Στροφή στα αριστερά

Η Λατινική Αμερική βρίσκεται σε αναβρασμό. Συγκρούσεις στο Περού και την
Παραγουάη ύστερα από διαδηλώσεις κατά των ιδιωτικοποιήσεων, βίαιες
κινητοποιήσεις και απεργίες στον Ισημερινό, οικονομική κρίση στη Βραζιλία και
την Ουρουγουάη.

Διαδήλωση στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης (αριστερά) κατά της κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής. Στο κέντρο, υποστηρικτής του Ούγκο Τσάβες, φωνάζει συνθήματα στο Καράκας της Βενεζουέλας, ενώ δεξιά, Βραζιλιάνοι χρηματιστές στο Σάο Πάολο προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την πτώση του χρηματιστηρίου

Πριν από λίγες μέρες, ο εκλεκτός της κυβέρνησης της Βραζιλίας για τις εκλογές
του Οκτωβρίου, Χοσέ Σερά, είδε τη δημοτικότητά του να πέφτει, ενώ το νόμισμα
και τα ομόλογα καταποντίστηκαν στα χαμηλότερα επίπεδα. Την ίδια ώρα, η
οικονομική κρίση της Αργεντινής παρατείνεται. Η μεταδοτική πολιτική ασθένεια
της περιοχής μπορεί να μην είναι τόσο επικίνδυνη, σε σύγκριση με την
οικονομική της δεκαετίας του ’90, δεν αποκλείεται όμως να αποδειχτεί
περισσότερο καταστροφική. Αναλυτές φοβούνται πως οι μεταρρυθμίσεις υπέρ της
οικονομίας της αγοράς, που κυριάρχησαν την τελευταία δεκαετία, δέχονται άμεση
απειλή.

Στην Αργεντινή. Στην «πηγή της αναστάτωσης» η υποτίμηση απέτυχε να
φέρει την ανάκαμψη. Η παραγωγή αναμένεται να συρρικνωθεί μέχρι και 15% φέτος.
Το βιοτικό επίπεδο υποβαθμίζεται καθημερινά και οι εικόνες που εκτυλίσσονται
στους δρόμους είναι αποκρουστικές. Τα προβλήματα της Αργεντινής επέδρασαν σε
δυο μικρότερους γείτονες, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη, οι οικονομίες των
οποίων εκπίπτουν στο ίδιο μονοπάτι της ύφεσης. Αργεντινοί, δίχως μετρητά πια,
αυτοί που από παράδοση θεωρούσαν την Ουρουγουάη ως ασφαλές καταφύγιο των
οικονομικών τους, αποσύρουν τα κεφάλαιά τους. Μόνο τον τελευταίο μήνα, τα
συναλλαγματικά αποθέματα της Ουρουγουάης συρρικνώθηκαν περίπου κατά το ένα
τρίτο.

Γενικότερα, οι απώλειες που υπέστησαν οι ξένες τράπεζες, οι εισαγωγές και οι
ξένες εταιρείες άλλων τομέων στην Αργεντινή, έχουν οδηγήσει πολλές
επιχειρήσεις του εξωτερικού σε επανεκτίμηση των ενδεχόμενων κινδύνων όσον
αφορά τις δραστηριότητες στην περιοχή. Κατ’ επέκτασιν, οι μειωμένες εισροές
και επενδύσεις ενισχύουν τις πιέσεις στο εσωτερικό, συμβάλλοντας στην
αποδυνάμωση της ανάπτυξης και στην αύξηση της ανεργίας. Συνακόλουθα, η λαϊκή
αντίδραση στις μεταρρυθμίσεις υπέρ της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς
συσσωρεύεται.

Οι συγκρούσεις την περασμένη εβδομάδα στον Ισημερινό και την Παραγουάη έδειξαν
καθαρά το μέγεθος αυτής της αντίδρασης. Όπως το ίδιο έδειξε και η άνοδος της
δημοτικότητας των πολιτικών της Αριστεράς. Στη Βραζιλία, η ενίσχυση του Λουίζ
ντα Σίλβα του Εργατικού Κόμματος, πανικόβαλε τους επενδυτές της αγοράς
ομολόγων, αυξάνοντας τους φόβους ότι μια νέα κυβέρνηση πιθανόν να μην
καταφέρει να αντιμετωπίσει το διογκωμένο χρέος.

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι οι κυβερνήσεις θα
επιστρέψουν στον κρατικό παρεμβατισμό, στον προστατευτισμό του εμπορίου και σε
άλλα λαϊκιστικά μέτρα από τα οποία απομακρύνθηκε η περιοχή κατά τη δεκαετία
του ’80. Ηγέτες όπως ο πρόεδρος Ούγκο Τσάβες της Βενεζουέλας και ο Εντουάρντο
Ντουάλντε της Αργεντινής το έχουν υπονοήσει σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως
στην πράξη, δεν έχουν απομακρυνθεί από τις ορθόδοξες συνταγές. «Κανείς δεν
γυρίζει τον χρόνο πίσω», επισημαίνει στην εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Πίτερ
Γουέστ, ειδικός επί οικονομικών θεμάτων Λατινικής Αμερικής.

Βολιβία και Περού. Όσο όμως η δυσφορία του κόσμου για την κατάσταση
εντείνεται, ο κίνδυνος μεγαλώνει. Οι κοινωνικές διαδηλώσεις στη Βολιβία και το
Περού οδήγησαν στη δημιουργία νέων κινημάτων, τα οποία φαίνεται πως έχουν
αρχίσει να επηρεάζουν τα πολιτικά πράγματα. Στη Βολιβία, ο Έβο Μοράλες, ηγέτης
των παραγωγών κόκας, ο οποίος έγινε γνωστός από τις κινητοποιήσεις του κατά
της εκστρατείας εκριζώσεως των ναρκωτικών, η οποία είχε τη στήριξη των ΗΠΑ,
απέσπασε περίπου το 20% των ψήφων στις προεδρικές εκλογές του προηγούμενου
μήνα.

Καακουπέ, Παραγουάη. Διαδηλωτής τραυματισμένος από αστυνομικούς σε αντικυβερνητική πορεία διαμαρτυρίας

Στο Περού, ο Χουάν Μανουέλ Γκιλιέν, δήμαρχος της νότιας πόλης Αρεκουίπα,
ηγήθηκε των πετυχημένων διαδηλώσεων κατά της ιδιωτικοποίησης δύο εταιρειών
ηλεκτρισμού και σήμερα είναι από τους πλέον δημοφιλείς πολιτικούς της χώρας.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, τα αριστερά κινήματα του ’60 και του ’70, που
πολλοί νόμιζαν πως είχαν πεθάνει, επανέρχονται, επιβεβαιώνοντας την άποψη ότι
το έδαφος είναι γόνιμο για την εκδήλωση παρόμοιων αντιδράσεων.

Ο Αλφρέντο Κέλερ, πολιτικός αναλυτής στη Βενεζουέλα, συνδέει τα κινήματα αυτά
με το αντίστοιχο καλά οργανωμένο κίνημα των υποστηρικτών του Τσάβες, στους
οποίους αποδίδει την αποτυχία του πραξικοπήματος που επιχειρήθηκε τον Απρίλιο
κατά του προέδρου της χώρας. Τα κινήματα αυτά, υποστηρίζει ο Κέλερ, αποτελούν
τμήμα τής «κατά του κατεστημένου, κατά της παγκοσμιοποίησης νέας Αριστεράς»,
που προσπαθεί να αρθρώσει την οργή των «κοινωνικά αποκλεισμένων».

Πρόκληση στους Αμερικανούς

Η διαμορφούμενη μεταβολή σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο προβάλλει ως
πρόκληση στην αμερικανική κυβέρνηση. Η αντίσταση που προέβαλε ο Αμερικανός
υπουργός Οικονομικών Πολ Ο’ Νιλ στο θέμα στήριξης της Αργεντινής έχει θυμώσει
αρκετούς στη Λατινική Αμερική. Επικριτές της αμερικανικής πολιτικής
επισημαίνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ήδη απασχολημένες με «λιγότερο
σημαντικά» ζητήματα και αναφέρουν ως παράδειγμα τις προσπάθειες ενίσχυσης του
εμπορικού αποκλεισμού της Κούβας. Ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί, ήταν
η απόφαση πολλών νέων Βολιβιανών να ταχθούν υπέρ του Μοράλες στις πρόσφατες
εκλογές, μολονότι είχε προηγηθεί προειδοποίηση του Αμερικανού πρεσβευτή στη
Βολιβία να μην τον στηρίξουν.