Νεκροί «κατά λάθος»

Η διεθνής κοινότητα έχει στραμμένο το βλέμμα της στη Βηθλεέμ, στον Ναό της
Γέννησης, στην πολιορκία δεκάδων Παλαιστινίων. Ο θάνατος 117 αμάχων, ανάμεσά
τους και 40 παιδιών, σε έναν άλλο ναό, σε μια ξεχασμένη από τον Θεό επαρχία
της Κολομβίας, πέρασε λοιπόν απαρατήρητος…

Τετάρτη, 1η Μαΐου 2002. Στο χωριό Μποχάγια της επαρχίας Τσόκο, της φτωχότερης
περιοχής της Κολομβίας, οι μάχες ανάμεσα στους αριστερούς αντάρτες και τους
δεξιούς παραστρατιωτικούς κορυφώνονται. Σε μία απεγνωσμένη προσπάθεια να
αποφύγουν τα διασταυρούμενα πυρά, περίπου 300 κάτοικοι αναζητούν καταφύγιο στο
μοναδικό οίκημα του χωριού που είναι φτιαγμένο από τσιμέντο: στην εκκλησία. Με
τις κυβερνητικές δυνάμεις απούσες, το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να
ψέλνουν ύμνους και να προσεύχονται ότι ο εμφύλιος πόλεμος που μαίνεται στην
Κολομβία εδώ και τριάντα οκτώ χρόνια δεν θα παραβιάσει το άσυλό τους.
Κουλουριάζονται πλάι στο άγαλμα του Ιησού, σφίγγουν τα χέρια και ελπίζουν.
Μάταια.

Παγίδα θανάτου

Το απόγευμα της Πέμπτης 2 Μαΐου, ένας αυτοσχέδιος πύραυλος θα μετατρέψει τον
ναό σε παγίδα θανάτου. Η οροφή καταρρέει, το άγαλμα του Ιησού γίνεται
κομμάτια, η μεγαλύτερη σφαγή από την αρχή του εμφυλίου είναι γεγονός. «Μόλις
ανέκτησα τις αισθήσεις μου, άρχισα να αναζητώ τη γυναίκα και τα παιδιά μου»,
θυμάται ένας από τους επιζώντες, ο Οκταβιάνο Παλάσιο. Ήταν όλοι νεκροί. «Ο
πύραυλος έπεσε εκεί ακριβώς όπου ήταν συγκεντρωμένοι οι περισσότεροι άνθρωποι,
στην Αγία Τράπεζα», λέει ένας άλλος επιζών, ο αιδεσιμώτατος Αντόν Ράμος. «Οι
μισοί από τους νεκρούς ήταν ακρωτηριασμένοι. Έβλεπες ένα κεφάλι εδώ, ένα χέρι
εκεί, ένα πόδι πιο πέρα».

Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε η μεγαλύτερη επαναστατική οργάνωση της
χώρας, η Ένοπλη Επαναστατική Δύναμη της Κολομβίας (FARC) – ήταν, όμως, ένα
«λυπηρό λάθος», υποστήριξαν, ο πύραυλος προοριζόταν για τους δεξιούς
παραστρατιωτικούς. Τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα μάχονται για τον έλεγχο της
περιοχής: η στρατηγική της θέση, στα σύνορα με τον Παναμά, την καθιστά ιδανικό
«διάδρομο» για το λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών. Πρώτοι έφθασαν οι
αριστεροί αντάρτες. Κατόπιν οι δεξιοί παραστρατιωτικοί, μέλη των Ενωμένων
Δυνάμεων Αυτοάμυνας της Κολομβίας (AUC), οι οποίοι επεχείρησαν να τους
απωθήσουν. Οι κάτοικοι, απόγονοι σκλάβων οι περισσότεροι, τέθηκαν σε καθεστώς
ομηρείας.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και πολλές κολομβιανές οργανώσεις υπέρ των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχαν προειδοποιήσει την κυβέρνηση του Αντρές Παστράνα
Αράνγκο από τις 24 Απριλίου για το ενδεχόμενο μιας μοιραίας κατάληξης. Οι
κυβερνητικές δυνάμεις, όμως, έφθασαν στην Μποχάγια μόλις την Τρίτη 7 Μαΐου.
Μετά τη σφαγή, και αφού πρώτα έδωσαν χρόνο τόσο στους αντάρτες όσο και στους
παραστρατιωτικούς να κρυφτούν.

Σιωπηλή υποστήριξη

«Είναι η απόδειξη της ιδιωτικοποίησης της διαμάχης», λέει ο Εντουάρντο
Σιφουέντες, μέλος μιας κολομβιανής οργάνωσης υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Υπάρχουν δύο παράνομες ένοπλες ομάδες που πολεμούν μεταξύ τους, θέτοντας τους
αμάχους σε κίνδυνο και η κυβέρνηση παραμένει θεατής». Αυτή, όμως, είναι
δυστυχώς η πιο ωραιοποιημένη εκδοχή της αλήθειας. Διότι πολλές αναφορές θέλουν
τους δεξιούς παραστρατιωτικούς να χαίρουν της σιωπηλής υποστήριξης των
κολομβιανών ενόπλων δυνάμεων.

Περισσότεροι από 3.000 Κολομβιανοί, στην πλειονότητά τους άμαχοι, έχασαν
πέρυσι τη ζωή τους εξαιτίας του εμφυλίου. Περισσότεροι από 2,1 εκατομμύρια
Κολομβιανοί έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους τα τελευταία 38
χρόνια, από τότε που ξέσπασε ο εμφύλιος. «Βρισκόμαστε εν μέσω μιας εσωτερικής
διαμάχης και προσπαθούμε να καλύψουμε όλη την επικράτεια», δικαιολόγησε ο
Παστράνα την ύποπτα αργοπορημένη άφιξη των κυβερνητικών δυνάμεων στην
Μποχάγια. Την ίδια ώρα, οι εναπομείναντες κάτοικοι του χωριού έθαβαν βιαστικά
τους νεκρούς τους σε μαζικό τάφο. Η φτώχεια και ο φόβος δεν τους επέτρεψαν καν
να τους πουν το τελευταίο αντίο με αξιοπρέπεια.

Σε εμπόλεμη κατάσταση

Ο πρόεδρος της Κολομβίας άρχισε ειρηνευτικές συνομιλίες με τους αντάρτες
αμέσως μετά την εκλογή του, το 1998. Παραχώρησε μάλιστα στη FARC ένα ασφαλές
καταφύγιο, μία περιοχή στο μέγεθος της Ελβετίας, στα νοτιοανατολικά της χώρας
προκειμένου να προωθήσει τον διάλογο. Ωστόσο, στις 20 Φεβρουαρίου του 2002,
και έπειτα από την κατάληψη ενός αεροσκάφους από τους αντάρτες, οι συνομιλίες
κατέρρευσαν.

Ο Παστράνα διέταξε τους αντάρτες να εγκαταλείψουν την αποστρατιωτικοποιημένη
ζώνη και κήρυξε τον Νότο της χώρας πολεμική ζώνη. Επιχείρησε μάλιστα να πείσει
τις ΗΠΑ, που προσφέρουν στην κολομβιανή κυβέρνηση μεγάλη οικονομική βοήθεια
προκειμένου να τη βοηθήσουν στον πόλεμο εναντίον των καρτέλ των ναρκωτικών, να
του δώσουν την άδεια να χρησιμοποιήσει τα χρήματα εναντίον των ανταρτών, οι
οποίοι – όπως υποστηρίζει – διαπράττουν τρομοκρατικές πράξεις. Ο Τζορτζ Μπους
αρνήθηκε. Σύμφωνα, ωστόσο, με απόρρητα έγγραφα της CIA που αποχαρακτηρίσθηκαν
πρόσφατα, η αμερικανική κυβέρνηση γνώριζε ήδη από καιρό ότι μέρος της βοήθειας
κατέληγε στους δεξιούς παραστρατιωτικούς…

LINKS:

* www.presidencia.gov.co

* www.farc-ep.org/

* colombia-libre.org/