Πόλεμος για τη βότκα

Το πανταχού «παρών» ρωσικό προϊόν εξαγωγής και το αγαπημένο ποτό του Μπόρις
Γιέλτσιν βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης διαμάχης μεταξύ της κυβέρνησης Πούτιν
και των μεγαλοεπιχειρηματιών, καθώς ο πρόεδρος επιχειρεί να επιστραφεί στο
κράτος ο έλεγχος της βότκας Στολίσναγια.

Ρώσοι αλεξιπτωτιστές απολαμβάνουν το εθνικό τους ποτό. Οι Ρώσοι καταναλώνουν 4 δισεκατομμύρια λίτρα βότκας ετησίως. Αριστερά, πωλήτρια ταξινομεί μπουκάλια βότκας σε ράφι καταστήματος

Η διαμάχη για τον έλεγχο ενός από τους βασικότερους οικονομικούς πόρους της
χώρας άρχισε όταν εκδόθηκε από το γραφείο του γενικού εισαγγελέα ένταλμα
συλλήψεως του Γιούρι Σέφλερ, ενός από τους «μεγιστάνες» της βιομηχανίας της
βότκας, με την κατηγορία του εκβιασμού κυβερνητικού αξιωματούχου.

Στη συνέχεια, εξαπολύθηκε ανθρωποκυνηγητό, παρόλο που ο Σέφλερ, ο οποίος
αρνείται την κατηγορία και ισχυρίζεται ότι πρόκειται για «ψέμα και διεθνή
συκοφαντία», φέρεται ότι ζει στην Ελβετία, όπου η εταιρεία του διαχειρίζεται
εξαγωγές της Στολίσναγια.

Οι αριθμοί. Οι Ρώσοι καταναλώνουν 4 δισεκατομμύρια λίτρα βότκας
ετησίως, αποφέροντας στο κράτος καθαρά κέρδη ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου
δολαρίων. Μετά την εκλογή του, ο πρόεδρος Πούτιν είχε δηλώσει ότι επιθυμεί να
κρατικοποιήσει πάλι τη βιομηχανία της βότκας, η οποία είχε ιδιωτικοποιηθεί τη
δεκαετία του 1990. Πολλοί θεώρησαν την κίνησή του αυτή ως μια προσπάθεια να
τηρήσει σκληρή στάση απέναντι στη μεγαλοβιομηχανία και να επιτρέψει στους
Ρώσους να συνδέσουν πάλι το αγαπημένο τους ποτό με το κράτος.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Ομπζέρβερ», ο Σέφλερ εμφανίστηκε στη βιομηχανία της
βότκας τη δεκαετία του 1990. Τα γνωστότερα εμπορικά σήματα, όπως η Στολίσναγια
και η Μοσκόφσκαγια, ανήκαν τότε στην εταιρεία Soyuzplodoimport. Το
1997, ο Σέφλερ έγινε πρόεδρος της εταιρείας και ίδρυσε άλλη μια εταιρεία με
την επωνυμία Soyuzplodimport, δηλαδή με την ίδια επωνυμία (μείον ένα
«ο») της εταιρείας της οποίας ήταν πρόεδρος. Λέγεται ότι η
Soyuzplodimport αγόρασε 43 από τα κυριότερα εμπορικά σήματα βότκας της
Ρωσίας έναντι 300.000 δολαρίων.

Έρευνα που διεξήχθη από την Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου εκτίμησε την αξία των
εμπορικών σημάτων σε 400 εκατομμύρια δολάρια, παρακινώντας το κράτος να
κηρύξει παράνομη την πώληση. Ακόμη, ορισμένοι εκτίμησαν τα σήματα σε 41,4 δισ.
δολάρια. Ο Σέφλερ έκτοτε δημιούργησε κολοσσιαία εξαγωγική επιχείρηση, τον
όμιλο εταιρειών SPI Group, στην Ελβετία, που πραγματοποιεί εξαγωγές 25
εκατομμυρίων λίτρων βότκας ετησίως και στέλνει τη Στολίσναγια στη Βρετανία,
προκαλώντας την οργή της ρωσικής κυβέρνησης.

Τον περασμένο Μάιο, 200 αστυνομικοί με πολιτικά διενήργησαν εξονυχιστικές
έρευνες στην έδρα της SPI στη Μόσχα. Εκπρόσωπος της SPI είπε:
«Τα τάγματα εφόδου είπαν ανοιχτά ότι το έργο τους ήταν να αποσταθεροποιήσουν
την επιχείρησή μας και όχι να βρουν τυχόν αποδεικτικά στοιχεία για την ενοχή
μας».

Λίγους μήνες αργότερα, η κυβέρνηση εξέδωσε διάταγμα με το οποίο εζητείτο «να
επιστραφούν στη Ρωσική Ομοσπονδία τα αποκλειστικά δικαιώματα» των εμπορικών
σημάτων της βότκας και «να τιμωρηθούν όσοι βλάπτουν τα συμφέροντα της Ρωσικής
Ομοσπονδίας».

Μετά την εκλογή του, ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δηλώσει ότι επιθυμεί να κρατικοποιήσει πάλι τη βιομηχανία της βότκας

Τον Οκτώβριο του 2001, ρωσικό δικαστήριο απεφάνθη ότι η Soyuzplodοimport
δεν έπρεπε να ιδιωτικοποιηθεί και έτσι κρατικοποίησε πάλι 17 εμπορικά
σήματα βότκας, συμπεριλαμβανομένης της Στολίσναγια. Η κυβέρνηση επανέκτησε την
εταιρεία της, την Soyuzplodοimport, αποκατέστησε το χαμένο «ο» στην
επωνυμία, και διέθεσε 17 εμπορικά σήματα στην εγχώρια αγορά. Ωστόσο, η
SPI συνέχισε τις εξαγωγές της Στολίσναγια ύψους 680 εκατομμυρίων
δολαρίων ετησίως.

Έξω φρενών. Η Soyuzplodοimport της κυβέρνησης, «έξω φρενών» με
την SPI που συνέχισε τη χρήση του σήματος, διέθεσε στην αγορά τον περασμένο
Φεβρουάριο τη δική της Στολίσναγια, όμοια με το προϊόν της SPI, με τη
διαφορά ότι το μπουκάλι φέρει τη ένδειξη «Προϊόν εγκεκριμένο από το Υπουργείο
Γεωργίας της Ρωσίας».

Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι οι κατηγορίες που βαρύνουν τον Σέφλερ εδράζονται
στην άρνησή του να παρουσιαστεί για ανάκριση σχετικά με μια συνομιλία που
φέρεται ότι είχε με τον διευθυντή της Soyuzplodοimport, Βλαντίμιρ
Λιγκόνοφ, κατά την οποία λέγεται ότι ο Σέφλερ τον απείλησε.

Οι προσπάθειες του Πούτιν να αντιμετωπίσει τον Σέφλερ θεωρήθηκαν από πολλούς
ως ένδειξη ότι η Ρωσία δεν είναι τόπος επενδύσεων ή επιχειρηματικής
δραστηριότητας για τη Δύση.

Ο Σέφλερ εξακολουθεί να εμφανίζεται προκλητικός και αποφασισμένος να πουλήσει
τη Στολίσναγια πάλι στη Ρωσία. Δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν κρύβομαι από
κανέναν, ούτε έχω πρόθεση να κρυφτώ».