[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Μπορεί να σωθεί ο πλανήτης»;

Αυτό είναι ουσιαστικά το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η Παγκόσμια
Διάσκεψη για την Αειφόρο Ανάπτυξη (World Summit on Sustainable Development)
που αρχίζει τη Δευτέρα στο Γιοχάνεσμπουργκ με τη συμμετοχή 65.000 εκπροσώπων
απ’ όλο τον κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ορίσει την «αειφόρο ανάπτυξη» ως την
ανάπτυξη εκείνη που «εξισορροπεί τους οικονομικούς, κοινωνικούς και
περιβαλλοντικούς στόχους έτσι ώστε να μεγιστοποιεί την ευημερία του παρόντος
χωρίς να διακυβεύει την ικανότητα των μελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις
ανάγκες τους». Η προώθηση της ανάπτυξης με σεβασμό όλων των περιβαλλοντικών
οικοσυστημάτων είναι με άλλα λόγια το ζητούμενο της Διάσκεψης. Οι τελευταίες
καταστροφικές πλημμύρες στην Ευρώπη – που αποδίδονται στη βάναυση αλλοίωση των
περιβαλλοντικών συστημάτων – υπογραμμίζουν την επικαιρότητα της Διάσκεψης. Η
ανάπτυξη του νότιου ημισφαιρίου συνιστά προϋπόθεση για την προώθηση της
έννοιας της «αειφορίας» (sustainability). Στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι το
ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού ζει με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα. Οι
ανισότητες μεταξύ αλλά και εντός των κρατών αυξάνονται. Το 1960 το εισόδημα
του πλουσιότερου ενός πέμπτου του παγκόσμιου πληθυσμού ήταν 30 φορές
μεγαλύτερο από εκείνο του φτωχότερου ενός πέμπτου. Σήμερα είναι 90 φορές
μεγαλύτερο. Το πλουσιότερο ένα πέμπτο είναι υπεύθυνο για το 86% της παγκόσμιας
ιδιωτικής κατανάλωσης. Ένα δισεκατομμύριο άτομα είναι άνεργοι,
υποαπασχολούμενοι ή εργαζόμενοι φτωχοί. Ακόμη, 250 εκατομμύρια παιδιά
εργάζονται σ’ όλο τον κόσμο ενώ το 80% του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε
βασική κοινωνική προστασία.

Αυτά είναι ορισμένα όμως από τα αριθμητικά δεδομένα που συνθέτουν την
εφιαλτική εικόνα της υπανάπτυξης, φτώχειας και εξαθλίωσης. Το χάσμα της
«παγκόσμιας διακυβέρνησης», η ανεξέλεγκτη παγκοσμιοποίηση, η αδυναμία
πρόσβασης στη γνώση και πληροφόρηση εντείνουν τις ανισότητες αυτές. Οι
απαντήσεις θα πρέπει επομένως να οδηγούν σε ριζικές λύσεις. Αλλά, όπως
παρατηρεί ο καθηγητής J. Sachs σε πρόσφατο άρθρο του, το πρόβλημα είναι τελικά
πολιτικό, πράγμα που ορισμένες χώρες (όπως π.χ. ΗΠΑ) αρνούνται να αναγνωρίσουν.

Ο καθηγητής Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου
Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ) και αν. μέλος της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης.