Με καθεστώς επιτήρησης απειλείται η οικονομία

Τον κίνδυνο να υποχρεωθεί σε αναδρομική αναθεώρηση, προς τα πάνω, του
δημοσιονομικού ελλείμματος του 2002, ξεπερνώντας ακόμη και το όριο του 3% του
ΑΕΠ που θέτει το Σύμφωνο Σταθερότητας, αντιμετωπίζει το υπουργείο Οικονομικών,
με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η χώρα να δεχθεί σκληρές επιπλήξεις από την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κίνδυνος προέρχεται από δύο πλευρές:

Πρώτον, από την καθυστέρηση εξόφλησης των ποσών που εκκρεμούν από το Β’ ΚΠΣ,
που ανέρχονται σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ (500 δισ. δραχμές).

Δεύτερον, από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Γιουροστάτ), η οποία εξετάζει
αν δικαιολογείται η τακτική της κυβέρνησης να μην εγγράφει στις δαπάνες του
προϋπολογισμού τις προκαταβολές για τις προμήθειες αμυντικού εξοπλισμού, ύψους
περίπου 2 δισ. ευρώ. Η αύξηση, και μόνο, του ελλείμματος του προϋπολογισμού,
ακόμη και χωρίς να ξεπεραστεί το όριο του 3% του ΑΕΠ, είναι αρκετός λόγος για
να απευθύνει η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποιήσεις στην ελληνική κυβέρνηση. Αν,
όμως, συμβεί το χειρότερο και ξεπεραστεί το όριο του 3%, οι επιπλήξεις θα
είναι αυστηρές και η επιτήρηση της ελληνικής οικονομίας πολύ στενή, όχι μόνον
από τις Βρυξέλλες αλλά και από τις διεθνείς αγορές. Άλλωστε, ήδη οι ελληνικές
επιδόσεις βρίσκονται υπό παρακολούθηση λόγω του υψηλού δημοσίου χρέους της
χώρας, το οποίο έχει προσλάβει ίσως και μεγαλύτερη σημασία από το
δημοσιονομικό έλλειμμα.

Το ΚΠΣ

Ο πρώτος κίνδυνος είναι ο πιο άμεσος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να μην
εξοφλεί τα 1,5 δισ. ευρώ του Β’ ΚΠΣ, που αναμένει η κυβέρνηση. Αντίθετα, ζητεί
συνεχώς νέες διευκρινίσεις για τα προγράμματα που καλείται να χρηματοδοτήσει
και έχει πλέον γίνει σαφές ότι θα υπάρξουν περικοπές στο ποσόν. Η κυβέρνηση,
όμως, έχει εγγράψει προκαταβολικά τα σχετικά έσοδα του Β’ ΚΠΣ στο
δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2002, θεωρώντας βέβαιο ότι θα τα εισπράξει. Το
οικονομικό έτος για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, μέσω του οποίου
εισπράττονται τα κοινοτικά κονδύλια, λήγει κάθε χρόνο στο τέλος Απριλίου και
υπολόγιζε ότι μέχρι τότε θα είχαν εισρεύσει στα ταμεία του κράτους τα 1,5 δισ.
ευρώ. Η προθεσμία, όμως, πλησιάζει και είναι πλέον φανερό ότι τα κονδύλια δεν
θα εισπραχθούν, τουλάχιστον στο σύνολό τους. Ένα μέρος θα χαθεί οριστικά,
καθώς θα περικοπεί λόγω ελλείψεων στις αιτήσεις που έχουν υποβληθεί.

Το μεγαλύτερο μέρος θα εισπραχθεί με καθυστέρηση, καθώς θα συνεχισθούν οι
έλεγχοι. Αν δεν εισπραχθούν, τελικά, τα 1,5 δισ. ευρώ ώς το τέλος Απριλίου, το
δημοσιονομικό έλλειμμα του 2002 θα επιβαρυνθεί κατά 1% του ΑΕΠ. Δηλαδή, από
1,2% του ΑΕΠ, που υποτίθεται ότι ήταν, θα ανέβει στο 2,2% του ΑΕΠ. Η μάχη που
έδινε τις τελευταίες ημέρες το υπουργείο Οικονομικών ήταν για να εισπραχθεί
ένα τουλάχιστον μικρό μέρος του οφειλόμενου ποσού. Σχετικά ασφαλής εθεωρείτο η
είσπραξη 200 εκατ. ευρώ (70 δισ. δραχμών) για τα προγράμματα του Κοινωνικού
Ταμείου. Στην καλύτερη περίπτωση, το υπουργείο Οικονομικών ελπίζει να
περιορίσει την υπέρβαση λόγω ΚΠΣ σε 0,6% του ΑΕΠ, δηλαδή να φτάσει το έλλειμμα
το 1,8%.

Οι αμυντικές δαπάνες

Υπάρχει, όμως, και το πρόβλημα των αμυντικών δαπανών. Η Ευρωπαϊκή Στατιστική
Υπηρεσία, αφού μετέτρεψε το δημοσιονομικό πλεόνασμα που εμφάνιζε ο
προϋπολογισμός του 2002 σε έλλειμμα, απαιτώντας να εγγραφούν στις δαπάνες του
μεγέθη όπως οι κεφαλαιακές μεταβιβάσεις στις ΔΕΚΟ και τα προμέτοχα, εξετάζει
τώρα ένα ακόμη, εξίσου κρίσιμο, μέγεθος: αυτό των αμυντικών δαπανών. Πρόκειται
για ποσόν 2 δισ. ευρώ, που εγγράφεται στο δημόσιο χρέος αλλά όχι και στο
έλλειμμα. Είναι προφανές ότι, αν επιβληθεί η εγγραφή έστω και ενός μέρους του
στο δημοσιονομικό έλλειμμα, αυτό θα ξεπεράσει το όριο του 3%. Στην
πραγματικότητα, βεβαίως, τα προβλήματα αυτά είναι, σε έναν βαθμό, λογιστικά,
με εξαίρεση την απώλεια που θα έχουμε από το Β’ ΚΠΣ, η οποία είναι απολύτως
πραγματική.

Τα υπόλοιπα κονδύλια του Β’ ΚΠΣ θα εισπραχθούν έστω και με καθυστέρηση. Όσο
για τις αμυντικές δαπάνες, και αυτές θα πραγματοποιηθούν, είτε εγγραφούν μόνο
στο χρέος είτε και στο έλλειμμα.

Όμως, η απεικόνιση έχει τη σημασία της, κυρίως γιατί δημιουργεί αρνητική
εικόνα για τις επιδόσεις της χώρας. Επιπλέον, κάνει την προσπάθεια προσαρμογής
ακόμη πιο δύσκολη.

Να σημειωθεί ότι και η φετινή χρονιά θα είναι δύσκολη για τον προϋπολογισμό.
Ήδη, το ταμείο του κράτους έχει δεχθεί μια έκτακτη επιβάρυνση εξαιτίας της
κακοκαιρίας και των αναγκών αποζημιώσεων που προκάλεσε. Επίσης, οι δαπάνες της
Ολυμπιάδας «φουντώνουν» συνεχώς και τα έργα και οι εισπράξεις του Γ’ ΚΠΣ
βραδυπορούν. Και, τέλος, η κυβέρνηση φορτώθηκε επιπλέον υποχρεώσεις,
εξαγγέλλοντας προσλήψεις 14.800 νέων δημοσίων υπαλλήλων.

Αν αυξηθεί το έλλειμμα του 2002, ίσως χρειασθεί να αναθεωρηθεί και η πρόβλεψη
για το 2003.