Αγώνας δρόμου για τη δίκη

Τέλος των ανακρίσεων έως τα Χριστούγεννα, έκδοση βουλεύματος το αργότερο
έως τον Φεβρουάριο του 2003 και έναρξη της δίκης στις αρχές της άνοιξης.

Το δικαστικό χρονοδιάγραμμα για τα μέλη της 17Ν είναι πλέον δεδομένο και οι
ανακριτικές Αρχές έχουν αποδυθεί σε αγώνα δρόμου, με απώτερο στόχο να
προλάβουν το 18μηνο της προφυλάκισης και την παραγραφή και άλλων εγκλημάτων
που διέπραξε η τρομοκρατική οργάνωση. Το τέλος του 2003 είναι το κρίσιμο όριο
για τις δικαστικές Αρχές, καθώς θα πρέπει μέχρι τότε να έχει ολοκληρωθεί και η
δίκη (τουλάχιστον σε πρώτο βαθμό) για τα μέλη της 17Ν, αφού σε διαφορετική
περίπτωση θα πρέπει να αποφυλακιστούν, λόγω συμπληρώσεως του 18μήνου που – εκ
του Συντάγματος – είναι το ανώτατο όριο προσωρινής κράτησης.

Γι’ αυτό τον λόγο το ανακριτικό έργο προχωρεί με «γοργούς ρυθμούς», όπως
επισήμανε και ο ποινικολόγος κ. Αλ. Κατσαντώνης, ο οποίος συνόδευσε πριν από
λίγες ημέρες τον πρώην υπουργό κ. Ι. Παλαιοκρασσά και τη σύζυγό του στο
γραφείο του εφέτη-ειδικού ανακριτή κ. Λεων. Ζερβομπεάκου. Σύμφωνα με
πληροφορίες, ο κ. Ζερβομπεάκος εκτιμά ότι, με βάση τους σημερινούς ρυθμούς,
έως το τέλος του έτους θα έχουν περαιωθεί οι ανακρίσεις για να περάσει πλέον ο
λόγος στο Συμβούλιο Εφετών της Αθήνας που θα εκδώσει το βούλευμα για την
παραπομπή ή μη των κατηγορουμένων στο ακροατήριο. Όπως εκτιμούν νομικοί που
παρακολουθούν την υπόθεση, το αργότερο έως τον Μάρτιο του 2003 τα μέλη της 17Ν
θα οδηγηθούν στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Η δίκη βάζει, ουσιαστικά, τέλος
και στο θέμα του 18μήνου, καθώς με τη λήξη της όσοι αποδειχθεί ότι συμμετείχαν
στην τρομοκρατική οργάνωση θα επιστρέψουν στη φυλακή ως κατάδικοι πλέον και
όχι ως προσωρινά κρατούμενοι.

Αμετάκλητο βούλευμα

Τα χέρια των δικαστικών Αρχών για διεξαγωγή της δίκης χωρίς καθυστερήσεις τα
λύνουν δύο πρόσφατες νομοθετικές διατάξεις που θεσπίστηκαν και για το
ενδεχόμενο μιας δικαστικής ανάκρισης για τρομοκρατική δράση:

– Με την πρώτη, που περιλαμβάνεται στον Νόμο 2928/2001 για το
οργανωμένο έγκλημα, καταργήθηκαν τα ένδικα μέσα κατά των βουλευμάτων σε όλες
τις υποθέσεις οργανωμένης εγκληματικότητας, με αποτέλεσμα το βούλευμα να
εκδίδεται απευθείας και αμετάκλητα, πλέον, από το Συμβούλιο Εφετών. Στην
υπόθεση της 17Ν η διάταξη αυτή θα βρει την πρώτη της εφαρμογή, με αποτέλεσμα η
διεξαγωγής της δίκης να προσδιοριστεί άμεσα μετά την έκδοση του βουλεύματος.
Με το προϊσχύον καθεστώς, τα μέλη της 17Ν θα μπορούσαν να προσβάλουν το
βούλευμα ζητώντας την αναίρεσή του από τον Άρειο Πάγο και καθυστερώντας έτσι
την έναρξη της δίκης. Με αποτέλεσμα να ήταν ανοικτό και το ενδεχόμενο της
παρέλευσης του 18μήνου της προφυλάκισης.

– Με τη δεύτερη διάταξη, που θεσπίστηκε τον Νοέμβριο του 2000,
προβλέπεται ότι οι δικαστικές Αρχές – με εντολή και του υπουργού Δικαιοσύνης,
αν απαιτηθεί – έχουν το δικαίωμα να προχωρούν σε κατά προτεραιότητα εκδίκαση
των υποθέσεων που «συνταράσσουν την κοινή γνώμη». Σε εφαρμογή και αυτής της
διάταξης, μετά την έκδοση του βουλεύματος η δίκη της 17Ν μπορεί να αρχίσει
μέσα σε λίγες ημέρες.

Ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης, καθηγητής κ. Μιχ. Σταθόπουλος, ο οποίος προώθησε
την ψήφιση των δύο διατάξεων, σημειώνει ότι «επιδίωξη ήταν η ταχεία
διαλεύκανση από τη Δικαιοσύνη σημαντικών υποθέσεων, όπως αυτές που σχετίζονται
με την τρομοκρατία και γενικότερα το οργανωμένο έγκλημα, χωρίς δικονομικού
χαρακτήρα καθυστερήσεις…». Για την υπόθεση της 17Ν, ο πρώην υπουργός τονίζει
ότι «και πρέπει και είναι δυνατό να έχει ολοκληρωθεί η δίκη μέσα στο 18μηνο»,
ενώ για να προλάβει όσους υποστηρίξουν ότι οι γρήγοροι ρυθμοί στη διαδικασία
θα επηρεάσουν την ουσία της δικαστικής έρευνας, συμπληρώνει: «Πριν προστρέξει
κάποιος να διερωτηθεί εάν η κατάργηση των ενδίκων μέσων αδικήσει τον
κατηγορούμενο, η απάντηση είναι ότι το βούλευμα θα ελεγχθεί σε όλες τις πτυχές
του από το δικαστήριο…»

Από τη μέρα σύλληψης

Σε ό,τι αφορά στο 18μηνο, ο χρόνος αρχίζει να «τρέχει» από την πρώτη μέρα
σύλληψης των κατηγορουμένων και όχι από τη στιγμή που οδηγήθηκαν στις φυλακές.
Και στην περίπτωση του Σάββα Ξηρού, ο οποίος παρέμεινε στον «Ευαγγελισμό» επί
65 ημέρες, ο χρόνος προσωρινής κράτησης αρχίζει να υπολογίζεται από τη στιγμή
που επιδόθηκε η έκθεση σύλληψής του, έστω κι αν αυτό έγινε στο νοσοκομείο.

Ο ποινικολόγος κ. Βασ. Δημακόπουλος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της
Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων, επισημαίνει ότι οι δικαστικές Αρχές «δεν μπορούν
να υπερβούν το ανώτατο όριο προφυλάκισης». «Με την τροποποίηση του άρθρου 288
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας», τονίζει, «πολλαπλά εντάλματα σύλληψης για την
ίδια υπόθεση, όπως συνέβαινε κατά το παρελθόν, ώστε να παρατείνεται για ένα
ακόμη 18μηνο η διάρκεια της προσωρινής κράτησης, δεν μπορούν να εκδοθούν.
Εκτός κι αν για κάποιον από τους κατηγορουμένους προκύψουν στην πορεία
ενδείξεις συμμετοχής σε διακεκριμένη εγκληματική πράξη, άσχετη από τη δράση
της 17Ν…»

Μάχη και για την παραγραφή αδικημάτων

Παράλληλα με το 18μηνο, οι δικαστικές Αρχές δίνουν και τη μάχη της παραγραφής.
Η υπόθεση που απασχολεί έντονα είναι η δολοφονία του Αμερικανού πλοιάρχου
Τζορτζ Τσάντες και του οδηγού του Νίκου Βελούτσου (Ψυχικό, 15/11/1983). Η
διπλή ανθρωποκτονία, λόγω της παρόδου 20ετίας, παραγράφεται στις 15 Νοεμβρίου
του 2003, αλλά την παραγραφή μπορεί να την «μπλοκάρει» μόνον μία αμετάκλητη
δικαστική απόφαση, απόφαση δηλαδή που έχει επικυρωθεί και από τον Άρειο Πάγο.
Όπως εκτιμά ο κ. Δημακόπουλος, «με δεδομένη την επιτάχυνση όλων των
διαδικασιών, είναι εφικτό έως τον Νοέμβριο του 2003 τα μέλη της 17Ν να έχουν
δικαστεί πρωτοδίκως από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων, σε δεύτερο βαθμό
από το Πενταμελές Εφετείο και να έχει εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση από το
Ανώτατο Δικαστήριο». Σε διαφορετική περίπτωση, δεν αποκλείεται να διαχωριστούν
οι δύο δολοφονίες και να επισπευσθεί η εκδίκασή τους, έστω και αν ο μοναδικός
κατηγορούμενος για τη συγκεκριμένη υπόθεση από τα προφυλακισμένα μέλη της 17Ν
είναι ο «καθοδηγητής» Αλ. Γιωτόπουλος.

Όπως είναι γνωστό, από δικαστικής πλευράς θεωρούνται παραγεγραμμένες (και δεν
περιλαμβάνονται στη δικογραφία) οι τέσσερις πρώτες δολοφονίες της 17Ν και
ειδικότερα οι δολοφονίες του σταθμάρχη της CIA Ρίτσαρντ Γουέλς (1975), του
απότακτου αστυνομικού Ευάγγ. Μάλλιου (1976), καθώς και του υποδιοικητή των ΜΑΤ
Παντ. Πέτρου και του οδηγού του Σωτ. Σταμούλη (1980).