι η μύηση των ανδρών στο σεξ καθυστερεί περισσότερο
απ’ ό,τι των γυναικών, οι πρώτοι περνούν συνήθως μια σημαντική περίοδο
σεξουαλικής ζωής πριν από τον γάμο. Το μοντέλο αυτό παρατηρείται παραδοσιακά
στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας (π.χ. Μαλί, Σενεγάλη, Αιθιοπία). Στους
πολιτισμούς αυτούς υπήρξε μέσα σε μια εικοσαετία αντίστροφη εξέλιξη: μέτρια
αύξηση της ηλικίας κατά την οποία οι γυναίκες έχουν την πρώτη τους σεξουαλική
επαφή και αξιοσημείωτη μείωση της αντίστοιχης ηλικίας των ανδρών.

Το δεύτερο μοντέλο

Στο δεύτερο μοντέλο, στο οποίο εντάσσεται και η Ελλάδα, περιλαμβάνονται κυρίως
οι λατινικοί και λατινοαμερικανικοί πληθυσμοί. Εκεί ο κοινωνικός έλεγχος έχει
στόχο να καθυστερήσει τον γάμο των γυναικών και την είσοδό τους στη σεξουαλική
ζωή, κάνοντας τα πάντα για να διαφυλάξει την παρθενία τους. H απώλειά της πριν
από τον γάμο αποτελεί σοβαρή παράβαση. Αντίθετα οι νέοι άνδρες παρακινούνται
έντονα να αποδείξουν γρήγορα πως είναι… άνδρες, είτε με εκδιδόμενες είτε με
πιο ηλικιωμένες γυναίκες, και η σεξουαλική μύησή τους επέρχεται σαφώς νωρίτερα
από εκείνη των γυναικών. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνεται η Νότια Ευρώπη
(από την Πορτογαλία έως την Ελλάδα και τη Ρουμανία), η Λατινική Αμερική, αλλά
και η Ταϊλάνδη και άλλες κοινωνίες της Ασίας. Στην ομάδα αυτή των κοινωνιών οι
αλλαγές που επήλθαν σε μια εικοσαετία αφορούσαν κυρίως τις γυναίκες. H ηλικία
στην οποία είχαν την πρώτη ερωτική επαφή τους μειώθηκε, αλλά η αντίστοιχη των
ανδρών παρέμεινε σταθερή. Αξιοσημείωτο είναι πως, μολονότι το ιδεώδες και η
πραγματικότητα της παρθενίας στον γάμο υποχωρούν, διατηρείται μια σημαντική
διαφορά μεταξύ των δύο φύλων.

Ο αυστηρός κοινωνικός έλεγχος

Στο τρίτο σύνολο κοινωνιών, το οποίο είναι λιγότερο ομοιογενές από τα δύο
πρώτα, οι ηλικίες της πρώτης ερωτικής σεξουαλικής επαφής είναι από παλιά
παρόμοιες στους άνδρες και τις γυναίκες. H κατάσταση αυτή πιθανόν να οφείλεται
στο γεγονός ότι οι άνθρωποι παντρεύονται αργά και η συμπεριφορά τους ως νέων
ελέγχεται αυστηρά, όπως συμβαίνει στη Σιγκαπούρη και τη Σρι Λάνκα. Το ίδιο
συμβαίνει σε μη λατινικές καθολικές κοινωνίες (Πολωνία, Λιθουανία), αλλά και
σε κοινωνίες της Βόρειας Ευρώπης (στη Νορβηγία και τη Δανία, μάλιστα, οι
γυναίκες ξεκινούν τη σεξουαλική ζωή τους πριν από τους άνδρες), την Ελβετία,
τη Γερμανία ή την Τσεχία. Μέσα σε μια εικοσαετία, οι ηλικίες της πρώτης
σεξουαλικής επαφής στις κοινωνίες αυτές μειώθηκαν παράλληλα, τόσο στους άνδρες
όσο και στις γυναίκες.