Το «σύνδρομο Λεπέν» απειλεί την οικονομία

Είναι, πλέον, επίσημο: Η Ελλάδα έχει, στο εξής, μία βασική υποχρέωση στην
οικονομική της πολιτική και αυτή είναι να προχωρήσει στις διαρθρωτικές
αλλαγές. Τρεις διεθνείς οργανισμοί, που έδωσαν τις εκθέσεις και τις εκτιμήσεις
τους για την οικονομία της χώρας την περασμένη εβδομάδα, προσπέρασαν με
περιορισμένης έκτασης και έντασης αναφορές το δημοσιονομικό κεφάλαιο, αλλά
στάθηκαν στο θέμα της πραγματικής οικονομίας.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΟΟΣΑ και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήρθαν στα λόγια της
κυβέρνησης ­ θα μπορούσαμε να πούμε ­, αφού πρότειναν να στραφεί πλέον το
ενδιαφέρον της οικονομικής πολιτικής στην πραγματική σύγκλιση, στην προσέγγιση
των εισοδημάτων και του επιπέδου ζωής των Ελλήνων με αυτό των Ευρωπαίων
πολιτών.

Έδωσαν, μάλιστα, και τη «συνταγή» για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου αυτού
στόχου. Είπαν ότι πρέπει να προχωρήσει η φορολογική μεταρρύθμιση, με κύρια
χαρακτηριστικά τη μείωση των φόρων που επιβάλλονται στην εργασία αλλά και στα
κέρδη των επιχειρήσεων. Με αυτόν τον τρόπο θα δοθούν κίνητρα για την αύξηση
της απασχόλησης και των επενδύσεων, σύμφωνα με την άποψή τους.

Είπαν, επίσης, ότι πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα η άλλη μεγάλη μεταρρύθμιση,
του ασφαλιστικού συστήματος, ώστε να λυθεί μια για πάντα η εκκρεμότητα αυτή
και να μην απειλείται στο μέλλον ο προϋπολογισμός από την πληρωμή των
συντάξεων. Βεβαίως, κανείς από τους οργανισμούς αυτούς δεν έχει ακόμη
μελετήσει το περιεχόμενο της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης ώστε να αποφανθεί αν
εξασφαλίζει πράγματι αυτήν την προοπτική ή όχι.

Η απελευθέρωση των αγορών ήταν το άλλο σημείο στο οποίο στάθηκαν οι διεθνείς
οργανισμοί, τονίζοντας ότι τα βήματα που έχουν γίνει μέχρι στιγμής δεν αρκούν
και ότι πρέπει να ληφθούν και άλλα μέτρα για να λειτουργήσει πραγματικά ο
ανταγωνισμός, να μειωθούν οι τιμές και να βελτιωθεί η ποιότητα των
προσφερόμενων υπηρεσιών.

Αναφέρθηκαν, επίσης, στην επιχειρηματικότητα και στην ανάγκη να δοθούν κίνητρα
για την ανάπτυξή της, είτε μέσω της μείωσης του φορολογικού βάρους είτε με την
κατάργηση των γραφειοκρατικών εμποδίων.

Έγιναν ακόμη και αναφορές στον δημόσιο τομέα, στην ανάγκη αναμόρφωσής του, για
να μην αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη, όπως είναι σήμερα, σε αρκετές
περιπτώσεις.

Και η πιο «τολμηρή», όσο και επικίνδυνη πολιτικά, πρότασή τους αφορούσε την
αγορά εργασίας, για την οποία υποστήριξαν ότι πρέπει να γίνει πιο «ευέλικτη».
Με απλά λόγια, αυτό συνήθως σημαίνει μεγαλύτερη ευελιξία στις απολύσεις.

Σε νέα βάση

Οι περισσότερες από τις επισημάνσεις αυτές έχουν, βεβαίως, διατυπωθεί από τους
ίδιους αυτούς οργανισμούς και στο παρελθόν. Έχει, όμως, σημασία ότι τώρα
έρχονται ταυτόχρονα και οι τρεις και τις αναδεικνύουν σε μείζονες στόχους της
οικονομικής πολιτικής. Στα άλλα κράτη των οποίων τις οικονομίες εξετάζουν
κάνουν διαφορετικές υποδείξεις.

Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απηύθυνε την περασμένη εβδομάδα
προειδοποίηση στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Πορτογαλία και στην Ιταλία να
προσέξουν τις δημοσιονομικές τους επιδόσεις και να μη μεταθέσουν για αργότερα
την υλοποίηση των υποσχέσεων που έχουν δώσει.

Στην περίπτωση της Ελλάδας δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι το
δημοσιονομικό πλεόνασμα δεν θα φτάσει το 0,8% του ΑΕΠ, όπως προβλέπει η
κυβέρνηση, αλλά θα περιοριστεί ­ κατά την εκτίμησή της ­ στο 0,4% του ΑΕΠ.

Άλλωστε, πλεόνασμα είναι και στη μία και στην άλλη περίπτωση. Αυτό στο οποίο
έδωσε σημασία για την Ελλάδα ήταν η τοποθέτηση της οικονομίας της σε νέα βάση
ώστε να γίνει πραγματικά ευρωπαϊκή οικονομία.

Αλλά και η ίδια η κυβέρνηση έχει, κατά καιρούς, ενστερνιστεί τις περισσότερες
από τις προτάσεις αυτές. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει καταφέρει να τις
εφαρμόσει.

Η ταύτιση των απόψεων των διεθνών οργανισμών στις συγκεκριμένες επισημάνσεις
θα μπορούσε να βοηθήσει σε αυτήν την κατεύθυνση, δίνοντας ώθηση ακόμη και στις
επώδυνες, πολιτικά, επιλογές.

Προεκλογική ατμόσφαιρα

Όμως, στο σημείο αυτό περιπλέκονται τα πράγματα. Η κυβέρνηση βρίσκεται, αυτή
την περίοδο, σε προεκλογική ατμόσφαιρα, παρότι δεν επίκεινται εκλογές, εκτός
από τις δημοτικές. Γι’ αυτό και κινείται με γνώμονα όχι τις υποδείξεις των
τεχνοκρατών αλλά το πολιτικό αποτέλεσμα των πράξεών της. Το αποτέλεσμα,
μάλιστα, των γαλλικών προεδρικών εκλογών επέτεινε την ατμόσφαιρα αυτή.

Το κοινωνικό στοιχείο

Από μια άποψη αυτό είναι θετικό. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το κοινωνικό
στοιχείο των πολιτικών επιλογών είναι και πρέπει να είναι πάντα το ζητούμενο
για μια κυβέρνηση, όπως η παρούσα. Αλλά το ερώτημα είναι πώς εκδηλώνεται το
ενδιαφέρον αυτό. Φαίνεται πως ορισμένοι μέσα στην κυβέρνηση θεωρούν τώρα ότι
επιβάλλεται μια περίοδος οπισθοχώρησης, η αποφυγή του ανοίγματος κάθε μετώπου
και η ανάληψη πρωτοβουλιών μόνο υπό μορφή παροχών. Όμως, η αδράνεια θα φέρει,
πιθανότατα, τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που προσδοκούν όσοι υποστηρίζουν
μια τέτοια στάση. Μόνο με την ενεργοποίηση, την επιτάχυνση των αλλαγών που
έχουν σχεδιαστεί, ακόμη και το άνοιγμα μετώπων με συμφέροντα θα μπορούσε να
αντιστραφεί το κλίμα στην οικονομία. Και μόνο αν αντιστραφεί το κλίμα στην
οικονομία θα μπορέσουν να γίνουν οι όποιες παροχές, για να εξυπηρετηθούν οι
στόχοι της κοινωνικής πολιτικής.

Όλα αυτά, όμως υπό την προϋπόθεση, ότι οι όποιες πρωτοβουλίες θα μελετηθούν
προσεκτικά και δεν θα είναι πρόχειρες και χωρίς μελέτη των κοινωνικών
επιπτώσεων, όπως έγινε αρκετές φορές τελευταία.