Η αποτελεσματικότητα

Βασικός κανόνας της πολιτικής πρακτικής που οδηγεί στην εκλογική νίκη είναι
ότι δεν υπάρχει ψήφος αναγνώρισης και ευγνωμοσύνης. Η προσέγγισή μας δεν είναι
κυνική όπως εκείνη των πολιτευτών του παλαιοκομματισμού που είχαν ανηρτημένη
στο γραφείο τους την επιγραφή «Ουδείς δεινότερος εχθρός από τον
ευεργετηθέντα».

Αντίθετα πιστεύουμε ότι ο δημοκρατικός πολίτης δεν ευεργετείται πλέον από μια
χρηστή και αποτελεσματική κυβέρνηση που έφερε με επιτυχία εις πέρας το έργο
που περιλαμβανόταν στο προεκλογικό της πρόγραμμα. Είναι καιρός πια, στη
σύγχρονη και ευρωπαϊκή Ελλάδα που όλοι επιθυμούμε, η σωστή διακυβέρνηση να
θεωρείται αυτονόητη και μόνο τα λάθη, η ασυνέπεια και οι καθυστερήσεις να
τιμωρούνται. Έτσι το κυβερνητικό έργο γίνεται αναγκαία προϋπόθεση της
ανανέωσης της λαϊκής εντολής, αλλά δεν είναι πια αρκετή.

Ο πολίτης ψηφίζει για το μέλλον και με κριτήρια που αφορούν το μέλλον. Κι αυτά
είναι κατά την άποψή μου τα εξής τρία: η ειλικρίνεια, η συνέπεια και η συνοχή.
Αν εμπεδωθεί, με την ικανοποίηση αυτών των τριών κριτηρίων, ένα αίσθημα
ασφάλειας, τότε υπάρχει ακατανίκητο πολιτικό ρεύμα. Σε λιγότερο ευτυχείς
συγκυρίες, όπως είναι η σημερινή στη χώρα μας, αρκεί η εντύπωση της μικρότερης
ανασφάλειας όταν και οι δύο σχηματισμοί που διεκδικούν την εξουσία δεν
κρίνονται ικανοποιητικοί από την κοινή γνώμη.

Ας δούμε όμως τα τρία αυτά κριτήρια και την εφαρμογή τους στην κυβερνητική
πρακτική του ΠΑΣΟΚ την τελευταία τετραετία.

Η ειλικρίνεια δεν είναι δυνατόν να αφορά τις προθέσεις. Εξάλλου στην πολιτική
ένας άλλος κανών λέει ότι οι προθέσεις έχουν ελάχιστη ή καμία σημασία. Η
ειλικρίνεια πρέπει να χαρακτηρίζει τον έλεγχο των αποτελεσμάτων, ιδιαίτερα
όταν υπάρχουν ελλείψεις, καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους. Η
πραγματικότητα δεν μπορεί να συγκαλυφθεί με αφηρημένες γενικολογίες, ηχηρά
συνθήματα και τρομοκρατικές βερμπαλιστικές επιθέσεις εις βάρος όσων ασκούν
κριτική είτε καλοπροαίρετα είτε κακοπροαίρετα.

Η πραγματικότητα στην εποχή μας δεν είναι δυνατό να συγκαλυφθεί για μακρό
χρονικό διάστημα. Είναι λοιπόν προτιμότερο η ηγεσία να αναλάβει ανοιχτά και
θαρραλέα την ευθύνη όσων έγιναν και όσων δεν έγιναν ή δεν έγιναν όπως πρέπει.
Να υπάρξουν γνήσιες και πειστικές δικαιολογίες όπου είναι δυνατόν και
παραδειγματικές κυρώσεις όπου είναι απαραίτητο.

Η ειλικρίνεια δεν έχει μόνο σημασία για λόγους ηθικοπλαστικούς – η κυβέρνηση
πρέπει να διδάσκει ήθος – αλλά και γιατί ενισχύει την εμπιστοσύνη που είναι η
πεμπτουσία όλης της διαδικασίας αντιπροσώπευσης.

Η συνέπεια έχει σχέση με την ενιαία και αταλάντευτη εμφάνιση πολιτικής που
είναι μελετημένη, προγραμματισμένη και είναι δυνατό να αναλυθεί με ευχέρεια
και να αφομοιωθεί από τους ενδιαφερόμενους χωρίς συγχύσεις και παρερμηνείες.

Περιπέτειες όπως εκείνη του Ασφαλιστικού, ακόμα κι αν οδηγηθούν σε μια σχετικά
ευτυχή κατάληξη, κάνουν μερικές φορές ανεπανόρθωτη ζημιά. Ιδίως όταν
προκρίνονται «νέες» λύσεις που έρχονται σε αντίθεση με τις παλαιότερες, χωρίς
να γίνει επαρκής αυτοκριτική και χωρίς να αποδοκιμασθούν οι υπεύθυνοι, γιατί
έχουν μιαν ιδιότυπη ασυλία προσωπικού χαρακτήρα που τους επιτρέπει να
περιοδεύουν από γκάφα σε γκάφα.

Τίποτα πιο επιζήμιο για την αξιοπιστία μιας παράταξης και μιας ηγεσίας από την
παλινδρόμηση, τις δολιχοδρομίες, τις ριζικές τροποποιήσεις νομοσχεδίων στο
πόδι και τις αλλαγές πλεύσεως που αφήνουν έκθετους όσους, ιδιαίτερα κομματικά
και συνδικαλιστικά στελέχη και βουλευτές, στρατεύτηκαν στην υπεράσπιση μιας
δεδομένης πολιτικής.

Τίποτα πιο ολέθριο από τις δημόσιες διαφωνίες υπουργών που δίνουν την εντύπωση
ότι υπάρχουν φέουδα και μερικές φορές ότι τα φέουδα αυτά περιλαμβάνουν και
ιδιωτικά συμφέροντα. Εγγύηση για το δημόσιο συμφέρον είναι η ομαλή λειτουργία
της κυβέρνησης και ο αποτελεσματικός συντονισμός της και όταν σ’ αυτό το
επίπεδο υπάρχουν ελλείψεις, μια αρνητική λεπτομέρεια ακυρώνει εργασία και
σκληρές προσπάθειες εκατοντάδων αφοσιωμένων στελεχών.

Στη σύγχρονη αναπτυγμένη κοινωνία, ο πολίτης έχει την αξίωση το κράτος να
προωθεί έναν επιτελικό σχεδιασμό ρύθμισης των πλαισίων της ατομικής
δραστηριότητας και πρωτοβουλίας. Κανείς δεν περιμένει πια διανομή με δελτίο
τροφίμων ή ρουχισμού. Αυτές οι ανάγκες καλύπτονται από την αγορά και όταν
παραστεί ανάγκη για ορισμένες ομάδες από τους μηχανισμούς κοινωνικής πρόνοιας.
Κανείς δεν περιμένει πια από τον βουλευτή ή τον υπουργό τη διάνοιξη ενός
αγροτικού δρόμου ή την επισκευή ενός γεφυριού. Τα έργα αυτά γίνονται από την
τοπική αυτοδιοίκηση ή στο επίπεδο της περιφέρειας με βάση μελετημένα και
συμφωνημένα μακροχρόνια προγράμματα δημοσίων έργων.

Αυτό αντίθετα που ο πολίτης απαιτεί από το κράτος είναι η ταχεία και
αποτελεσματική ανταπόκριση όλων αυτών των μηχανισμών στις ανάγκες του,
ιδιαίτερα όταν αυτές είναι παραγωγικές και όχι απλά καταναλωτικές.

Αυτό που δεν μπορεί να ανεχθεί είναι έργα ή ενέργειες απλές και χωρίς
ιδιαίτερο κόστος να παραμένουν στα συρτάρια γιατί η εσωτερική λογική της μιας
ή της άλλης δημοσιοϋπαλληλικής συντεχνίας αναπτύσσει αντιπαλότητες και
αντιθέσεις δι’ ίδιον όφελος και συχνά χωρίς άλλο λόγο, για την τιμή των όπλων.

Όταν δηλαδή πολιτικά στελέχη με εξαιρετικές καμιά φορά ικανότητες και αγαθές
προθέσεις, κάθονται στις υπουργικές καρέκλες και μεταβάλλονται σε απλές
προεκτάσεις της γραφειοκρατίας. Και το χειρότερο απ’ όλα όταν υπάρχει ένας
κεντρικός μηχανισμός συμβούλων και παρατρεχάμενων που στο όνομα της φρόνησης
και των χαμηλών τόνων έκαναν κυβέρνηση και ΠΑΣΟΚ δυσθεώρητα μεγέθη μέσα στο
συνολικό κοινωνικό γίγνεσθαι.

Η Ελλάδα καλπάζει προς το μέλλον. Και αυτό χάρη στις προσπάθειες ολόκληρου του
ελληνικού λαού, αλλά οπωσδήποτε σε μεγάλο βαθμό χάρη και στις πρωτοβουλίες και
τις προσπάθειες του ΠΑΣΟΚ από το 1994 και μετά.

Είναι όχι απλώς άδικο αλλά και εθνικά επιζήμιο να αφήσουμε να εμπεδωθεί η
εικόνα μιας παράταξης που δεν ξέρει ή δεν θέλει πια να κυβερνήσει.