[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Επιτέλους άνοιξε σε διεθνές επίπεδο μια σοβαρή συζήτηση για το περιεχόμενο, τη
σημασία και τις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης. Μέχρι σήμερα η σχετική
συζήτηση είχε εν πολλοίς θεολογικό, μηχανιστικό χαρακτήρα. Αφορμή για την
τρέχουσα συζήτηση αποτελεί το βιβλίο του καθηγητή, τιμημένου με το βραβείο
Νόμπελ, J. Stiglitz με τίτλο «Globalization and its Discontents» (Νέα Υόρκη,
WW. Norton, 2002). Ο Stiglitz υπήρξε τα τελευταία χρόνια πρόεδρος του
Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του προέδρου Κλίντον και ο επικεφαλής
οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας (World Bank) στην Ουάσιγκτον. Εκτός
επομένως από τη θεωρητική γνώση, ο συγγραφέας γνωρίζει «από μέσα» τη
λειτουργία των «θεσμών της Ουάσιγκτον» και κάτω από ποιες συνθήκες
διαμορφώνουν την πολιτική τους και ποιες είναι οι συνέπειες της πολιτικής
αυτής. Το βιβλίο του Stiglitz συνιστά στην ουσία μια ανελέητη κριτική (αν όχι
επίθεση) στις πολιτικές που έχει εφαρμόσει κυρίως το Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο (ΔΝΤ/IMF) για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Άποψή του είναι ότι οι
πολιτικές αυτές (καθολική απελευθέρωση, ορθοδοξία της αγοράς κ.λπ.), που
αποτελούν μέρος της διαδικασίας της «παγκοσμιοποίησης», έχουν προκαλέσει
καταστροφικές συνέπειες στις αναπτυσσόμενες χώρες του Τρίτου Κόσμου (παρά το
γεγονός ότι ο Stiglitz αναγνωρίζει ότι η παγκοσμιοποίηση είναι συνολικά μια
θετική διαδικασία). Οι απόψεις αυτές προκάλεσαν εντονότατες αντιδράσεις και
ταυτόχρονα άνοιξαν τη συζήτηση για τις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης. Ο Μ.
Wolf στους «Financial Times» (Μ. Wolf «Self-satisfied, simplistic, cogent», 10
Ιουλίου 2002) διατείνεται ότι, «αν και το βιβλίο είναι παραπλανητικό, απλοϊκό
και ανεύθυνο» (!), περιέχει στοιχεία που δεν πρέπει να αγνοηθούν από το ΔΝΤ
και όλους όσους προβληματίζονται για τις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης.
Παράλληλα στο τελευταίο τεύχος του «Foreign Affairs» (τόμ. 81, αρ. 4,
Ιούλιος-Αύγουστος 2002) υπάρχει σειρά άρθρων τόσο για το βιβλίο του Stiglitz
όσο και για την παγκοσμιοποίηση. Ο St. Hoffman σε άρθρο του με τίτλο «The
Clash of Globalizations» επισημαίνει λ.χ. τις αντιφάσεις της διαδικασίας και
τις συνέπειές της, η μια από τις οποίες είναι η «διεθνής τρομοκρατία». Είναι
μια συζήτηση που μας αφορά…

Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αν. μέλος της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης