Έδωσαν οριστικά τα χέρια

Δεκατρία χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, έντεκα χρόνια μετά τη διάλυση
της Σοβιετικής Ένωσης, το ΝΑΤΟ ενέκρινε χθες μια ιστορική συμφωνία συνεργασίας
με τη Ρωσία κηρύσσοντας τον Ψυχρό Πόλεμο λήξαντα (και πάλι).

Ιστορική συμφωνία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ (δεξιά) σφίγγει το χέρι του Ρώσου ομολόγου του Ιγκόρ Ιβανόφ (αριστερά) υπό το (εμφανώς ικανοποιημένο) βλέμμα του γ.γ. του ΝΑΤΟ Τζορτζ Ρόμπερτσον

Το σχέδιο της συμφωνίας οριστικοποιήθηκε αργά τη Δευτέρα το βράδυ· λίγο αφότου
δημοσιοποιήθηκε η συμφωνία Ρωσίας και ΗΠΑ για τη μείωση των στρατηγικών τους
πυρηνικών οπλοστασίων κατά τα δύο τρία και λίγο προτού συνέλθει, στο Ρέικιαβικ
της Ισλανδίας, το Συμβούλιο υπουργών Εξωτερικών της Συμμαχίας. Μονογράφηκε
χθες από τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών, Ιγκόρ Ιβανόφ. Και η πανηγυρική υπογραφή
της θα γίνει στη Ρώμη, στις 28 Μαΐου, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, από τον
Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν.

Τι ακριβώς προβλέπει όμως; Τη θέσπιση ενός νέου οργάνου, του Συμβουλίου
ΝΑΤΟ-Ρωσίας, το οποίο θα αντικαταστήσει το Διαρκές Κοινό Συμβούλιο που είχε
θεσπιστεί το 1997, και θα καταστήσει τη Ρωσία, για πρώτη φορά στην Ιστορία,
ισότιμο εταίρο των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Κατά τη λειτουργία αυτού του
σχήματος, το Συμβούλιο των είκοσι μελών θα συγκαλείται στις Βρυξέλλες για να
αποφασίζει επί θεμάτων που αφορούν τον αγώνα εναντίον της τρομοκρατίας, τη
διαχείριση των κρίσεων, την αντιπυραυλική άμυνα, τη μεταρρύθμιση των αμυντικών
πολιτικών και τον έλεγχο των εξοπλισμών.

Το ΝΑΤΟ, βέβαια, θα διατηρήσει το δικαίωμα ανάληψης δράσης, σε οποιοδήποτε
ζήτημα, χωρίς τη Ρωσία. Και η «λεπτομέρεια» αυτή κάνει πολλούς αναλυτές να
πιστεύουν πως το νέο όργανο δεν θα δώσει στη Ρωσία μεγαλύτερο δικαίωμα λόγου
από ό,τι το Διαρκές Κοινό Συμβούλιο. Δεν εμπόδισε ωστόσο τους αξιωματούχους
αμφοτέρων των πλευρών να κάνουν λόγο για μια «ιστορική, αν όχι επαναστατική»
συμφωνία.

Ιστορική αλλαγή

«Πρόκειται για ένα ριζοσπαστικά νέο βήμα στις σχέσεις μας», δήλωσε ο Ιβανόφ,
φτάνοντας στην Ισλανδία. «Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε. Πάει. Καπούτ. Αυτό που
μπορούμε να πούμε τώρα με βεβαιότητα είναι ότι η Ρωσία βγαίνει από το κρύο ως
εταίρος, σύμμαχος και φίλος», δήλωσε ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, Τζακ
Στρο. «Η επικείμενη υπογραφή της συμφωνίας σύζευξης του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία είναι
μια ιστορική αλλαγή στην υφή της συμμαχίας», δήλωσε ο Έλληνας υπουργός
Εξωτερικών, Γεώργιος Παπανδρέου. «Μαζί, οι χώρες που πέρασαν τέσσερις
δεκαετίες κοιτάζοντας βλοσυρά η μία την άλλη πίσω από το τείχος του μίσους και
του φόβου έχουν τώρα την ευκαιρία να αλλάξουν την ευρωατλαντική ασφάλεια προς
το καλύτερο», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Τζορτζ Ρόμπερτσον.

Σαν από ειρωνεία της Ιστορίας, η προσέγγιση ΝΑΤΟ – Ρωσίας έλαβε χώρα κοντά σε
έναν ξύλινο ισλανδικό ξενώνα όπου είχαν συναντηθεί, το 1986, ο τότε Αμερικανός
πρόεδρος, Ρόναλντ Ρίγκαν και ο Σοβιετικός ηγέτης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Η
συνάντηση εκείνη δεν είχε κατορθώσει να θέσει τέρμα στον αγώνα για τον
πυρηνικό εξοπλισμό, είχε, όμως, σημάνει την αρχή του τέλους για τον Ψυχρό
Πόλεμο. Άπαντες οι πολιτικοί αναλυτές, πάντως, επισημαίνουν ότι εκείνος που
οδήγησε, ουσιαστικά, τον Ψυχρό Πόλεμο στο οριστικό του τέλος -πέρα από τις
ιστορικές συγκυρίες- είναι ο νυν πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο
οποίος δεν δίστασε να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τον πόλεμο που κήρυξαν οι ΗΠΑ
εναντίον της τρομοκρατίας μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ χαρακτήρισε χθες την 11η Σεπτεμβρίου ένα
«κάλεσμα αφύπνισης». Και υπογράμμισε την ανάγκη να αναπτύξει το ΝΑΤΟ νέες
στρατιωτικές δυνατότητες προκειμένου να αντιμετωπίσει κάθε πιθανή απειλή.

Η εσωτερική ανασύνταξη του ΝΑΤΟ, προκειμένου να απελευθερωθεί από τα
γραφειοκρατικά βαρίδια και να ανταποκριθεί έτσι αποτελεσματικότερα στις
«ασύμμετρες απειλές», καθώς και η διεύρυνση της Συμμαχίας, σε ανταπόκριση των
αιτημάτων εννέα υποψήφιων χωρών, ήταν τα κύρια θέματα που απασχόλησαν χθες στο
Ρέικιαβικ τους υπουργούς Εξωτερικών της Συμμαχίας. Οι υπουργοί συμφώνησαν
επίσης να κηρύξουν την Κροατία επίσημη υποψήφια για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Όπως
διευκρίνισε πάντως ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γεώργιος Παπανδρέου,
απαντώντας σε δημοσιογραφικές ερωτήσεις, το ζήτημα του ευρωστρατού δεν
συζητήθηκε.

Το απρόοπτο

Η σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας είχε
και τα απρόοπτά της: ενόσω οι συμμετέχοντες έπαιρναν θέση μπροστά στο φακό για
την παραδοσιακή «οικογενειακή φωτογραφία», ο Βέλγος υπουργός, Λουί Μισέλ,
έχασε ξαφνικά τις αισθήσεις του και κατέρρευσε. Μεταφέρθηκε αμέσως σε
νοσοκομείο όπου υποβλήθηκε σε εξετάσεις -σύμφωνα πάντως με τους συνεργάτες του
η κατάστασή του δεν είναι σοβαρή. «Όλα φαίνονται καλά. Έχει τις αισθήσεις του
και μιλάει με τους γιατρούς», ανακοίνωσε ο εκπρόσωπός του, Ζαν-Φιλίπ Ρουσό,
προσθέτοντας πως η πιθανότερη αιτία για το πρόβλημα που παρουσίασε ο Μισέλ
είναι η εξάντληση από τα πολλά του ταξίδια τις τελευταίες εβδομάδες στη Νέα
Υόρκη, την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και το Πακιστάν.