ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Παλαιστίνη: ώρα μηδέν

«Δεν μπορώ να κατανοήσω γιατί πιστεύουν μερικοί ότι μπορούν να συμβάλουν στην
επίτευξη της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, όταν «βυθίζουν» την παλαιστινιακή
πλευρά στην αναρχία». Τα λόγια αυτά του Ζ. Μπρεζίνσκι αποκαλύπτουν εναργώς τη
λογική της βαρβαρότητας που έχει υιοθετήσει ο ισραηλινός στρατός. Έτσι, στο
κείμενο τούτο θα αναπτύξω ορισμένα δομικά ζητήματα που συνθέτουν τον ιστό της
παραπάνω τραγωδίας.

Τους τελευταίους μήνες, λοιπόν, μια αδυσώπητη πάλη διεξαγόταν στις ανώτατες
βαθμίδες της πολιτικής εξουσίας των ΗΠΑ. Ο Μπους υιοθετούσε την άποψη της
«σκληρής δεξιάς». Δηλαδή, μια διακριτική παρακολούθηση των γεγονότων. Ο Σαρόν
θα υποστηριζόταν μόνο σε επικοινωνιακό επίπεδο (Observer, 8/4/2002). Αντίθετα,
ο Κ. Πάουελ θεωρούσε ότι θα έπρεπε να αναπτυχθεί μια πολύπλευρη διπλωματική
προσπάθεια.

Η στρατηγική της αδράνειας τροποποιήθηκε, όταν οι σφαγές των ισραηλινών
στρατευμάτων πυροδότησαν μαζικές διαδηλώσεις σε όλα, σχεδόν, τα αραβικά κράτη.
Τότε έγινε αντιληπτό, ότι η «αντιτρομοκρατική» επιχείρηση κατά του Ιράκ θα
ετίθετο σε κίνδυνο (W. Post, 10/4/2000). Επομένως, η αλλαγή της στάσης του
Μπους οφείλεται σ’ αυτή την ειδικότερη στάθμιση των τακτικών συμφερόντων των
ΗΠΑ και όχι στην ευαισθησία για τη βαρβαρότητα που επέδειξε ο ισραηλινός
στρατός. Κατ’ αποτέλεσμα, βέβαια, σε όλη αυτή τη χρονική διάρκεια της απραξίας
οι Αμερικανοί έδωσαν το «πράσινο φως» στον Σαρόν για να πραγματοποιήσει
ακώλυτα τις αιματηρές του επιχειρήσεις στα παλαιστινιακά εδάφη (Guardian,
10/4/2002). Ας μην επικαλούνται, λοιπόν, ανθρωπιστικές αξίες και άλλες τέτοιες
υποκρισίες.

Από την άλλη μεριά, οι δυσκίνητες δομές κατανομής της εξουσίας στην Ευρωπαϊκή
Κοινότητα, δεν επέτρεψαν μια αποτελεσματική παρέμβαση, ανάλογη με το
οικονομικό της μέγεθος. Έτσι, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έπειτα από πολλές
ημέρες αιματοχυσίας εξέδωσε με απαράδεκτη καθυστέρηση μια απόφαση. Μ’ αυτήν
εισηγούνταν την αναστολή του προτιμησιακού καθεστώτος των εμπορικών συναλλαγών
με το Ισραήλ (New York Times, 10/4/2002). Πάντως, η κατανομή των ψήφων στην
παραπάνω απόφαση (269 υπέρ, 208 κατά) καταδεικνύει ότι ο βαθμός ενοποίησης
είναι ακόμη πολύ μικρός και τα εθνικά συμφέροντα πολύ ισχυρά. Ή θα
προχωρήσουμε λοιπόν σε μια ισχυρότερη ενοποιητική δομή που θα επιτρέπει
στρατηγικές παρεμβάσεις (με ευρωστρατό κ.λπ.) ή θα παραμείνουμε στα καλούπια
των εθνικών σχηματισμών. Αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό για να μην
ονειροβατούμε.

Όμως, σ’ αυτήν την ιστορία υπάρχει ένα μεγάλο ερώτημα: Γιατί οι Ισραηλινοί
στρατιώτες χρησιμοποίησαν τέτοια βαρβαρότητα (όπως στις σφαγές στο στρατόπεδο
Jenin). Ή στις εκκλησίες (το Βατικανό μίλησε για βεβήλωση της ιερής γης,
Republica, 2/4/2002).

Η απάντηση βρίσκεται στους «μηχανισμούς τύφλωσης» (Ramone). Έχουν, δηλαδή,
αφομοιώσει μια κουλτούρα μίσους εναντίον των Παλαιστινίων. Στοιχεία αυτής της
κουλτούρας μπορεί να ανιχνεύσει κανείς στον πρόσφατο λόγο του Σαρόν στην
Κνεσέτ (οι Παλαιστίνιοι θέλουν να μας διώξουν από παντού). Ή σε άλλες
παραδοχές που είναι διαδεδομένες στην ισραηλινή κοινωνία (αν γυρίσουν όλοι οι
Παλαιστίνιοι πρόσφυγες θα εξαφανισθούμε εμείς, Independent, 10/4/2002). Έτσι,
οι Ισραηλινοί πολίτες στηρίζουν τις «σκληρές γραμμές» και μόνο ελάχιστοι
διανοούμενοι, όπως ο Α. Οζ, κάνουν λόγο για άμεση αποχώρηση των ισραηλινών
στρατευμάτων.

Πάντως, η βάση της αιματηρής διαμάχης είναι εδαφική. Η συμφωνία του Όσλο του
1993 για την ίδρυση δύο ανεξάρτητων κρατών δεν τηρήθηκε και οι Ισραηλινοί
αύξησαν τους εποικισμούς στα παλαιστινιακά εδάφη. Επίσης, η συμφωνία του Camp
David είναι ένας μύθος, αφού η πρόταση Μπαράκ αφορούσε κατά το 91% του
παλαιστινιακού κράτους εδαφικές περιοχές που δεν είχαν διεθνή σύνορα
(Guardian, 10/4/2002). Κατά συνέπεια οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν τίποτε να
χάσουν, «γιατί δεν έχουν τίποτε». Μόνο απ’ αυτό το πρίσμα της απελπισίας
μπορούν να ερμηνευθούν οι αδιέξοδες «επιθέσεις αυτοκτονίας».

Ύστερα απ’ όλα αυτά ποια είναι η λύση; Άμεση αποχώρηση των ισραηλινών
στρατευμάτων και έναρξη πολιτικών συνομιλιών με «νόμιμο» συνομιλητή τον Γ.
Αραφάτ. Αν αποσυρθεί ο ισραηλινός στρατός τότε πρέπει να σταματήσει η βία και
από τις δύο πλευρές (με την παρουσία μόνιμης ειρηνευτικής δύναμης). Όπως έλεγε
η Χ. Άρεντ «η βία δεν προάγει σκοπούς, ούτε την ιστορία».

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.