MANΟYEΛ BAΘKEΘ MΟNTAΛMΠAN «Ο σοσιαλισμός σήμερα είναι light»

Ο σοσιαλισμός τού σήμερα είναι light και «αγκομαχά» από τις… ανίατες
εκλογικές του δουλείες. Ο σοσιαλισμός τού αύριο θα έχει κάτι από Τόνι Μπλερ. Ο
οποίος είναι «ένας ατζαμής νεοφιλελεύθερος που μπήκε στον ευρωπαϊκό
σοσιαλισμό». Ο Ισπανός συγγραφέας Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν μιλάει στα «NEA»,
καυστικά, όπως συνηθίζει…

Ένας ανήσυχος ταξιδιώτης που σχεδόν ποτέ δεν βρίσκεται στο σπίτι του στη
Βαρκελώνη, ο «Μανόλο» για τους Καταλανούς συμπολίτες του, έχει άποψη για όλα
και τη λέει. Με τα βιβλία του προσπαθεί να βάλει τάξη στα πράγματα. Να βρει
λύσεις και φόρμες που στόχο έχουν να δώσουν απάντηση στη νέα τάξη πραγμάτων,
και μάλιστα σε μια εποχή «ολοκληρωτισμού», όπως τη χαρακτηρίζει. H
παγκοσμιοποίηση, παραδέχεται, άλλωστε, είναι αναπόφευκτη. «Το ιδανικό, όμως,
θα ήταν να βρίσκεται υπό τον έλεγχο των παγκοσμιοποιημένων και όχι των
παγκοσμιοποιητών».

Είτε ως «κλασικός» μυθιστοριογράφος είτε ως αστυνομικός λογοτέχνης, ο Μανουέλ
Βάθκεθ Μονταλμπάν δεν παύει να είναι πάντα ένας καυστικός, πολιτικός
συγγραφέας. Στην ερώτηση ποιο είναι το μέλλον του σοσιαλισμού στην Ευρώπη, ο
Καταλανός συγγραφέας απαντά ότι θα χαρακτηριστεί από μια «διάσπαση ανάμεσα σε
δύο ρεύματα, η οποία θα τονίζεται όλο και περισσότερο». Από τη μία πλευρά θα
βρίσκεται «ο εναπομείνας σοσιαλισμός τής πιο πραγματοποιήσιμης
σοσιαλδημοκρατίας, ο οποίος θα είναι όλο και πιο συγγενικός με τον κοινωνικό
φιλελευθερισμό του Γκίντενς και του Μπλερ». Κι από την άλλη, «ένας νέος
ριζοσπαστισμός που θα αναδυθεί από τη διαλεκτική ότι η παγκοσμιοποίηση φθάνει
στους κόλπους του, με την μορφή αντιπαράθεσης που θα γεννηθεί από τη σημερινή
φάση ανάπτυξης του πολυεθνικού καπιταλισμού».

Όσο για το σήμερα του ευρωπαϊκού σοσιαλισμού, «προς το παρόν αυτή η διάσπαση
εκφράζεται με έναν θεσμιστικό σοσιαλισμό που τελεί υπό καταναγκασμό από τις
αθεράπευτες εκλογικές του δουλείες. Δηλαδή, ένας light σοσιαλισμός της αγοράς
και των κοινωνικών κινημάτων, τα οποία είναι πολυάριθμα και υπερβολικά αυστηρά
στην κριτική τους».

«Αναρχικός, αλλά διαυγής». Γεννημένος στην Ισπανία του Φράνκο, ο
Μονταλμπάν δείχνει, κυρίως με λογοτεχνικό τρόπο, τις αντιεξουσιαστικές
διαθέσεις του. Ο ίδιος δηλώνει, άλλωστε, «αναρχικός, ρομαντικός, αλλά
διαυγής». Τις διαθέσεις του αυτές τις δείχνει, όμως, και με δημόσιες δηλώσεις
του για θέματα της επικαιρότητας, και κάποιες φορές πιο ενεργητικά. Όπως όταν
ανταποκρίθηκε σε μια δημόσια πρόσκληση μέσω του Τύπου και του Διαδικτύου του
κομαντάντε Μάρκος και επισκέφθηκε τους Ζαπατίστας στη ζούγκλα των Τσιάπας, για
να γράψει κατόπιν πολυάριθμα άρθρα υποστήριξής του αγώνα τους στην εφημερίδα
«Ελ Παΐς».

Με τους Αμερικανούς ο «Μανόλο» δεν έχει καλές σχέσεις κι αυτό φαίνεται στα
γραπτά του. Τους κατηγόρησε, άλλωστε, με σκληρά λόγια για προσχεδιασμένη
επίθεση στο Κόσοβο, ενώ πριν από περίπου έναν χρόνο, γράφοντας για τη δίκη του
Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, είχε αναφερθεί προφητικά και στον Σαντάμ Χουσεΐν:

«Όπως στη Νυρεμβέργη δεν δικάστηκαν οι πολιτικοί και οι τραπεζίτες των
δημοκρατικών χωρών που βοήθησαν στη δημιουργία του ναζιστικού αναχώματος
απέναντι στην επέκταση του κομμουνισμού, έτσι και στη Χάγη θα υπάρξει ένα
χάπι-εντ, με το εδώλιο να περιμένει τον Σαντάμ Χουσεΐν, αφού προηγουμένως
απολυμανθεί στους αυτοκρατορικούς νιπτήρες που κατασκευάζουν οι ηγέτες της
Ευρώπης».

«Ένα μάθημα που όλο αναβάλλεται» . Επομένως, τι να υποθέσουμε ύστερα κι
απ’ τον πρόσφατο ευρωπαϊκό διχασμό για τον πόλεμο στο Ιράκ; Ότι η Ενωμένη
Ευρώπη είναι μια χίμαιρα; «H πολιτική και κοινωνική ένωση της Ευρώπης δεν
είναι χίμαιρα. Είναι ένα μάθημα που όλο αναβάλλεται και που έχει πολύ δύσκολη
ταυτότητα. Αλλά για ποιους παράγοντες ένωσης μιλάμε; Γι’ αυτούς που
σημαδεύονται από τον σκοπό η Ένωση να είναι ένα ανταγωνιστικό καπιταλιστικό
μπλοκ ή από τον σκοπό να υποδείξει μια εναλλακτική πρόταση στον πιο βάρβαρο
καπιταλισμό, με αφετηρία το υπόβαθρο χειραφέτησης του ευρωπαϊκού πολιτισμού
και της ευρωπαϊκής ιστορίας;», αναρωτιέται.

Πάντως, οι ευρωατλαντικές σχέσεις έχουν δει και καλύτερες μέρες απ’ αυτές που
ζούμε σήμερα. Και ο καλύτερος φίλος του Τζορτζ Μπους στη Γηραιά Ήπειρο
είναι… σοσιαλιστής. Μήπως αυτό θα μπορούσε να γεφυρώσει το ιδεολογικό χάσμα
ανάμεσα στους δύο κόσμους; «Ο Μπλερ είναι ιδανική προσωπικότητα για
μυθιστόρημα του Τζον Λε Καρέ», απαντά. Και συνεχίζει: «Είναι ένας ατζαμής
νεοφιλελεύθερος, ο οποίος διείσδυσε στον ευρωπαϊκό σοσιαλισμό». Ο Μονταλμπάν
έχει κι άλλα να πει για τον Βρετανό πρωθυπουργό, κυρίως για τις ομοιότητές του
με τη σιδηρά κυρία Θάτσερ: «Οι βασικές και σχεδόν μοναδικές διαφορές που τον
ξεχωρίζουν από τη Μάργκαρετ Θάτσερ είναι ότι ο Μπλερ δεν κρατάει τσάντα,
χαμογελάει και δεν κυκλοφορεί με αυτό το μόνιμα φρικαλέο χτένισμα…»

Οι σχέσεις Ευρώπης – Αμερικής «είναι σημαδεμένες από την ηγεμονία των ΗΠΑ και
ο Μπλερ είναι ο βασικός της προστάτης». Αναμενόμενα, από την κριτική του
Μονταλμπάν δεν διαφεύγει και ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ: «Αυτός είναι ένας κακομοίρης μαθητευόμενος…»