ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ «Πάντα κωλυσιεργούσε ο Ντενκτάς»

Προ των ευθυνών του θέτει ο Γιώργος Παπανδρέου τον Τουρκοκύπριο ηγέτη,
Ραούφ Ντενκτάς. Τον καλεί να αναλάβει τις ιστορικές του ευθύνες έναντι,
πρωτίστως, των δικών του ανθρώπων: Των Τουρκοκυπρίων, που δικαιούνται ένα
μέλλον στην Ευρώπη, υπενθυμίζοντας ότι μέχρι τώρα, σε όλες τις προσπάθειες
επίλυσης του Κυπριακού και τις διαπραγματεύσεις, ο κ. Ντενκτάς ακολουθούσε
τακτική κωλυσιεργιών και καθυστερήσεων. Ταυτοχρόνως, ο υπουργός Εξωτερικών
επισημαίνει πως η βούληση της νέας τουρκικής ηγεσίας, υπό τον κ. Ερντογάν –
που φθάνει σήμερα στην Αθήνα -, να δώσει λύση στο Κυπριακό θα συμβάλει και
στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, και κυρίως στην έναρξη ενταξιακών
διαπραγματεύσεων με την Ένωση.

Γιώργος Παπανδρέου: Είναι ώρες ευθύνης για τον Ντενκτάς, αλλά και ιστορική στιγμή για την Τουρκία

Ο κ. Παπανδρέου μίλησε στα «ΝΕΑ», μετά τις συναντήσεις με την υπό τον κ.
Κληρίδη κυπριακή ηγεσία. Τονίζει ότι η Κύπρος είναι αυτή που θα λάβει τις
αποφάσεις και θα διαπραγματευθεί το σχέδιο Ανάν – και ως εκ τούτου, όλες οι
απόψεις που εκφράζονται στην Ελλάδα είναι μεν καλοδεχούμενες, αλλά δεν μπορούν
να προκαταλαμβάνουν τη διαπραγματευτική τακτική της Λευκωσίας.

Στη συνάντηση με τον κ. Κληρίδη συζητήσατε τα σημεία του σχεδίου Ανάν.
Μήπως μπορείτε να μας πείτε ποια είναι τα σημεία που θεωρείτε ότι πρέπει να
βελτιωθούν, ότι χρήζουν διαπραγμάτευσης; Είναι πολλά, είναι λίγα;

Νομίζω ότι είναι γνωστά. Θα μπορούσα να σας βάλω έναν κατάλογο θεμάτων. Όμως,
εκ των πραγμάτων, πρόκειται για θέματα που θα διαχειριστεί στη διαπραγμάτευση
ο Πρόεδρος Κληρίδης. Θα πρέπει να ιεραρχηθούν σε μια συνολική διαπραγμάτευση,
διότι η ελληνοκυπριακή πλευρά μπορεί να βάλει εκατό θέματα, αλλά τελικά να
κερδίσει πολύ λιγότερα απ’ αυτά. Και αυτή ακριβώς είναι η λογική μιας
διαπραγμάτευσης.

Δεν θα ήθελα λοιπόν να δεσμεύσω την κυπριακή πλευρά με κάποιες δηλώσεις από
την ελληνική πλευρά. Έχουμε συνεννοηθεί εις βάθος, έχουμε αλληλοενημερωθεί και
έχουμε ανταλλάξει απόψεις – νομικές, πολιτικές – για μια σειρά ζητημάτων, ώστε
να είναι ξεκάθαρες οι θέσεις, σεβόμενοι πάντα τις ευαισθησίες των Κυπρίων και
τα θέματα που αυτοί θεωρούν σημαντικά. Και νομίζω ότι μέσα σ’ αυτά είναι και
γνωστά θέματα.

Π.χ. για το θέμα των εποίκων είναι γνωστές οι ευαισθησίες. Για το θέμα της
αποκατάστασης των προσφύγων είναι επίσης γνωστές οι ευαισθησίες. Από τη δική
μας μεριά, θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι η Κύπρος, εντασσόμενη στην Ε.Ε. και
έχοντας λύσει το πρόβλημα του Κυπριακού, δεν θα δημιουργήσει προβλήματα στη
δική της συμμετοχή και λειτουργία σε όλες τις πτυχές της Ένωσης.

Σε ό,τι αφορά τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, νομίζω ότι τουλάχιστον μπορούμε και
δημοσίως να πούμε πως είμαστε ικανοποιημένοι, με την έννοια ότι πράγματι το
μοντέλο που προτείνεται, ακολουθεί τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Η Αθήνα, η ελληνική κυβέρνηση, έχει καμία πληροφόρηση για το τι τελικά θα
κάνει ο κ. Ντενκτάς και η Άγκυρα; Γιατί βλέπουμε μια σχετική αναβλητικότητα ή
και αντιφατικότητα στη στάση αυτών των δύο παραγόντων.

Έχω την αίσθηση ότι έχει έρθει μια πολύ μεγάλη ιστορική στιγμή και για την
Τουρκία. Κι αυτό δεν είναι ξαφνικό, με την έννοια ότι τρία χρόνια τώρα είναι
υποψήφια στην Ε.Ε. Ήδη, αυτή η πορεία έχει εμπεδωθεί στη συνείδηση της
Τουρκίας ότι είναι πολύ σημαντική.

Γνωρίζει ότι υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια και συγκεκριμένα βήματα που πρέπει
να κάνει για να προχωρήσει παραπέρα αυτή η πορεία. Και γνωρίζει επίσης τις
προσπάθειες που και η Ελλάδα έχει κάνει, αλλά και μαζί έχουμε κάνει, για να
βελτιώσουμε το κλίμα έπειτα από αλλεπάλληλες κρίσεις στις σχέσεις μας τις
τελευταίες δεκαετίες. Και βλέπει – πιστεύω ότι κι αυτό έχει φανεί – πως
υπάρχουν πολλά περισσότερα συν στη συνεργασία απ’ ό,τι πλην και ότι αυτά τα
συν μπορούν να διασφαλιστούν τελικά και με τη λύση του Κυπριακού.

Άρα λοιπόν εμείς έχουμε δείξει – και το τονίζουμε – ότι θέλουμε μια συνέχιση
αυτής της ευρωπαϊκής πορείας. Αλλά τώρα είναι η ιστορική στιγμή και η Τουρκία
να κάνει τα απαραίτητα βήματα, ώστε να υπάρξει μια θετική απόφαση από την
Ευρώπη. Θετική απόφαση από την Ελλάδα ήδη υπάρχει – και έχουμε πει ότι
στηρίζουμε τη δυνατότητα να πάρει η Τουρκία μια ημερομηνία. Πιστεύω όμως ότι
παράλληλα θα έχει ακόμη καλύτερες πιθανότητες, αν δείξει και η ίδια την τόλμη
που χρειάζεται να κάνει τα απαραίτητα βήματα.

Ήδη βλέπουμε, από πλευράς του νέου αρχηγού του πλειοψηφούντος κόμματος, πωςι
έχει τη βούληση για τις μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της χώρας του. Ας
ελπίσουμε ότι υπάρχει και η βούληση για την επίλυση του Κυπριακού, διότι αυτό
θα είναι, νομίζω, ένα σημαντικό στοιχείο στην απόφαση που θα πάρουν οι εταίροι
μας.

Παπανδρέου – Κληρίδης: Θεμιτές οι απόψεις, αλλά η Κύπρος είναι αυτή που αποφασίζει και διαπραγματεύεται, λέει ο υπουργός Εξωτερικών

Ας ελπίσουμε ότι ο Ντενκτάς θα θελήσει όχι μόνο να γράψει Ιστορία για τους
Τουρκοκυπρίους, αλλά Ιστορία και για την Ευρώπη, διότι θα είναι ιστορικές
στιγμές για όλους. Μέχρι πρότινος, ο κ. Ντενκτάς σε τέτοιες στιγμές
κωλυσιεργούσε και δεν αναλάμβανε ευθύνες. Νομίζω ότι ήρθε η στιγμή κι αυτός να
αναλάβει τις ευθύνες του απέναντι στον δικό του κόσμο, τους δικούς του
ανθρώπους, που μπορούν επίσης να έχουν ένα μέλλον στην Ευρώπη.

«Η Κύπρος δεν μπορεί παρά να ενταχθεί ως έχει, σε περίπτωση αποτυχίας»

Η Κύπρος θα ενταχθεί ως έχει στην Ένωση, τονίζει κατηγορηματικά ο
υπουργός Εξωτερικών, αποσυνδέοντας την επίλυση του Κυπριακού από την ενταξιακή
πορεία της νήσου.

Η μη λύση του Κυπριακού επηρεάζει την ένταξη της Κύπρου – και πώς;

Εάν βεβαίως μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου δεν υπάρξει λύση, η Κύπρος πρέπει να
ενταχθεί και νομίζω ότι πια αυτό είναι ένα γεγονός που δεν αμφισβητείται – και
δεν αμφισβητείται και η βούληση της ελληνοκυπριακής πλευράς να συμβάλει
εποικοδομητικά στη λύση αυτού του προβλήματος.

Θα είναι σημαντικό αυτή η βούληση να φανεί και τις επόμενες εβδομάδες, ώστε σε
τυχόν αποτυχία των διαπραγματεύσεων, όλοι στην Ε.Ε. να κατανοήσουν ότι η
Κύπρος δεν μπορεί παρά να ενταχθεί ως έχει και χωρίς κανένα εμπόδιο και καμία,
έστω μικρή, αμφισβήτηση από οποιαδήποτε χώρα.

Είναι η ύστατη ευκαιρία για την επίλυση του Κυπριακού αυτή;

Νομίζω ότι, για να μην είναι κανένας απόλυτος, οπωσδήποτε αν όχι πριν από τις
12 Δεκεμβρίου, πολλά χρονικά περιθώρια δεν υπάρχουν για να μιλήσουμε για μια
πραγματική λύση στην Κύπρο. Η αίσθηση που έχουμε είναι ότι μπορούμε να δούμε
μια τέτοια πολιτική από την τουρκική πλευρά που όλο και περισσότερο θα
εμπεδώνει μια de facto διχοτόμηση.

Ήδη, όπως τονίστηκε και στις συζητήσεις και με τον Πρόεδρο Κληρίδη,
αντιμετωπίζουμε πράγματα που πριν από 10 χρόνια ή πριν από 20 χρόνια δεν θα
είχαμε, το θέμα των εποίκων.

Αυτά δεν είναι ζητήματα που φτιάχτηκαν από τη μια στιγμή στην άλλη. Είναι
θέματα που ο χρόνος τα εμπεδώνει και δημιουργεί νέες πραγματικότητες παρά τις
διεθνείς συνθήκες, παρά το διεθνές δίκαιο, παρά τις διεθνείς αρχές, που όμως
εκ των πραγμάτων τα βρίσκεις μπροστά σου.

Άρα, λοιπόν, εμείς μπορούμε να επικαλούμαστε για τον αιώνα τον άπαντα το δίκιο
μας, αλλά εν τέλει η πράξη θα δικαιώσει το άδικο της κατοχής. Άρα λοιπόν
ζητάμε να ανατρέψουμε μια τραγική στιγμή του 1974, το οποίο είναι πολύ δύσκολο
με διπλωματικά μέσα αλλά ίσως να το καταφέρουμε, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η
λύση θα είναι η επιθυμητή σε όλα τα σημεία, αλλά που τελικά όμως θα είναι πολύ
καλύτερη απ’ αυτό το οποίο θα έχουμε αν δεν έχουμε λύση.

«Αν λυθεί το Κυπριακό, μέσα στον επόμενο χρόνο δεν θα υπάρχει θέμα υφαλοκρηπίδας»

Την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών – και πάντως σίγουρα αυτήν της
υφαλοκρηπίδας – σε ένα χρόνο, εφόσον υπάρξει επίλυση του Κυπριακού, προβλέπει
ο Γιώργος Παπανδρέου. Και εξηγεί γιατί το Κυπριακό είναι το καθοριστικό
στοιχείο στις διμερείς σχέσεις:

Εάν υποθέσουμε ότι δεν λυθεί το Κυπριακό και δεν πάρει ημερομηνία η Τουρκία
για οποιονδήποτε λόγο, είτε γιατί αρνηθεί η Τουρκία να κάνει αυτά τα
απαραίτητα βήματα είτε για κάποιο άλλο λόγο… φοβάστε την εξέλιξη των
ελληνοτουρκικών σχέσεων;

Η μη επίλυση του Κυπριακού θα μείνει ως σημείο τριβής. Μέχρι τώρα έχουμε κάνει
μεγάλη προσπάθεια στο διμερές επίπεδο και η προσπάθεια αυτή έχει αποδώσει, εάν
δει κανείς τις πολλές συμφωνίες, τα πολλά σημαντικά τα οποία έχουμε κάνει στην
οικονομία, στο εμπόριο, στον χώρο της ενέργειας που προχωράει, στον χώρο της
λαθρομετανάστευσης, στον χώρο συνεργασίας για το ευρωπαϊκό κεκτημένο, τις
οικονομικές επενδύσεις, τον τουρισμό κ.λπ. Παρ’ ότι όλα αυτά έχουν μία
θεαματική βελτίωση και υπάρχει καλή πρόθεση σε αυτούς τους τομείς, δεν μπορεί
να θεωρήσει κανείς ότι αυτό έχει τέτοια ισχυρή βάση ώστε να μην ανατραπεί με
κάποια νέα ένταση ή κρίση στο Κυπριακό.

Δεύτερον, η μη λύση του Κυπριακού σημαίνει τη συνέχιση μιας στρατιωτικής
παρουσίας και των δύο πλευρών, τέτοιας, που εκ των πραγμάτων απορροφά όχι μόνο
δυνάμεις, αλλά δημιουργεί και ένα αίσθημα κινδύνου.

Είναι, λοιπόν, ένας φαύλος κύκλος, ο οποίος μπορεί να κρατιέται σε μία
ισορροπία κάποιες στιγμές, αλλά με ένα μικρό γεγονός μπορεί να ανατραπεί. Όπως
κινδύνευσε να γίνει με την υπόθεση του χωριού στην πράσινη γραμμή ή την
ιστορία του Σολωμού και της σημαίας.

Η επίλυση του Κυπριακού θα σημάνει μείωση εκ των πραγμάτων των αμυντικών
δαπανών και για τις δύο πλευρές. Θα σημάνει μία ταχεία, πιστεύω, επίλυση των
διμερών κατά καιρούς προβλημάτων που προκύπτουν και σαφώς πιστεύω στην
επίλυση, την πολύ γρήγορη ή πάντως ταχεία επίλυση, του θέματος της
υφαλοκρηπίδας.

Όταν λέτε «ταχεία», τι εννοείτε;

Εγώ πιστεύω, με βάση και τις διερευνητικές επαφές που έχουμε κάνει, ότι αν
λυθεί το Κυπριακό, μέσα στον επόμενο χρόνο δεν θα υπάρχει θέμα υφαλοκρηπίδας.
Τουλάχιστον θα έχουμε ξεκινήσει τις διαδικασίες για επίλυση του θέματος της
υφαλοκρηπίδας. Πιστεύω ότι το κλίμα θα είναι τέτοιο, που θα αλλάξει άρδην τις
σχέσεις μας και δεν το λέω χωρίς αίσθημα ευθύνης. Το λέω με γνώση των θεμάτων.
Βεβαίως, κανείς δεν ξέρει τι μπορεί να προκύψει.

Η μη λύση, όμως, του Κυπριακού, εκ των πραγμάτων θα έχει επιπτώσεις και στη
μακροπρόθεσμη πορεία της Τουρκίας στην Ε.Ε., διότι εκ των πραγμάτων θα το βρει
μπροστά της η Τουρκία. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να σταματήσει, να
ανακοπεί αυτή η πορεία. Και μπορεί να πει ο Έλληνας «μα τι με νοιάζει στο
κάτω-κάτω», αλλά εμείς είμαστε οι γείτονες. Δεν είναι ούτε οι Γάλλοι ούτε οι
Γερμανοί ούτε οι άλλοι.