Ελαφρύνσεις σε κληρονομιές, γονικές παροχές

Λιγότερους φόρους θα πληρώνουν στο εξής όσοι κληρονομούν ή αποκτούν με
γονική παροχή, αλλά και όσοι αγοράζουν ακίνητο που είναι γι’ αυτούς πρώτη κατοικία.

Οι φοροελαφρύνσεις προβλέπονται στο δεύτερο πακέτο της φορολογικής
μεταρρύθμισης, που αφορά τη φορολόγηση της περιουσίας και ανακοινώθηκε χθες
από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκο Χριστοδουλάκη και τον
υφυπουργό κ. Απ. Φωτιάδη. Πρόκειται για 10 μέτρα που εγκρίθηκαν χθες από την
Κυβερνητική Επιτροπή και θα αποφέρουν όφελος στους φορολογουμένους 200 εκατ.
ευρώ. Το όφελος αυτό ενδέχεται, βεβαίως, να αντισταθμιστεί στη συνέχεια, από
την αύξηση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων.

Στο πακέτο περιλαμβάνεται επίσης η επιβολή φόρου στα ακίνητα των υπεράκτιων
εταιρειών (off shore), «στέλνοντας έτσι ένα σήμα ότι η Ελλάδα δεν είναι
ξέφραγο αμπέλι», όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Χριστοδουλάκης. Υπολογίζεται
ότι η φορολόγηση αυτή θα αποφέρει 15-20 δισ. δραχμές στο Δημόσιο.

Τα δέκα μέτρα που συμφωνήθηκαν χθες και θα ενσωματωθούν σε νομοσχέδιο, το
οποίο θα κατατεθεί στη Βουλή ως το τέλος του μηνός είναι τα εξής:

1. Εξίσωση του αφορολόγητου πρώτης κατοικίας, που ισχύει κατά την αγορά
πρώτης κατοικίας, με το αφορολόγητο σε περίπτωση κληρονομιάς από σύζυγο και
τέκνα ή γονικής παροχής πρώτης κατοικίας. Έτσι, ο άγαμος που κληρονομεί
ακίνητο θα απαλλάσσεται από φόρο για ποσόν μέχρι 65.000 ευρώ, έναντι μόλις
7.100 που ήταν το αφορολόγητο για γονικές παροχές και 42.000 για κληρονομιές.
Το νομοσχέδιο στρογγυλοποιεί προς τα πάνω το αφορολόγητο για τη μεταβίβαση και
έτσι γίνεται 65.000 ευρώ αντί 62.000 ευρώ για τον άγαμο, 100.000 ευρώ αντί
97.000 ευρώ για τον έγγαμο, 120.000 ευρώ αντί 117.600 για τον έγγαμο που έχει
1 παιδί και 140.000 ευρώ αντί 138.200 για τον έγγαμο που έχει δύο παιδιά.

2. Δίνεται το δικαίωμα να τύχει ο φορολογούμενος για δεύτερη φορά της
απαλλαγής που προβλέπεται για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, αφού πρώτα
καταβάλει τον φόρο για το πρώτο ακίνητο, για το οποίο είχε απαλλαγεί. Η
πληρωμή του φόρου θα γίνεται με βάση την τρέχουσα αντικειμενική αξία του
ακινήτου αυτού. Το μέτρο αυτό ευνοεί όσους είχαν αγοράσει κάποια στιγμή ένα
μικρό ακίνητο και στη συνέχεια επιθυμούν να αποκτήσουν ένα μεγαλύτερο, για να
ικανοποιήσουν τις νέες στεγαστικές τους ανάγκες. Έτσι, δεν θα είναι
υποχρεωμένοι να πουλήσουν το πρώτο ακίνητο, αρκεί να πληρώσουν τον φόρο που
του αντιστοιχεί.

3. Όταν μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία, δηλαδή κληρονομιά, δωρεά
ή γονική παροχή, μετοχές και δικαιώματα μετοχών εισηγμένα στο χρηματιστήριο θα
επιβάλλεται αυτοτελώς φόρος (και όχι φόρος με βάση την κλίμακα, όπως ισχύει
σήμερα) με συντελεστή 0,6% για πρώτου βαθμού συγγενείς και 1,2% για τους
υπόλοιπους συγγενείς. Έτσι, εξισώνεται η φορολογική μεταχείριση της
μεταβίβασης των μετοχών εισηγμένων εταιρειών, μέσω κληρονομιάς, δωρεάς ή
γονικής παροχής, με αυτήν της πώλησης και αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της
φοροαποφυγής στον φόρο κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών.

4. Όταν μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία (κληρονομιά, δωρεά ή
γονική παροχή) μετοχές ανώνυμων εταιρειών μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο και
μερίδια ΕΠΕ θα επιβάλλεται αυτοτελώς φόρος με συντελεστή 1,2% για πρώτου
βαθμού συγγενείς και 2,4% για τους υπόλοιπους συγγενείς.

5. Όταν μεταβιβάζονται για οποιαδήποτε αιτία (κληρονομιά, δωρεά, γονική
παροχή) ατομικές επιχειρήσεις ή εταιρικές μερίδες σε ομόρρυθμες ή ετερόρρυθμες
ή αστικές εταιρείες, ποσοστά συμμετοχής σε κοινοπραξίες, κοινωνίες αστικού
δικαίου και συνεταιριστικές μερίδες, επιβάλλεται αυτοτελώς φόρος με συντελεστή
1,2% για πρώτου βαθμού συγγενείς και 2,4% για τους υπόλοιπους συγγενείς.

Στη ρύθμιση υπάγεται το 80% της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Όπως
υποστηρίζει το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, το μέτρο απελευθερώνει
τις επιχειρήσεις και επιτρέπει την απρόσκοπτη συνέχιση της λειτουργίας τους,
μέσα κυρίως στην ίδια οικογένεια.

6. Απαλλάσσεται από τον φόρο η μεταβίβαση ακινήτων κατά τη συγχώνευση
ανώνυμων κτηματικών εταιρειών δι’ απορροφήσεως από τη μητρική, όταν το 100%
του μετοχικού τους κεφαλαίου ανήκει στη μητρική.

7. Περιορίζονται από 4 σε 3 τα κλιμάκια της φορολογίας κληρονομιών,
δωρεών και γονικών παροχών, ενώ μειώνονται οι συντελεστές ανάλογα με τη
συγγένεια του κληρονόμου προς τον κληρονομούμενο.

8. Χορηγείται πρόσθετο αφορολόγητο ποσό 300.000 ευρώ στην περίπτωση
κληρονομιών από σύζυγο ή ανήλικα παιδιά, προκειμένου να μειωθεί η επιβάρυνσή
τους από τον φόρο αυτό. Η χορήγηση του πρόσθετου αυτού αφορολογήτου οδηγεί
ουσιαστικά σε πλήρη απαλλαγή όλων των συζύγων και των ανήλικων παιδιών, με
εξαίρεση μεγάλες περιουσίες. Προϋπόθεση είναι να έχει προηγηθεί γάμος
τουλάχιστον 5 ετών.

9. Σε περίπτωση κληρονομιάς τέκνου από τους γονείς του, απαλλάσσονται από
τον φόρο κληρονομιών περιουσιακά στοιχεία που είχαν μεταβιβαστεί σε αυτό από
τους ίδιους.

10. Διπλασιάζεται ο αριθμός δόσεων καταβολής του φόρου κληρονομιών από ανηλίκους.

Παράδειγμα δεύτερης χρησιμοποίησης του αφορολογήτου για πρώτη κατοικία

Ο Α ως άγαμος αγόρασε το έτος 1992 διαμέρισμα στη Νίκαια, επιφανείας 50 τ.μ.,
αντικειμενικής αξίας 13.355 ευρώ.

Για την αγορά αυτή είχε τύχει απαλλαγής εξ ολοκλήρου. Σήμερα, το έτος 2002,
έγγαμος με δύο παιδιά, αγοράζει άλλο διαμέρισμα στην Κηφισιά, επιφανείας 100
τ.μ., αξίας 300.000 ευρώ.

Με την ισχύουσα νομοθεσία

Δικαιούται απαλλαγή για δεύτερη φορά, από τον φόρο μεταβίβασης, επειδή δεν
καλύπτονται οι στεγαστικές ανάγκες της οικογενείας του με το πρώτο ακίνητο με
την προϋπόθεση να το εκποιήσει. Το απαλλασσόμενο όριό του είναι 138.200 ευρώ.
Άρα φορολογείται για τη διαφορά της αξίας του δεύτερου ακινήτου και του
απαλλασσόμενου ποσού, η οποία είναι 161.800 ευρώ (300.000-138.200).

Ο φόρος που αναλογεί στην αξία αυτή είναι 17.798 ευρώ.

Αν όμως δεν το εκποιήσει, υποχρεούται να καταβάλει όλο τον φόρο που αναλογεί
στην αξία του δεύτερου διαμερίσματος των 300.000 ευρώ, που είναι 32.700 ευρώ.

Με την προτεινόμενη διάταξη

Του παρέχεται η δυνατότητα να καταβάλει τον φόρο που αναλογεί στη σημερινή
αντικειμενική αξία του πρώτου ακινήτου των 50.000 ευρώ και ο οποίος είναι
5.200 ευρώ και, επειδή η αντικειμενική αξία του δεύτερου ακινήτου είναι
μεγαλύτερη του απαλλασσόμενου ορίου του εγγάμου με δύο παιδιά, καταβάλλει
επιπλέον φόρο που αναλογεί στη διαφορά αυτή (300.000-138.200 =161.800) και ο
οποίος είναι 17.798 ευρώ.

Επομένως οφείλεται συνολικά φόρος 22.998 ευρώ.

Κέρδη από γονικές παροχές – κληρονομιές

Παράδειγμα Γονικής Παροχής

Έστω ότι πατέρας κάνει γονική παροχή πρώτης κατοικίας ένα διαμέρισμα
100 τ.μ. αξίας 90.000 ευρώ.

Με την ισχύουσα νομοθεσία ο φόρος γονικής παροχής που προκύπτει είναι:

για τον άγαμο 3.270 ευρώ και για τον έγγαμο με 2 παιδιά 1.020 ευρώ.

Με την προτεινόμενη διάταξη ο φόρος γονικής παροχής που προκύπτει είναι:

για τον άγαμο 223 ευρώ, ενώ για τον έγγαμο με 2 παιδιά δεν προκύπτει φόρος.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, έχουμε μείωση του φόρου που προκύπτει, της τάξεως
του:

93% για τον άγαμο και 100% για τον έγγαμο με 2 παιδιά.

Παράδειγμα κληρονομιάς

Έστω ότι πατέρας κληρονομείται από το παιδί του σε ένα διαμέρισμα 100
τ.μ. αξίας 90.000 ευρώ, το οποίο αποτελεί γι’ αυτό πρώτη κατοικία.

Με την ισχύουσα νομοθεσία ο φόρος κληρονομιάς που προκύπτει είναι:

για τον άγαμο 1.445 ευρώ, ενώ για τον έγγαμο με 2 παιδιά δεν προκύπτει φόρος.

Με την προτεινόμενη διάταξη ο φόρος κληρονομιάς που προκύπτει είναι:

για τον άγαμο 445 ευρώ, ενώ για τον έγγαμο με 2 παιδιά δεν προκύπτει φόρος.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε μείωση του φόρου που προκύπτει, της τάξεως
του:

69% για τον άγαμο και για τον έγγαμο με 2 παιδιά δεν προκύπτει μεταβολή (αφού
δεν προκύπτει φόρος).