«Επικράτησε ο λαϊκισμός»

Δεν κρύβει την έκπληξή του. Δεν αρνείται ότι νιώθει, κι αυτός, ντροπή. Η
επαγγελματική του ιδιότητα, όμως, δεν του επιτρέπει να εγκλωβίζεται σε αυτά τα
συναισθήματα. «Πρέπει να αναζητήσουμε την εξήγηση», λέει ο Αλέν Τουρέν στα
«ΝΕΑ». «Διότι η άνοδος του Ζαν-Μαρί Λεπέν δεν μπορεί να θεωρηθεί άνοδος της
Δεξιάς».

Για τον διάσημο Γάλλο ιστορικό, κοινωνιολόγο και συγγραφέα, οι 17 ποσοστιαίες
μονάδες που συγκέντρωσε ο ηγέτης του Εθνικού Μετώπου στον πρώτο γύρο των
γαλλικών προεδρικών εκλογών ήταν το τίμημα που πλήρωσε η σοσιαλδημοκρατία για
την ομφαλοσκόπησή της. Και εξηγεί: «Αυτό που ζήσαμε την Κυριακή δεν ήταν μία
εξέγερση των μικρών εναντίον των μεγάλων, των εργατών εναντίον των αφεντικών.
Ήταν μία έκφραση του φόβου και της οργής των μικρών, πράγματι, αλλά εναντίον
των πιο μικρών, εναντίον εκείνων που ονομάζαμε τον 19ο αιώνα “επικίνδυνους” –
των μεταναστών, των ξένων, των νέων από τα υποβαθμισμένα προάστια. Ήταν η
έκφραση του φόβου μιας μεγάλης κατηγορίας του λαού που ένιωθε ότι το κράτος
τον έχει εγκαταλείψει, που αισθάνεται να απειλείται από την παγκοσμιοποίηση
και την κοινωνική κρίση».

Ήταν μία έκφραση διαμαρτυρίας, ο Αλέν Τουρέν συμφωνεί σε αυτό. «Τα τελευταία
πενήντα χρόνια», λέει, «η Ευρώπη κυβερνιόταν από ένα σοσιαλδημοκρατικό
καθεστώς, όπου το κράτος, με τον παρεμβατισμό του, μετουσίωνε την οικονομική
ανάπτυξη σε κοινωνική πρόοδο. Το σύστημα αυτό, όμως, είναι προφανές, απέτυχε.
Το σοσιαλδημοκρατικό κράτος, αντί να ωθεί τον λαό προς την πρόοδο, μετατράπηκε
σε υπερασπιστή των ιδίων συμφερόντων του, των δικών του ανθρώπων. Η υπόλοιπη
κοινωνία αισθάνθηκε απροστάτευτη και αυτό οδήγησε στην επικράτηση του
λαϊκισμού».

Ελπίδα απελευθέρωσης

Ο Τουρέν δεν αποσιωπά τις πολιτικές του πεποιθήσεις. Είχε από καιρό δηλώσει
ανοιχτά την πρόθεσή του να ψηφίσει Ζοσπέν. Έβλεπε στο πρόσωπό του τη μοναδική
ελπίδα απελευθέρωσης της Γαλλίας από τον «παλαιό κρατικό παρεμβατισμό». Πώς
κρίνει την απόφασή του να αποσυρθεί από την πολιτική; «Κοιτάξτε, ο Ζοσπέν δεν
περίμενε ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Τον είχα δει την παραμονή των εκλογών, στον
γάμο του Μισέλ Ροκάρ, ήταν απόλυτα ήρεμος. Έπειτα από την ήττα που υπέστη,
λοιπόν, είναι απόλυτα λογικό που το θεώρησε αδύνατον να συνεχίσει. Ας μην
ξεχνάμε ότι η Αριστερά θα αναγκαστεί, στον δεύτερο γύρο, να ψηφίσει τον Σιράκ.
Και ο Ζοσπέν δεν μπορούσε να κάνει αυτήν τη δουλειά».

Οι προβλέψεις του Τουρέν για τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών
συμφωνούν, λίγο-πολύ, με αυτές των δημοσκοπήσεων: ο Σιράκ θα αναδειχθεί
νικητής με σημαντική διαφορά. Κατά την άποψή του, όμως, το πιο σημαντικό
ερώτημα είναι: τι μέλλει γενέσθαι στις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου;
«Μπορεί να δούμε έναν νέο θρίαμβο του Σιράκ, μπορεί επίσης να
κατακερματιστούν, και πάλι, οι ψήφοι. Το μόνο βέβαιον είναι ότι οι Σοσιαλιστές
έχουν μπροστά τους έναν δύσκολο δρόμο. Και η μόνη λύση που διακρίνω εγώ είναι
ένας συνολικός επαναπροσδιορισμός της θέσης τους».