Καρπούζια χωρίς σπόρους, που μυρίζουν… κέρδος

Ο διευθύνων σύμβουλος της Syngenta, Michael Pragnell, με το νέο, γενετικά μεταλλαγμένο, καρπούζι

Η Syngenta, η ελβετοβρετανική εταιρεία αγροκαλλιεργειών, δοκιμάζει έναν νέο
τύπο καρπουζιού, τους τελευταίους μήνες στην Καλιφόρνια και μέχρι στιγμής τα
αποτελέσματα είναι παραπάνω από θετικά. Το καρπούζι δεν έχει καθόλου σπόρους
και το μέγεθός του είναι περίπου ίδιο με αυτό ενός πεπονιού. Επιπλέον,
αντίθετα με ό,τι συμβαίνει με τα μεγαλύτερα και «συμβατικά», τα καρπούζια της
εταιρείας έχουν ομοιόμορφη γεύση.

Οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν 3,99 δολάρια το κιλό για κάθε
ένα από τα φρούτα αυτά. Πρόκειται για τιμή τρεις ή και τέσσερις φορές
υψηλότερη από αυτή των συμβατικών καρπουζιών. Τώρα, η NewProduce Network, η
εταιρεία προώθησης προϊόντων που δημιουργήθηκε με τη συνεργασία της Syngenta
και άλλων τριών επιχειρήσεων, προωθεί τα νέα καρπούζια σε 190 σημεία λιανικής
πώλησης στις ΗΠΑ, στη Βόρεια Καλιφόρνια και στο Σιάτλ. Στην περίπτωση που οι
πωλήσεις αυξηθούν σημαντικά, όπως η εταιρεία εκτιμά ότι θα γίνει, νέες
ποικιλίες πεπονιών και ντομάτας, με ξεχωριστό μέγεθος, σχήμα και γεύση κάθε
μία, ενδέχεται να παρουσιαστούν στο καταναλωτικό κοινό μέσα σε έναν χρόνο.

Ο Τζον Σόρενσον, επικεφαλής του Τμήματος Λαχανικών της Syngenta για τη Βόρεια
Αμερική, πιστεύει ότι η NewProduce θα πουλάει εμπόρευμα «αρκετών εκατομμυρίων
δολαρίων», τους αμέσως επόμενους μήνες. Μέχρι στιγμής, οι νέες ποικιλίες
προϊόντων έχουν μεγαλώσει με συμβατικές μεθόδους. Όπως λέει ο Σόρενσον, όμως,
«στην περίπτωση που η γενετική μετάλλαξη μπορεί να προσφέρει γεύσεις ή άλλα
χαρακτηριστικά που πιστεύουμε ότι αξίζει να προωθήσουμε, δεν θα διστάσουμε να
το κάνουμε».

«Τροφές Φρανκενστάιν»

Οι σκέψεις αυτές είναι πολύ τολμηρές για μια ευρωπαϊκή εταιρεία, έστω και αν
αυτή έχει παρουσία σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην πατρίδα της Syngenta πολλοί
καταναλωτές έχουν σοβαρές αντιρρήσεις για τη δημιουργία και προώθηση γενετικώς
μεταλλαγμένων προϊόντων και δεν είναι λίγοι εκείνοι που τα αποκαλούν «τροφές
Φρανκενστάιν». Αντιρρήσεις εκδηλώνονται ακόμη και τώρα, που υπάρχουν λίγα
επιστημονικά στοιχεία τα οποία να αποδεικνύουν πως τέτοιες τροφές είναι
επιβλαβείς για τους ανθρώπους ή τα ζώα.

Έξω από την Ευρώπη, πάντως, οι επιφυλάξεις είναι μικρότερες και οι αγρότες
καλλιεργούν περισσότερα γενετικώς μεταλλαγμένα προϊόντα από όσα παλαιότερα. Η
πρακτική αυτή επιτρέπει στους αγρότες να χρησιμοποιούν λιγότερα χημικά για να
προστατεύουν τη σοδειά τους, γεγονός, όμως, που αποτελεί μειονέκτημα για
εταιρείες όπως η Syngenta, που βασίζονται κυρίως στις πωλήσεις εντομοκτόνων.

Η κατάσταση αυτή έχει φέρει τον Michael Pragnell σε δύσκολη θέση. Πρόκειται
για τον διευθύνοντα σύμβουλο της Syngenta, της μεγαλύτερης παγκοσμίως
εταιρείας παραγωγής προϊόντων για την προστασία της σοδειάς και τρίτης
μεγαλύτερης εταιρείας παραγωγής σπόρων. Ο Pragnell πέρασε τη ζωή του
εργαζόμενος για ελβετοβρετανικές εταιρείες και είναι απόφοιτος του
Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ανέλαβε τη Syngenta το 2000, όταν δημιουργήθηκε η
εταιρεία μετά τη συγχώνευση – αξίας τριών δισ. δολαρίων – μεταξύ των
αντίστοιχων Τμημάτων Γεωργίας και Παραγωγής Χημικών της Novartis και της
AstraZeneca.

Ο 56χρονος Pragnell θέλει να διοικεί δίνοντας ο ίδιος το καλό παράδειγμα.
Εργάζεται σκληρά, όχι μόνο για να πετύχει η συγχώνευση, αλλά και προσπαθώντας
να πείσει τα υπόλοιπα διοικητικά στελέχη ότι η εταιρεία πρέπει να στραφεί
περισσότερο στην προώθηση των προϊόντων της. Στόχος του δεν είναι μόνο να
πουλήσει περισσότερα χημικά, αλλά και να αυξήσει το μερίδιο που έχει η
εταιρεία στις πωλήσεις λαχανικών και άλλων φρέσκων προϊόντων.

Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο τζίρος στην αγορά αυτή είναι 75 δισ. δολάρια
τον χρόνο. Από την πίτα αυτή οι παραγωγοί σπόρων, όπως η Syngenta που κατέχει
τη δεύτερη θέση στην αμερικανική αγορά μετά την Pioneer (την οποία ελέγχει η
DuPont) έχουν να λαμβάνουν μόλις 300 εκατ. δολάρια, την ώρα που ο τζίρος από
τα αγροχημικά, τα οποία πωλούνται σε αγρότες για να προστατεύουν τις σοδειές
τους, φτάνει τα 1,4 δισ. δολάρια, ενώ οι παραγωγοί λαμβάνουν 16 δισ. δολάρια
από την παραγωγή τους.

Ο Pragnell σκοπεύει να κερδίσει μεγαλύτερο μερίδιο από την αγορά αυτή,
προσθέτοντας αξία σε κάθε προϊόν. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, όταν θα φτάσει
το προϊόν στο σούπερ μάρκετ, «θα έχουμε ήδη δημιουργήσει ζήτηση για το προϊόν,
θα έχουμε αποφασίσει για την τιμή, τη θέση στην αγορά, το μάρκετινγκ, τα
καταστήματα λιανικής στα οποία θα πωλείται το προϊόν και τη συσκευασία με την
οποία θα διατίθεται», λέει ο Pragnell. Ελπίζει ότι η καλή αρχή που έκανε η
εταιρεία με τα καρπούζια θα φέρει περισσότερες πωλήσεις και επισημαίνει: «Αν
πετύχουμε, η Syngenta θα ενσωματωθεί στην αλυσίδα παραγωγής τροφίμων με τρόπο
που ο κλάδος δεν έχει γνωρίσει μέχρι σήμερα».

Έρευνα για νέες ποικιλίες

Η Syngenta έχει εμπλακεί και στη γενετική έρευνα. Επιστήμονες που εργάζονται
για την εταιρεία έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στις έρευνες για
καλλιέργειες όπως αυτή του ρυζιού. Η δυνατότητα που έχει η εταιρεία να
ξεχωρίζει τα γονίδια τα οποία είναι υπεύθυνα για την παραγωγή συγκεκριμένης
ποικιλίας ρυζιού, ανοίγει την πόρτα για νέες και καλύτερες ποικιλίες. Και
επειδή υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ του ρυζιού και άλλων δημητριακών, όπως το
σιτάρι και το κριθάρι, η έρευνα μπορεί να οδηγήσει στη βελτίωση και ανάλογων
ποικιλιών.

Οι έρευνες αυτές βοηθούν και στην παραγωγή νέων χημικών που προστατεύουν τις
σοδειές από ασθένειες και επιβλαβή έντομα. Στο πλαίσιο των ερευνών αυτών, τον
Αύγουστο, η Syngenta αποκάλυψε μια νέα ποικιλία γενετικώς μεταλλαγμένου
ρυζιού, για την οποία ελπίζει να πάρει άδεια πώλησης στην Ιαπωνία. Το ρύζι
αυτό δεν έχει μια πρωτεΐνη που είναι υπεύθυνη για αλλεργίες οι οποίες
παρατηρούνται συνήθως σε ασθενείς με προβλήματα στα νεφρά.

Ο Pragnell διοχετεύει το προϊόν στην αγορά για να μελετήσει τις αντιδράσεις
των αρχών. Δεν έχει άλλη επιλογή από το να γίνει πιο… επιθετικός. Αυτές οι
τεχνολογικές καινοτομίες στη γεωργία αποτελούν πρόκληση για την Syngenta αλλά
και ευκαιρία για επέκτασή της.

© Forbes Global Inc.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σ. Δημητρέλης, Γ. Κανελλόπουλος