«Βόμβα» καρκίνου σε τρόφιμα

Η ανησυχία των καταναλωτών επιβεβαιώνεται: έρευνα της Βρετανικής Υπηρεσίας
Τροφίμων στηρίζει τις πρόσφατες αποκαλύψεις Σουηδών επιστημόνων όσον αφορά το
καρκινογόνο ακρυλαμίδιο και την παρουσία του σε διάφορες τροφές – από το ψωμί
έως τα τσιπς.

Το ακρυλαμίδιο είναι μία ιδιαίτερα τοξική χημική ουσία, που μπορεί να
προκαλέσει γονιδιακές μεταλλάξεις. Σε πειράματα που έχουν γίνει σε
πειραματόζωα, έχει βρεθεί ότι προκαλεί καρκινικούς όγκους, βλάβες στο νευρικό
σύστημα, καθώς και προβλήματα γονιμότητας.

Σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους, έχει ταξινομηθεί ως «πιθανώς» καρκινογόνος
ουσία. Και εντούτοις, σύμφωνα με τη σουηδική έρευνα που επαληθεύεται τώρα από
τη Βρετανική Υπηρεσία Τροφίμων (FSA), απαντά, και μάλιστα σε ιδιαίτερα υψηλά
επίπεδα, σε πολλές τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες – όπως είναι οι πατάτες, το
ρύζι, τα μπισκότα και τα δημητριακά – όταν αυτές ψήνονται ή τηγανίζονται.

Ένα παράδειγμα; Η FSA ήλεγξε μία σειρά προϊόντων ευρείας κατανάλωσης ανάμεσα
στα οποία τα τσιπς Pringles και τα Rice Crispies της Keloggs. Και διαπίστωσε
ότι τα μεν Rice Crispies περιέχουν 110 μέρη ακρυλαμιδίου ανά δισεκατομμύριο,
τα δε Pringles 1.480 μέρη ανά δισεκατομμύριο.

Όλα αυτά, την ώρα που οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για τα ανώτατα επιτρεπόμενα
όρια ακρυλαμιδίου στις τροφές είναι μόλις 10 μέρη ανά δισεκατομμύριο…

«Οι καταναλωτές δεν πρέπει να πανικοβάλλονται, πρέπει απλώς να ακολουθούν μία
υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή», δήλωσε κατόπιν αυτών η Μπεάτε Γκμίντερ,
εκπρόσωπος του Ευρωπαίου Επιτρόπου, υπευθύνου για την Υγεία, Ντέιβιντ Μπερν.

Οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία. Απόδειξη, ωστόσο, της ανησυχίας που προκαλούν
και στους ίδιους οι πρόσφατες ανακαλύψεις, είναι η έκτακτη σύνοδος που
προγραμμάτισε για τις 25 Ιουνίου η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας προκειμένου να
μελετήσει το θέμα.

Πόσο πρέπει να φοβόμαστε;

1. Ποιο είναι το πρόβλημα;

Το τηγάνισμα και το ψήσιμο δημιουργούν υψηλά επίπεδα ακρυλαμιδίου – μιας
δυνάμει καρκινογόνου χημικής ουσίας – σε μία μεγάλη ποικιλία τροφών. Πριν από
αυτές τις έρευνες δεν γνωρίζαμε ότι το ακρυλαμίδιο απαντά στα τρόφιμα σε τόσο
υψηλά επίπεδα.

2. Τι γνωρίζουμε για το ακρυλαμίδιο και τους κινδύνους που ενέχει για την
υγεία;

Τα δεδομένα που έχουμε από τα ζώα και οι γνώσεις μας όσον αφορά τις βιολογικές
του επιπτώσεις μάς οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το ακρυλαμίδιο είναι ένα πιθανό
καρκινογόνο για τον άνθρωπο. Είναι γνωστό ότι προκαλεί βλάβες στα ανθρώπινα
νεύρα και προβλήματα γονιμότητας στα αρσενικά ζώα.

Ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά όσον αφορά τις επιπτώσεις του στους ανθρώπους
μέσω της διατροφής. Οι επιστήμονες, ωστόσο, συμβουλεύουν τον περιορισμό, κατά
το δυνατόν, της έκθεσης σε καρκινογόνα που προκαλούν γονιδιακές μεταλλάξεις,
όπως είναι το ακρυλαμίδιο.

3. Πρόκειται για έναν καινοφανή κίνδυνο;

Όχι. Το ακρυλαμίδιο μοιάζει να σχηματίζεται στις τροφές μέσω των συνηθισμένων
τρόπων μαγειρέματος. Ως εκ τούτου, οι άνθρωποι εκτίθενται πιθανότατα σε αυτό
εδώ και αρκετό καιρό.

4. Πόσο σοβαρός είναι ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύει το ακρυλαμίδιο για την
ανθρώπινη υγεία;

Η κατανάλωση τροφής δεν είναι μία απόλυτα ακίνδυνη δραστηριότητα. Ενέχει
πολλούς άμεσους κινδύνους, όπως είναι η δηλητηρίαση λόγω του ανεπαρκούς
μαγειρέματος. Υπάρχουν πολλά άλλα αίτια καρκίνου.

5. Υπάρχει άμεσος κίνδυνος από το ακρυλαμίδιο;

Όχι. Σύμφωνα με τη FSA, οποιοσδήποτε κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία
προϋποθέτει μακροχρόνια έκθεση στο ακρυλαμίδιο.

6. Μπορούμε να υπολογίσουμε τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία;

Η ανεξάρτητη βρετανική Επιτροπή για την Ικανότητα Πρόκλησης Καρκίνου των
Χημικών Ουσιών στα Τρόφιμα, τα Καταναλωτικά Προϊόντα και το Περιβάλλον (COC)
πιστεύει πως δεν μπορούμε να υπολογίσουμε τον αριθμό των επαπειλούμενων
κρουσμάτων καρκίνου με βάση τα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν
πραγματοποιηθεί στα ζώα. Ένας τέτοιος υπολογισμός, εξηγεί, θα έδινε μία
εντύπωση ακρίβειας που δεν θα μπορούσε να δικαιολογηθεί.

7. Γιατί διαπιστώθηκε μόλις τώρα η παρουσία του ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα;

Προηγουμένως δεν γνωρίζαμε ότι το ακρυλαμίδιο μπορούσε να δημιουργηθεί στη
διάρκεια του μαγειρέματος μιας τροφής. Το γεγονός αυτό αποκαλύφθηκε τυχαία,
από μία ομάδα Σουηδών επιστημόνων, και επιβεβαιώθηκε από τη βρετανική έρευνα.

8. Μήπως θα έπρεπε να μειώσουμε τον χρόνο μαγειρέματος προκειμένου να
περιορίσουμε την έκθεσή μας στο ακρυλαμίδιο;

Όχι. Όλες οι τροφές, και ιδιαίτερα το κρέας, πρέπει να μαγειρεύονται σωστά
ώστε να καταστρέφονται τα βακτήρια που μπορεί να προκαλέσουν δηλητηριάσεις.

9. Τι μπορούμε να κάνουμε προκειμένου να αποφύγουμε το ακρυλαμίδιο στις
τροφές;

Δεν υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για την αποφυγή του. Μία υγιεινή, ισορροπημένη
διατροφή, η οποία περιλαμβάνει πολλά φρούτα και λαχανικά, θα μας βοηθήσει να
προστατευθούμε από κάποια είδη καρκίνου.

10. Μπορούμε να καταναλώνουμε ακόμα πατατάκια και μπισκότα;

Η FSA δεν συμβουλεύει τον εξοβελισμό, από τη διατροφή μας, κάποιας από τις
τροφές που ελέγχθηκε δειγματοληπτικά. Ωστόσο, και στο πλαίσιο μιας
ισορροπημένης διατροφής, καλό είναι να περιορίσετε τις ποσότητες των τηγανητών
και λιπαρών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των τσιπς και των μπισκότων.