[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η Τουρκία έχει μπει στην πλέον ίσως ενδιαφέρουσα περίοδο της σύγχρονης
πολιτικής της ιστορίας. Η «πίεση του Ελσίνκι» φαίνεται να αποδίδει καρπούς,
έστω κι αν η σχετική διαδικασία περνά αναπόφευκτα μέσα από κρίση. Οι αποφάσεις
του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι (Δεκέμβριος 1999) με τις οποίες η
Τουρκία ανακηρύχθηκε «υποψήφια για ένταξη χώρα» αποδεχόμενη την εκπλήρωση του
πακέτου κριτηρίων και προϋποθέσεων που συνεπάγεται η προσχώρηση στην Ε.Ε.
οδηγούν στην «κρίση του εξευρωπαϊσμού». Η Τουρκία, με άλλα λόγια, βρίσκεται
αντιμέτωπη με την «ευρωπαϊκή πρόκληση». Θα πρέπει να προσαρμόσει το πολιτικό,
οικονομικό και κοινωνικό της σύστημα στις απαιτήσεις/κριτήρια/αρχές του
ευρωπαϊκού κεκτημένου προκειμένου να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις εκείνες που
θα της επιτρέψουν να διεκδικήσει την ένταξή της ως πλήρους μέλους στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Η προσαρμογή αυτή συνεπάγεται βαθιές μεταρρυθμίσεις στο
πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, μεταρρυθμίσεις που θα οδηγούν στον
εξευρωπαϊσμό/εκδημοκρατισμό της χώρας. Ήδη ένα πακέτο σημαντικών μέτρων
υιοθετήθηκε πρόσφατα (κατάργηση θανατικής ποινής, αναγνώριση μειονοτικών
δικαιωμάτων κ.λπ.). Δεν είναι όμως παρά το πρώτο βήμα. Οι βαθύτερες και
ουσιαστικότερες αλλαγές απαιτούν αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων της χώρας.
Και ήδη η Τουρκία φαίνεται να περνά εναγωνίως στη φάση αυτή. Η δημιουργία του
νέου κόμματος από τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Ι. Τζεμ, οι τοποθετήσεις του
πρόσφατα παραιτηθέντος υπουργού Οικονομικών Κ. Ντερβίς πιστοποιούν ότι η
συνύπαρξη των φιλοευρωπαϊκών πολιτικών δυνάμεων και των αυταρχικών,
εθνικιστικών κύκλων που θέλουν την Τουρκία «περιφερειακή υπερδύναμη» δεν
μπορούσε να συνεχισθεί χωρίς να υπονομευθεί η «ευρωπαϊκή προοπτική» της χώρας.
Το νέο πολιτικό κεφάλαιο που έχει ανοίξει στην ιστορία της Τουρκίας είναι το
άμεσο αποτέλεσμα του «Ελσίνκι» και εμφανές σύμπτωμα των εντάσεων που
απελευθερώνει η διαδικασία του εξευρωπαϊσμού. Το εάν όμως η διαδικασία αυτή θα
φθάσει στην ολοκλήρωσή της είναι άγνωστο. Θα κριθεί από πολλούς παράγοντες,
ανάμεσά τους και τις εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου. Για την Ελλάδα όμως οι
εξελίξεις στην Τουρκία συνιστούν δικαίωση της πολιτικής που ακολούθησε με
αφετηρία το «Ελσίνκι»…

Ο καθηγητής Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου
Ευρωπαϊκών Μελετών ( ΕΚΕΜ) και αν. μέλος της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης.