Φρένο στις νομοθετικές ρυθμίσεις με αναδρομική ισχύ

«Φρένο» στη θέσπιση νομοθετικών ρυθμίσεων αναδρομικής ισχύος, με τις οποίες η
πολιτεία καταργεί το δικαίωμα του κάθε πολίτη σε «δίκαιη δίκη», βάζει το
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με απόφαση που εξέδωσε.

Με τη συγκεκριμένη απόφαση δόθηκε αίσιο τέλος στον δεκαετή δικαστικό αγώνα 24
εκτάκτων καθηγητών του ΤΕΙ Πειραιά και, ενδεχομένως, άνοιξε ο δρόμος για μια
πληθώρα συναδέλφων τους ανά τη χώρα – μονίμων και εκτάκτων – που διεκδικούν
επίδομα επιστημονικής έρευνας, πιο γνωστό ως «ερευνητική χορηγία». Η σημασία
της ωστόσο είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποδοκιμάζει
μια συνήθη πρακτική της χώρας μας να αφαιρεί, διά νομοθετικών ρυθμίσεων – με
αναδρομική ισχύ – το δικαίωμα των πολιτών να κρίνονται τελικά από δικαστήρια.
Με τις ρυθμίσεις αυτές καταργούνται εκκρεμείς δίκες των οποίων η έκβαση έχει
δυσάρεστο για το κράτος αποτέλεσμα και οι αξιώσεις των ενδιαφερομένων
παραγράφονται.

Έτσι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε την Ελλάδα «ένοχη» για παράβαση του άρθρου
6 &1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που προβλέπει ότι
«κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικαστεί η υπόθεσή του δικαίως, δημόσια από
ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο το οποίο θα αποφασίσει είτε για τα
δικαιώματα και τις αστικής φύσεως υποχρεώσεις του, είτε για το βάσιμο κάθε
εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως», αλλά και για παράβαση του άρθρου 1
του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου το οποίο προβλέπει ότι κάθε φυσικό ή νομικό
πρόσωπο δικαιούται σεβασμό της περιουσίας του. ζ

Οι καθηγητές των ΤΕΙ που διεκδικούσαν το επίδομα, μεταξύ των οποίων και οι 24
έκτακτοι, είχαν προσφύγει αρχικά στα ελληνικά δικαστήρια (από το 1992) και
είχαν αρχίσει σταδιακά να δικαιώνονται, άλλοι με πρωτόδικες και άλλοι με
εφετειακές αποφάσεις. Ενώ λοιπόν τούς είχε επιδικαστεί το εν λόγω επίδομα,
παρενέβη η πολιτεία και με νομοθετική ρύθμιση του 1994 κατήργησε τις εκκρεμείς
δίκες κηρύσσοντας συγχρόνως τις αξιώσεις των καθηγητών – μονίμων και εκτάκτων
– παραγεγραμμένες.

Πολλοί από τους θιγέντες προσέφυγαν στα εθνικά δικαστήρια κατά της διάταξης.
Οι 24 έκτακτοι καθηγητές του ΤΕΙ Πειραιά ειδικότερα προσέφυγαν στο Εφετείο
Πειραιά και στη συνέχεια στον Άρειο Πάγο, επικαλούμενοι παραβίαση της
Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Όταν απορρίφθηκε ομόφωνα –
παρά τη θετική εισήγηση – η αίτηση αναίρεσής τους από τον Άρειο Πάγο
αποφάσισαν να διεκδικήσουν το δίκιο τους σε επίπεδο ευρωπαϊκών δικαστηρίων.

Το αποτέλεσμα υπήρξε καλύτερο από το προσδοκώμενο. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκανε δεκτή την προσφυγή τους στο σύνολό της και,
επιπροσθέτως, αναγνώρισε στους καθηγητές ότι, εξ αιτίας των παραβιάσεων της
Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις οποίες υπέπεσε η Ελλάδα, υπέστησαν
και ηθική βλάβη, εκτός της περιουσιακής.

Οι καθηγητές που τόλμησαν, διά του δικηγόρου τους κ. Δημ. Στράνη, να
εξαντλήσουν όλα τα ένδικα – εντός και εκτός Ελλάδος – μέσα, δικαιώθηκαν. Οι
οικονομικές τους απαιτήσεις ικανοποιήθηκαν με το παραπάνω, αφού δεν τους
επιδικάστηκαν μόνο όσα διεκδικούσαν αλλά και η αποζημίωση για την ηθική βλάβη.
Ο δρόμος όμως που ανοίγει η συγκεκριμένη απόφαση φαίνεται να είναι μακρύς…