ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο πολιτισμός της βίας

Το δίλημμα είναι γνωστό: «Μπορεί η δημοκρατία να είναι ανεκτική απέναντι σε
αδιάλλακτες πολιτικές ομάδες που επιθυμούν να την καταστρέψουν;». Η θεσμική
απάντηση είναι επίσης γνωστή: Όχι, η δημοκρατία δεν μπορεί να είναι ανεκτική
απέναντι σε ασύμβατες με αυτή κοσμοαντιλήψεις (Taguieff).

Οι συνταρακτικές αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών επιβεβαιώνουν δυστυχώς κάτι
πολύ πιο φρικιαστικό. Δηλαδή, φανερώνουν μια αδίστακτη τρομοκρατική ομάδα που
είχε θεοποιήσει το γνωστό σύνθημα του Φράνκο: «Viva la muerta» (ζήτω ο θάνατος
). Φανερώνουν ένα μικρό πυρήνα ανθρώπων που είχε απορρίψει κάθε μορφή
ιδεολογικής πολλαπλότητας. Αποκαλύπτουν ένα απαράδεκτο σύνολο ατόμων, που από
τη μια πλευρά κατέκρινε τα «καταναλωτικά πρόβατα» των αστικών κοινωνιών και
από την άλλη μεριά είχε αναγάγει το έγκλημα σε έργο τέχνης. Φανερώνουν
bonviveurs καθοδηγητές της καλής κοινωνίας, που δεν είχαν διαβάσει ποτέ τους
αριστερούς θεωρητικούς της αντιβίας (την Χ. Άρεντ και τον Χ. Μαρκούζε).
Φανερώνουν, δηλαδή, το αποκρουστικό πρόσωπο του πολιτισμού της βίας.

Μέσα σ’ αυτό το γενικότερο πλαίσιο η κυρίαρχη ιδεολογική προτεραιότητα είναι,
σήμερα, δεδομένη: Η πλήρης εξάρθρωση της 17ης Νοέμβρη και η αποκάλυψη των
ενδεχομένων διασυνδέσεων που είχε με τμήματα του κρατικού μηχανισμού (ή των
μυστικών υπηρεσιών). Υπό την έννοια αυτή όλοι αισθανόμαστε αυτές τις ημέρες
μια πολιτική ευφορία, αφού ύστερα από 27 χρόνια η σημερινή κυβέρνηση
«ανακαλύπτει», επιτέλους, τους πραγματικούς τρομοκράτες.

Η αδικαιολόγητη «πολιτική μιζέρια» του κόμματος της αξιωματικής
αντιπολίτευσης, που μίλησε κατ’ αρχήν για τυχαία γεγονότα και ύστερα υιοθέτησε
τον απίθανο μαξιμαλιστικό στόχο της γρήγορης σύλληψης όλων των ενόχων (!), δεν
αναιρεί καθόλου αυτή την τεράστια επιχειρησιακή και πολιτική επιτυχία. Οι
ορθές διαστάσεις αυτής της καταγραφής γίνονται ακόμα πιο κατανοητές, αν λάβει
κανείς υπόψη του ότι για πρώτη φορά η κοινωνία των πολιτών έχει ακυρώσει την
ιδεολογική της ανοχή απέναντι στο φαινόμενο της τρομοκρατίας.

Όμως, εδώ πρέπει να καταγράψουμε την ακόλουθη παραδοξότητα: Ενώ ο Κ. Σημίτης
πρεσβεύει ορθά ότι πρέπει να νικήσουμε την τρομοκρατία με τους όρους του δικού
μας νομικού πολιτισμού, διαχέεται περίεργα γι’ αυτό το ζήτημα μια ακατανόητη
υστερία στον χώρο των mass media. Έτσι, διάφοροι συντηρητικοί κύκλοι
εξαπολύουν κυνήγι μαγισσών και ενοχοποιούν ανενδοίαστα πνευματικές
προσωπικότητες που τιμούν τον πολιτισμό μας και την αριστερή ιδεολογία
συλλήβδην.

Όμως, σήμερα – ύστερα από 27 χρόνια – θα πρέπει να κάνουν τον «αιματηρό»
απολογισμό τους και οι εκπρόσωποι των μέσων επικοινωνίας, που στιγμάτισαν
πολλές φορές αθώους με την «ρετσινιά» του τρομοκράτη, καταπατώντας θεμελιώδεις
αρχές του νομικού μας πολιτισμού (όπως το τεκμήριο της αθωότητας).

Κατά συνέπεια, στο σημείο αυτό θα πρέπει να διατυπώσουμε την εξής σημαντική
άποψη: Η παραδοσιακή μακιαβελική αντίληψη ότι ένα βρώμικο φαινόμενο μπορεί να
καταπολεμηθεί μόνο με βρώμικους όρους, οδηγεί τελικά σε ένταση της κρατικής
καταστολής και σε κοινωνικοπολιτικά αδιέξοδα. Άρα, η ήττα της τρομοκρατίας
πρέπει να γίνει με τους όρους του κράτους δικαίου.

Σε δικονομικό επίπεδο, επομένως, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, γιατί
είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται το υφιστάμενο αντιτρομοκρατικό θεσμικό
πλαίσιο (που τόσο πολύ είχε κατακριθεί από επιστημονική άποψη). Βέβαια, είναι
η πρώτη φορά που έχουμε επιτέλους μπροστά μας και υπαρκτούς τρομοκράτες.

Ας μην πιέζουμε, λοιπόν, τα πράγματα γιατί εκκολάπτεται ένα αδιέξοδο κλίμα
συνωμοσιολογίας σε όλα τα επίπεδα. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας δεν αφορά
μόνο τα mass media – που χειραγωγούν ασύστολα τις τελευταίες ημέρες τη δημόσια
σφαίρα – αλλά όλη την κοινωνία των πολιτών. Ας αντισταθούμε έτσι σ’ αυτό το
υστερικό κλίμα της τρομολαγνείας που εκπέμπουν μερικά κανάλια επικοινωνίας. Η
τρομοκρατία αφορά όλους μας. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά ο διευθυντής της «Le
Monde» J.Μ. Colombani «η αιματηρή τρομοκρατία αποτελεί την μετανεωτερική μορφή
του κακού».

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.