«Οι Αμερικανοί είναι αποικιοκράτες»

Από τον ερχόμενο Ιανουάριο, η Βραζιλία θα έχει για πρόεδρο έναν ριζοσπάστη.
Ο Λουίς Ινάσιο ντα Σίλβα, γνωστός ως Λούλα, θριάμβευσε στις εκλογές της
περασμένης Κυριακής και ετοιμάζεται να αναλάβει τα ηνία μιας χώρας που
μαστίζεται από τη φτώχεια, τη διαφθορά, την εγκληματικότητα και το εξωτερικό
χρέος. Ο σημερινός Λούλα είναι όμως αρκετά διαφορετικός από τον Λούλα που
μιλούσε στον Γιάννη Διακογιάννη το 1986…

Στο Σάο Πάολο, σ’ ένα διάλειμμα της τότε προεκλογικής μάχης, πριν από 16 χρόνια, ο αρχηγός του κόμματος των Εργατών, Λουίζ Ινάσιο Λούλα Ντα Σίλβα, με τον Γιάννη Ε. Διακογιάννη

Ήταν απομεσήμερο, Παρασκευή 7 Νοεμβρίου του 1986. Οι εργάτες είχαν αρχίσει να
βγαίνουν από το εργοστάσιο μηχανικών κατασκευών του Σάο Πάολο, αυτής της
τεράστιας εργατούπολης της Βραζιλίας.

Στην καρότσα ενός γιαπωνέζικου αγροτικού αυτοκινήτου, που είχε σταθμεύσει έξω
από την κεντρική πύλη, στεκόταν όρθιος ο Λούλα, ο Luiz Inacio Lula da Silva
(πρόεδρος πλέον, στα 57 του, της Βραζιλίας).

Το αριστερό χέρι το είχε στην τσέπη, σαν να ήθελε να κρύψει κάτι – αργότερα
μου είπε ότι έχασε το αριστερό μικρό του δάχτυλο σε εργατικό ατύχημα στα 14
του – και με το δεξί του κρατούσε μια ντουντούκα. Έβγαζε λόγο – γεμάτο με…
εμπρηστικά συνθήματα – στους εργάτες, που άλλοι κοντοστέκονταν και τον άκουγαν
και άλλοι τον προσπερνούσαν.

Οι φίλοι μου από την Μπραζίλια μου είχαν πει να μη φύγω για την Παραγουάη, αν
δεν δω «αυτόν τον αυθεντικό εργατικό ηγέτη», το κόμμα του οποίου (Ρ.Τ.) θα
μετάσχει στις εκλογές.

Η αλήθεια είναι ότι, όπως τον είδα αρχικά, σκέφθηκα ότι δεν μου τά ‘παν
σωστά… Ο Λούλα μου έδωσε την εντύπωση ενός «περιθωριακού» συνδικαλιστή. Είχα
στον νου μου και τη σεμνή μορφή του γέροντα Κάρλος Πρέστες, του παλαίμαχου
μεγάλου κομμουνιστή ηγέτη, ή την εικόνα του μεγάλου αριστερού αρχιτέκτονα της
Μπραζίλια, Όσκαρ Νιαμάγερ, τους οποίους είχα συναντήσει στο Ρίο Τζανέιρο και
σχεδόν απογοητεύθηκα, μέχρι την ώρα που μου μίλησε.

Μόλις τελείωσε το κήρυγμα στους εργάτες, με οδήγησε απέναντι από το
εργοστάσιο, όπου μια ξύλινη παράγκα ήταν το εκλογικό του κέντρο. Κι εκεί, μέσα
σε θόρυβο, του πήρα μια μικρή – ανέκδοτη μέχρι σήμερα – συνέντευξη.

Είστε ένα διαφορετικό κόμμα. Θα έλεγα ότι δείχνετε διαφορετικός από
άλλους εργατικούς ηγέτες.

«Άφησα από μικρός το σχολείο. Έπρεπε να δουλέψω. Είμαι στα 41 μου χρόνια και
δεν θυμάμαι τον εαυτό μου να κάνει κάτι διαφορετικό. Μικρός γυάλιζα παπούτσια.
Θα σας έλεγα ότι δεν είμαι ο παραδοσιακός επαναστάτης. Ξέρω όμως τι σημαίνει
να πεινάς ή να είσαι άνεργος. Όσο για το κόμμα μας, το κόμμα των εργατών,
είναι επαναστατικό. Βγήκε μέσα από την εργατική τάξη. Είμαστε ένα κόμμα που
μέσα σε δύο χρόνια μπόρεσε να απλωθεί σε όλη τη Βραζιλία. Είμαστε το κόμμα με
τα περισσότερα μέλη που προέρχονται από την εργατική και την αγροτική τάξη».

Αυτή η πολύπαθη εργατική τάξη. Όλοι λένε ότι την εκφράζουν…

«Το θέμα είναι να μη χρησιμοποιείται η εργατική τάξη ως κάποιο εργαλείο για να
πετύχεις πολιτικούς σκοπούς. Επαναστατικό είναι ένα κόμμα όταν βοηθάει να
έρθει αυτή η τάξη στο προσκήνιο. Εμείς αυτό κάνουμε. Γι’ αυτό και σας λέω ότι
το κόμμα μας είναι επαναστατικό».

Είχατε πολλά χρόνια δικτατορία στη Βραζιλία. Τώρα έχετε εκλογές.
Είναι ένα μεγάλο βήμα…

«Εμείς αντιλαμβανόμαστε τις εκλογές σαν κάτι που θα βοηθήσει τον λαό μας. Δεν
είναι το άπαν του παντός. Οι εκλογές βοηθάνε, ανοίγει ένας δρόμος για την
εργατική τάξη».

Ας με συγχωρήσετε για τις απλοϊκές ερωτήσεις μου… Η Λατινική Αμερική
είναι μακριά από την Ελλάδα και θα ήθελα να ξέρω… Ποια είναι η θέση του
κόμματός σας απέναντι στην εξωτερική πολιτική την οποία ασκεί η αμερικανική
διοίκηση, η αμερικανική κυβέρνηση;

«Καταδικάζουμε την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Κι αυτό για έναν σημαντικό
λόγο: γιατί είναι αποικιοκρατική. Η αμερικανική κυβέρνηση δεν σέβεται μία
βασική αρχή, ότι οι λαοί έχουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσής τους. Γι’ αυτό και
δεν συμφωνούμε με την αμερικανική κυβέρνηση, διότι παρεμβαίνει…».

Θα ήθελα να σας κάνω την ίδια ερώτηση και για τη Σοβιετική Ένωση.
Ποια είναι η θέση σας;

«Έχω μια δυσκολία να σας απαντήσω, γιατί δεν γνωρίζω τη Ρωσία. Ξέρω, πάντως,
ότι έχει κάνει σημαντικά βήματα για την κοινωνία. Αλλά είμαι αντίθετος σε κάθε
μορφή αποικιοκρατίας και αυτό συμβαίνει και με την ΕΣΣΔ».

Θεωρείτε, δηλαδή, ότι η ΕΣΣΔ είναι αποικιοκρατική δύναμη;

«Νομίζω ότι και οι δύο δυνάμεις, οι ΗΠΑ και η ΕΣΣΔ, δεν έχουν το δικαίωμα να
παρεμβαίνουν στους λαούς και να παίζουν σε βάρος τους παιχνίδια».

Να ξαναθέσω το ερώτημα: Νομίζετε ότι είναι ιμπεριαλιστική δύναμη η
ΕΣΣΔ;

«Αυτό είναι ένα πρόβλημα. Για παράδειγμα, εγώ είμαι εναντίον της σοβιετικής
εισβολής στο Αφγανιστάν, όπως είμαι εναντίον της πολιτικής του Ρήγκαν στη
Νικαράγουα. Κάθε κράτος πρέπει να αποφασίζει για το μέλλον του. Είμαι
Λατινοαμερικάνος, έχουμε ζήσει και πάθει πολλά. Και ξέρω ότι αυτό είναι το
καλό».

Τι νομίζετε ότι θα κάνει η Βραζιλία μετά τις εκλογές (του ’86);

«Δεν θα έχουμε μεγάλες αλλαγές. Η κυρίαρχη τάση είναι να παραμείνουν τα
πράγματα όπως έχουν. Χρειάζονται πολλά χρόνια και αγώνες για να αλλάξουν
πολλά. Δυστυχώς, είναι και το ζήτημα ενός συντάγματος, που απέχει πολύ από
εκείνο που θα έπρεπε να υπάρχει… Θα έπρεπε στο σύνταγμα να κατοχυρώνονταν
ζητήματα δημοκρατίας και σεβασμού απέναντι στην εργατική τάξη, διαφύλαξης των
συμφερόντων της. Να της δίνει το δικαίωμα να οργανώνεται ελεύθερα. Αυτοί εδώ
διατάζουν στη χώρα πεντακόσια χρόνια. Πρέπει να αλλάξει η κατάσταση».