Γεφύρι της Άρτας τα κοινοτικά κονδύλια

Παρά τις περί του αντιθέτου προβλέψεις, η συζήτηση για την πορεία του Γ’
Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης προχθές στο Υπουργικό Συμβούλιο δεν εξαντλήθηκε
στις γνωστές επιθέσεις κατά του αρμόδιου υφυπουργού Οικονομίας κ. Χρήστου
Πάχτα.

Ο κ. Πάχτας αποτελούσε στο παρελθόν τον εύκολο στόχο των συναδέλφων του
υπουργών για τις καθυστερήσεις των προγραμμάτων και εν μέρει δικαίως, αφού οι
νέες διαδικασίες ένταξης των προγραμμάτων ήταν δική του αρμοδιότητα. Όμως,
γραφειοκρατικές ή μη, «βαριές» ή δικαιολογημένα αυστηρές, οι διαδικασίες αυτές
ολοκληρώθηκαν πλέον για το 50% των προγραμμάτων περίπου. Σύμφωνα με τα
στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Υπουργικό Συμβούλιο, το ΚΠΣ έχει αποκτήσει
πλέον σε μεγάλο βαθμό συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Σημαίνει, όμως, αυτό και ότι προχωρά το πρόγραμμα; Όχι. Γιατί τώρα που ήρθε η
ώρα της υλοποίησης, δηλαδή ήρθε η ώρα να προκηρυχθούν οι διαγωνισμοί από τους
λεγόμενους φορείς εκτέλεσης ­ τα υπουργεία ­ να επιλεγούν οι ανάδοχοι των
έργων ή οι δικαιούχοι των προγραμμάτων και να πραγματοποιηθούν οι επενδύσεις,
εκταμιεύοντας τα αντίστοιχα κονδύλια, διαπιστώθηκαν άλλα προβλήματα. Τα
προβλήματα αυτά περιλαμβάνουν:

* Την ύπαρξη μιας νέας γραφειοκρατίας, που δεν την φαντάζονταν ούτε οι
ίδιοι οι υπουργοί. Ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Άκης Τσοχατζόπουλος, αίφνης, τόνισε
ότι χρειάζονται 39 άδειες για να γίνει ένας σταθμός αιολικής ενέργειας, από
αυτούς που χρηματοδοτεί το Γ΄ ΚΠΣ. Είναι προφανές ότι με το σύστημα αυτό δεν
μπορεί να προχωρήσει γρήγορα η επένδυση και η απορρόφηση των κονδυλίων.

* Την ανυπαρξία στελεχών με γνώσεις και εξοικείωση σε τομείς της νέας
τεχνολογίας και κυρίως της πληροφορικής. Ειδικά για το πρόγραμμα «Κοινωνία της
Πληροφορίας», το πρόβλημα αυτό είναι καθοριστικό. Δεν είναι τυχαίο ότι το
υπουργείο Παιδείας που διαθέτει τέτοια στελέχη, είναι το μόνο το οποίο
απορροφά γρήγορα τα σχετικά κονδύλια, με αποτέλεσμα ο υπουργός κ. Πέτρος
Ευθυμίου να ζητήσει προχθές να του δοθούν και επιπλέον κονδύλια από τα άλλα
υπουργεία, για να προχωρήσει η εισαγωγή της πληροφορικής στα σχολεία.

* Τις ελλείψεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε στελέχη, υποδομές, αλλά
και εμπειρία για να φέρει εις πέρας τα έργα για τα οποία είναι η ίδια αρμόδια,
ως φορέας εκτέλεσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα προγράμματα που εκτελούνται
από τις περιφέρειες είναι κατά κανόνα αυτά που εμφανίζουν τις μεγαλύτερες
καθυστερήσεις και η απορροφητικότητά τους κυμαίνεται κατά μέσο όρο στο 5%
περίπου.

* Τα αντιτιθέμενα συμφέροντα, τα οποία καταφέρνουν σε αρκετές
περιπτώσεις να μπλοκάρουν την πρόοδο συγκεκριμένων επενδύσεων.

* Τις αντιδράσεις των κοινωνικών ομάδων, με διάφορες αιτίες,
δικαιολογημένες ή όχι, όπως οι ανησυχίες για την προστασία του περιβάλλοντος.
Τέτοιες αντιδράσεις προκαλούνται ακόμη και σε έργα όπως τα αιολικά πάρκα.

Κωλυσιεργία και κόντρες

Στα προβλήματα αυτά πρέπει να προστεθεί και η κωλυσιεργία που συχνά προκαλούν
οι πολιτικοί προϊστάμενοι των υπουργείων. Αν όχι οι ίδιοι οι υπουργοί,
τουλάχιστον οι γενικοί γραμματείς ορισμένων υπουργείων, ενοχοποιούνται για
καθυστερήσεις έργων και προγραμμάτων που έχουν ξεπεράσει τους σκοπέλους της
γραφειοκρατίας. Μάλιστα, για ένα τέτοιο πρόγραμμα έχουν ήδη υποβληθεί και οι
προτάσεις των υποψήφιων επενδυτών, οι οποίες όμως βρίσκονται στο συρτάρι του
υπουργείου εδώ και δυόμισι μήνες, εν αναμονή ­ άγνωστο ποιου ­ σήματος για να
επιλεγούν οι επενδυτές και να εκταμιευθούν τα κονδύλια.

Άλλου είδους πρόβλημα που ταλανίζει την πορεία του Γ’ ΚΠΣ είναι οι γνωστές
κόντρες μεταξύ των υπουργείων. Δεν είναι λίγα τα προγράμματα στα οποία υπάρχει
συναρμοδιότητα, με αποτέλεσμα να ερίζουν οι συναρμόδιοι για την αντίστοιχη
εξουσία. Το αποτέλεσμα είναι να μένουν τα σχετικά κονδύλια στα αδιάθετα.

Η ενδιάμεση αξιολόγηση

Μπορεί το ΚΠΣ να προχωρήσει με όλα αυτά τα προβλήματα; Οποιαδήποτε απάντηση
είναι ακόμη πρόωρη. Το πιθανότερο είναι ότι πρόβλημα απορροφητικότητας στο
τέλος δεν θα υπάρξει, αν και ακόμη δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Μικροί κίνδυνοι
εξακολουθούν να υπάρχουν για ορισμένα προγράμματα.

Όμως, η απορροφητικότητα δεν είναι το παν. Το 2003 θα είναι η χρονιά της
ενδιάμεσης, όπως λέγεται, αξιολόγησης των προγραμμάτων και τότε ίσως
αποφασιστούν κάποιες επώδυνες περικοπές κονδυλίων από προγράμματα που δεν
προχωρούν, σε όφελος των άλλων που βαδίζουν ταχύτερα.

Μια τέτοια παρέμβαση θα «σώσει» ίσως τους πόρους, αλλά όχι και την ουσία του
ΚΠΣ. Γιατί, αν περικοπούν πόροι από προγράμματα πληροφορικής, η χώρα δεν θα
πετύχει τον στόχο του εκσυγχρονισμού της, που τόσο έχει ανάγκη. Το να
κατασκευαστούν λίγα επιπλέον χιλιόμετρα αυτοκινητόδρομου με αυτά τα κονδύλια,
λίγη αξία έχει.

Επιπλέον, δεν είναι χωρίς σημασία η ταχύτητα με την οποία προχωρούν οι
επενδύσεις. Αν πρόκειται να φτάσουμε ως το 2006 χωρίς να έχει γίνει τίποτα
σπουδαίο και να κυνηγάμε τότε τα έργα και τα κονδύλια, θα έχει χαθεί ένα
μεγάλο μέρος από το αναπτυξιακό αποτέλεσμα που προσδοκάται.

Γι’ αυτό, έχει σημασία να τεθούν συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για κάθε έργο
και να παρακολουθείται η τήρησή τους σε κεντρικό επίπεδο. Έτσι, θα μπορούν να
αποδίδονται κάθε φορά και οι ανάλογες ευθύνες.