ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι παρενέργειες της τρομοκρατίας

Είναι σίγουρο ότι ζούμε σ’ έναν κόσμο που μαστίζεται από τις βάρβαρες
επιθέσεις της σύγχρονης τρομοκρατίας. Τα αποτρόπαια κτυπήματα στη Μόσχα και
στο Μπαλί επιβεβαιώνουν, δυστυχώς, την αναμφισβήτητη αυτή πλανητική
πραγματικότητα.

Όμως κάποιοι εκμεταλλεύονται επιτήδεια το κλίμα της παγκόσμιας ανασφάλειας,
για να προωθήσουν τους δικούς του ανομολόγητους σκοπούς. Έτσι, κάποιοι
επιθυμούν να αποδιαρθρώσουν εντελώς τον δυτικό νομικό πολιτισμό. Επιπλέον,
ορισμένοι άλλοι στοχεύουν στην εγκαθίδρυση ενός αστυνομικού κράτους, που θα
εποπτεύει και τις πιο απόκρυφες δραστηριότητες των ανθρώπων.

Τι εννοώ; Η γνωστή εφημερίδα «Guardian» είχε αποκαλύψει πριν από λίγο καιρό
ότι ο πρόεδρος Μπους σκόπευε να ιδρύσει μια γιγαντιαία ομοσπονδιακή υπηρεσία
για την εσωτερική ασφάλεια των Αμερικανών που θα επανδρώνεται από 170.000
υπαλλήλους (! ) και θα επιβλέπει τους αλλοδαπούς μετανάστες, τις κινήσεις των
«υπόπτων» ατόμων κ.λπ. Η μεγάλη νίκη των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες
εκλογές του Νοεμβρίου διευκόλυνε απεριόριστα την υλοποίηση αυτού του σχεδίου.
Έτσι, σήμερα χιλιάδες Ιρακινοί που σπουδάζουν σε αμερικανικά πανεπιστήμια ή
δουλεύουν σε αμερικανικές εταιρείες βρίσκονται ήδη κάτω από συνεχή
παρακολούθηση («Guardian», 27.10.2002). Οι οργανώσεις για την προστασία των
ατομικών δικαιωμάτων κατηγορούν τον πρόεδρο Μπους ότι επιδιώκει να συστήσει
ένα οργουελιανό κράτος.

Επίσης, από τον αμερικανικό Τύπο αποκαλύφθηκε ότι τα μέλη μιας προοδευτικής
νομικής ένωσης στην Ουάσιγκτον υποβλήθηκαν επιλεκτικά σε εξονυχιστικές (και
προσβλητικές) σωματικές έρευνες στα αεροδρόμια των ΗΠΑ. Απ’ όλα αυτά συνάγεται
ανενδοίαστα ποιοι θα είναι οι «εσωτερικοί εχθροί» της καινούργιας πανίσχυρης
ομοσπονδιακής υπηρεσίας των ΗΠΑ. Θα είναι, αναντίρρητα, οι αλλοδαποί, οι
αριστεροί νομικοί που κριτικάρουν τον ακρωτηριασμό των συνταγματικών
δικαιωμάτων των Αμερικανών κ.λπ.

Όμως, στο σημείο αυτό είναι απαραίτητο να παρατηρήσουμε το εξής πράγμα:
Δηλαδή, ότι η πραγμάτωση αυτού του σχεδίου στηρίχθηκε στην ανεπεξέργαστη
συνείδηση του μέσου Αμερικανού πολίτη, που ανέχεται την ηλεκτρονική
παρακολούθηση σε όλα τα πεδία της ζωής του, για να εξασφαλίσει την πολυπόθητη
security (ασφάλεια). Επιπλέον, η προώθηση αυτής της επιλογής διευκολύνθηκε
σημαντικά από την ατμόσφαιρα του ανοικτού μίσους που επικράτησε στην Αμερική
εναντίον των μουσουλμάνων αλλοδαπών μετά τις βάρβαρες επιθέσεις της 11ης
Σεπτεμβρίου.

Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ε. Said, η κατάσταση αυτή διαμορφώθηκε από τη
μονομερή ιδεολογική απόφαση να αναληφθούν μανιχαϊστικές σταυροφορίες εναντίον
των ισλαμιστών σε όλο τον κόσμο. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο ο Άραβας ταυτίστηκε
σε παγκόσμιο επίπεδο με το στερεότυπο του λάγνου, του εκδικητικού και του
βίαιου. Προς αυτή την κατεύθυνση συνέβαλε, βέβαια, και η σχηματοποιημένη
θεωρία του Χάντιγκτον για τη σύγκρουση των πολιτισμών, αφού θεωρεί τους
τελευταίους αποστειρωμένες οντότητες (που δεν επηρεάζουν η μία την άλλη).

Πάντως, είναι αξιοσημείωτο ότι την ίδια ώρα ο πρόεδρος Μπους προωθεί μια
αδυσώπητη ταξική πολιτική, που περιθωριοποιεί ακόμη περισσότερο τους αδύνατους
πολίτες της αμερικανικής κοινωνίας. Έτσι, περικόπτει την ασφαλιστική κάλυψη
των ανέργων και στέλνει – όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Ρ. Krugman – ένα
χριστουγεννιάτικο δώρο σε 800.000 πολίτες («New York Times», 3.12.2002). Κατά
συνέπεια, η αντιτρομοκρατική υστερία αποτέλεσε σ’ αυτή την περίπτωση το
ιστορικό άλλοθι, για να υλοποιηθεί απρόσκοπτα μια καθαρή πολιτική επιλογή.

Όμως, και κάποιοι άλλοι εκμεταλλεύονται την τρομολαγνεία για να αποδιαρθρώσουν
εντελώς τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό. Έτσι, στην Αγγλία ο υπουργός
Εσωτερικών ακρωτηριάζει για πρώτη φορά το θεμελιώδες δικονομικό αξίωμα του
δεδικασμένου και επιτρέπει την επανεκδίκαση του ίδιου ατόμου για την ίδια
πράξη δύο ή περισσότερες φορές («Time», 2.12.2002). Το ίδιο πράγμα γίνεται και
στη Γαλλία. Ο υπουργός Εσωτερικών Sarkozy εξοπλίζει την αστυνομία με τεράστιες
δικονομικές εξουσίες. Αντίθετα, στη χώρα μας η πορεία για την καταπολέμηση της
17 Νοέμβρη δεν οδήγησε ασφαλώς στην καταβαράθρωση του κράτους δικαίου (αν
εξαιρέσει κανείς, βέβαια, ορισμένες δικαστικές κρίσεις, όπως η προσωρινή
κράτηση του Γ. Σερίφη, για τη δικονομική εγκυρότητα των οποίων έχω μεγάλη
αμφιβολία).

Ποιο είναι το συμπέρασμα απ’ όλα αυτά; Κάποιοι χρησιμοποιούν τις βάρβαρες
τρομοκρατικές επιθέσεις για να προωθήσουν τα πρότυπα επικίνδυνων οργουελιανών
κοινωνιών. Ποια είναι η λύση; Αντισταθείτε, αντισταθείτε, όπως έλεγε πρόσφατα
και ο U. Eco.

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.