ο υποψήφιος Επαναστατικές αλλαγές στην ποιότητα ζωής

Επαναστατικές αλλαγές στον 21ο αιώνα θα φέρουν η Βιολογία και οι εφαρμογές
της. Αλλαγές που αφορούν τόσο την επιστημονική σκέψη και πρακτική όσο και την
ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Αυτό υποστήριξαν ο αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας
Ένωσης Βιολόγων Μ. Παπαδάκης και η γενική γραμματέας Σ. Αδαμαντιάδου. Στη
συζήτηση που είχαν με τον «Υποψήφιο» τα δύο μέλη της Ένωσης περιέγραψαν τους
δρόμους που ανοίγει το πτυχίο της Βιολογίας, καθώς και τις δυσκολίες που θα
συναντήσει κανείς.

Περισσότεροι από 10.000 πτυχιούχοι Βιολογίας υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα,
πολλοί εκ των οποίων ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους στο εξωτερικό. Τα τελευταία
χρόνια, πάντως, για την εισαγωγή στα βιολογικά τμήματα της χώρας απαιτούνται
υψηλές βαθμολογίες. Παράλληλα, καταγράφεται η τάση οι προπτυχιακές σπουδές να
διαρθρώνονται σε δύο κύριες κατευθύνσεις: στη Βιολογία Περιβάλλοντος και στη
Μοριακή Βιολογία (Γενετική και Βιοχημεία). Η λειτουργία εδώ και μερικά χρόνια
μεταπτυχιακών προγραμμάτων στα ελληνικά Πανεπιστήμια συμπληρώνει τη σημερινή
εικόνα των βιολογικών σπουδών, όπως αναφέρουν τα μέλη του Δ.Σ. της Ένωσης.

Ήδη για τα προγράμματα σπουδών των βιολογικών τμημάτων έχει καταβληθεί σοβαρή
προσπάθεια εκσυγχρονισμού. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη ανάγκη,
επισημαίνει η κ. Αδαμαντιάδου, τα προγράμματα αυτά να συνδέουν την επιστήμη με
την παραγωγή, να φέρνουν σε επαφή τον υποψήφιο πτυχιούχο με τον επαγγελματικό
στίβο. Η ίδια συμβουλεύει τους νέους βιολόγους «να μην καταθέτουν εύκολα τα
όπλα στην προσπάθειά τους να βρουν το επάγγελμα των ονείρων τους, το οποίο
ίσως και να μην αποκαλυφθεί από την πρώτη στιγμή». Τονίζει δε ότι «όσοι έχουν
καταξιωθεί επιστημονικά και επαγγελματικά, επέμειναν και μόχθησαν για το
πετύχουν».

«Κατά τη διάρκεια των σπουδών αποκτώνται βασικές γνώσεις για τον πιο απλό έως
τον πιο σύνθετο έμβιο οργανισμό και τους παράγοντες που αφορούν τη ζωή του
αλλά και τα οικοσυστήματά του», αναφέρει ο κ. Παπαδάκης. Τα αντικείμενα της
Βιολογίας προσφέρουν, εξάλλου, βασικές προαπαιτούμενες γνώσεις και για άλλες
πανεπιστημιακές σχολές. Δεν είναι τυχαίο, σημειώνει, πως απόφοιτοι Βιολόγοι
κάνουν καριέρα ως εκπαιδευτικό-διδακτικό προσωπικό σε άλλες συναφείς σχολές
όπως η ιατρική, η νοσηλευτική, τα ΤΕΙ ή σε τμήματα του Γεωπονικού και του
Χαροκόπειου Πανεπιστημίου.

Ι

διαίτερη αναφορά θα κάνουν τα μέλη της Ένωσης και στον τομέα της Μέσης
Εκπαίδευσης που έχει απορροφήσει μεγάλο αριθμό πτυχιούχων βιολόγων μέχρι
σήμερα. Η αλματώδης ανάπτυξη των βιολογικών επιστημών απαιτεί – όπως
υποστηρίζουν – από τους εκπαιδευτικούς που ανήκουν στον ίδιο κλάδο δηλαδή
χημικούς, φυσικούς, βιολόγους και γεωλόγους όλο και πιο εξειδικευμένες και
επίκαιρες γνώσεις. Γνώσεις που στην περίπτωση των βιολόγων παρέχονται σε
προπτυχιακό επίπεδο.

Πρέπει πάντως κανείς να είναι «συνεχώς ενημερωμένος», όπως αναφέρει η κ.
Αδαμαντιάδου. Η ίδια παραπέμπει στις ραγδαίες εξελίξεις στον χώρο της
Βιολογίας και υπογραμμίζει: «Οι βιολογικές επιστήμες ανοίγουν πεδία που πριν
από μερικά χρόνια θα τα θεωρούσαμε επιστημονική φαντασία».

Τα επαγγελματικά δικαιώματα

Παρά το πλήθος ειδικοτήτων και τη θεαματική εξέλιξη της επιστήμης, ο κ.
Παπαδάκης υπογραμμίζει την έλλειψη μίας αντίστοιχης πολιτικής για τη
θεσμοθέτηση της δραστηριότητας των βιολόγων. «Σε άλλους κλάδους, όπως οι
γιατροί, υπάρχουν θεσμοθετημένες ειδικότητες και κατοχυρωμένα επιστημονικά και
επαγγελματικά δικαιώματα. Αντιθέτως, για τους βιολόγους δεν έχει προβλεφθεί
κάτι αντίστοιχο», επισημαίνει. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει ορισμένες φορές την
επαγγελματική απασχόληση των βιολόγων, καθώς «οποιοσδήποτε μπορεί θεωρητικά να
ασκήσει κάποια από τις βιολογικές εφαρμογές».

Ιδιαίτερη αναφορά θα κάνει στον καθοριστικό και αποφασιστικό ρόλο που έχουν οι
βιολόγοι στους τομείς μοριακής βιολογίας, γενετικής και κλινικής βιοχημείας,
αφήνοντας μάλιστα αιχμές για συμφέροντα άλλων κλάδων που εμποδίζουν τον
θεσμικό εκσυγχρονισμό του επαγγέλματος. Επισημαίνει μάλιστα το παράδοξο πως
«στους εξειδικευμένους βιολόγους-βιοχημικούς στην Ευρώπη αναγνωρίζονται
συγκεκριμένα επιστημονικά και επαγγελματικά δικαιώματα, ωστόσο η Ελλάδα έχει
καθυστερήσει στις αντίστοιχες ρυθμίσεις».

Οι δυνατότητες απασχόλησης

Μεγάλη ετερογένεια χαρακτηρίζει τις δυνατότητες απασχόλησης που υπάρχουν για
τους βιολόγους. Ο κ. Μ. Παπαδάκης και η κ. Σ. Αδαμαντιάδου αναφέρουν ορισμένες
από αυτές:

* Σε θέματα περιβάλλοντος

Έχουν κατοχυρώσει θεσμικά το δικαίωμα να πραγματοποιούν περιβαλλοντικές
μελέτες, όπως τις επιπτώσεις διαφόρων έργων στο περιβάλλον, να πραγματοποιούν
μελέτες διαχείρισης περιβάλλοντος (π.χ. διαχείριση ατμόσφαιρας, αέριων
αποβλήτων, υδάτων, υγρών αποβλήτων, απορριμμάτων, τοξικών και επικίνδυνων
αποβλήτων) ή μελέτες αποκατάστασης του περιβάλλοντος.

* Σε θέματα ιχθυοκαλλιεργειών και υδατοκαλλιεργειών

Οι βιολόγοι έχουν κατοχυρώσει επίσης θεσμικά το δικαίωμα να συμμετέχουν σε
ζητήματα ανάπτυξης και ελέγχου παραγωγής και όπως υποστηρίζουν τα μέλη της
Ένωσης, η άνθηση των τομέων αυτών στη χώρα στηρίχθηκε στην αξιοποίηση των
βιολόγων.

* Στον τομέα της υγείας του ανθρώπου

Σε όλα τα αντικείμενα που αφορούν εργαστηριακά θέματα όπως βιοχημεία,
ανοσολογία, κυτταρολογία, μοριακή βιολογία, γενετική, κυτταρογενετική, όπου η
παρουσία των βιολόγων καθόρισε την ανάπτυξή τους στη χώρα μας. Η αξιοποίηση
των βιολόγων θεμελίωσε επίσης τη δημιουργία και ανάπτυξη της μοριακής
διαγνωστικής, των εφαρμογών της μοριακής βιολογίας και γενετικής

* Σε μονάδες εξωσωματικής γονιμοποίησης

Κλινικοί εμβρυολόγοι, εξειδικευμένοι δηλαδή βιολόγοι έχουν την ευθύνη τέτοιων
εργαστηριακών τμημάτων

* Στη βιομηχανία τροφίμων – ποτών

Στον έλεγχο και στις διαδικασίες παραγωγής προϊόντων, από γαλακτομικά προϊόντα
μέχρι ποτά.

* Στη βιομηχανία φαρμάκων και καλλυντικών

Στον μικροβιολογικό και ποιοτικό έλεγχο των παραγόμενων προϊόντων, στην
ιατρική ενημέρωση κ.λπ.

* Σε φορείς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα

Φορείς με ευρύτερο επιστημονικό και κοινωνικό χαρακτήρα, όπως π.χ. οι σύλλογοι
προστασίας της μεσογειακής φώκιας ή της θαλάσσιας χελώνας.

* Στα ερευνητικά ινστιτούτα της χώρας

* Σε Μουσεία Φυσικής Ιστορίας, κέντρα πληροφόρησης σε προστατευόμενες
περιοχές, βοτανικούς κήπους κ.λπ.