Φρένο στους κόκκινους κωδικούς από την αγορά μετοχών με πίστωση

Από τα μέσα του 2001, που άρχισαν οι παροχές για αγορά μετοχών με πίστωση, οι
κόκκινοι κωδικοί παραμένουν γύρω στους 13.000 και το συνολικό χρεωστικό
υπόλοιπο στα 144,7 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς, η συνεχής αύξηση των μεγεθών παροχής πίστωσης (margin account)
συνοδεύτηκε από μία τάση μείωσης των εκπρόθεσμων χρεωστικών υπολοίπων
(κόκκινοι κωδικοί) από συναλλαγές τοις μετρητοίς. Όπως εξηγούν στελέχη της
κεφαλαιαγοράς, από τις 5 Ιουνίου 2001, που ετέθη σε εφαρμογή για πρώτη φορά το
σχετικό θεσμικό πλαίσιο, ο αριθμός των κόκκινων κωδικών σταμάτησε να
αυξάνεται, ενώ οι χρηματιστηριακές εταιρείες περιόρισαν τις οχλήσεις προς τους
πελάτες τους.

Τα συνολικά χρεωστικά υπόλοιπα από συναλλαγές με πίστωση στο τέλος του 2001
ανήλθαν σε 21,448 δισ. δρχ., έναντι 5,686 δισ. δραχμών στις 31 Αυγούστου 2001.
Δηλαδή τετραπλασιάστηκε το ποσό της πίστωσης, ενώ απαιτήθηκε κάλυψη
(χαρτοφυλάκιο ασφαλείας) 76,104 δισ. δρχ., σε μία περίοδο που ο Γενικός
Δείκτης έπεσε κατά 21,64%. Η πτώση των τιμών των μετοχών επιβαρύνει
περισσότερο τους επενδυτές που επέλεξαν την αγορά μετοχών με πίστωση.

Από την άλλη πλευρά, το συνολικό ποσό των κόκκινων κωδικών καθηλώθηκε γύρω στα
146,7 εκατ. ευρώ. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι τον Φεβρουάριο του 2001, το
συνολικό ποσό που χρωστούσαν περίπου 13.000 κόκκινοι κωδικοί ανερχόταν σε 49
δισ. δρχ., ενώ στις 31 Ιουνίου 2001 το ποσό αυτό αυξήθηκε σε 50,2 δισ. δρχ.
Στη συνέχεια παρατηρήθηκε μείωση και έφθασε, στις 31 Οκτωβρίου 2001, στα 49,3
δισ. δρχ. Την αντίστοιχη περίοδο (31 Οκτωβρίου 2001) οι αγορές μετοχών με
πίστωση έφθασαν τα 9,5 δισ. δρχ., έναντι 5,7 δισ. δρχ. τον Αύγουστο του 2001
και έναντι 21,4 δισ. δρχ. στις 31 Δεκεμβρίου 2001.

Μετοχοδάνεια

Χρηματιστηριακά στελέχη αναφέρουν ότι μέρος του συνολικού χρεωστικού υπολοίπου
από συναλλαγές με πίστωση αφορά σε μετοχοδάνεια, τα οποία συνολικά ανέρχονται
σε περίπου 2 δισ. ευρώ. Δηλαδή, αφορά σε περιπτώσεις που επιχειρήσεις πήραν
τραπεζικό δάνειο και ενεχυρίασαν μετοχές. Από την πλευρά της, η Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς επισημαίνει ότι από τα στοιχεία που διαθέτει διαφαίνεται
δυνητική αγοραστική δύναμη, που σημαίνει ότι υπάρχει τάση για περαιτέρω αγορά
μετοχών εξ ολοκλήρου με πίστωση. Αυτό προκύπτει από την αυστηρή στάση που
τήρησαν οι χρηματιστηριακές εταιρείες, οι οποίες έδιναν πίστωση ζητώντας
μεγαλύτερη ασφάλεια και διατηρώντας μεγαλύτερο περιθώριο ασφαλείας. Επίσης, η
εποπτική αρχή τονίζει ότι παρατηρείται ανοδική τάση της αξίας των μετοχών που
δόθηκαν με πίστωση, σε σχέση με τη συνολική κεφαλαιοποίηση του ΧΑΑ, στο
διάστημα που εξετάζεται.

Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, οι εν λόγω πιστώσεις παρέχονται από τις
χρηματιστηριακές εταιρείες που διαθέτουν κατάλληλη λειτουργική και οργανωτική
ικανότητα. Βασική προϋπόθεση για την παροχή πιστώσεων είναι η σύναψη σχετικής
σύμβασης μεταξύ του πελάτη και της χρηματιστηριακής εταιρείας και η ενεχυρίαση
χαρτοφυλακίου ασφαλείας από την πλευρά του πελάτη. Το ύψος της μέγιστης
επιτρεπτής πίστωσης που μπορεί να χορηγηθεί για κάθε νέα αγορά μετοχών
οριοθετείται από το ποσοστό του αρχικού περιθωρίου. Κατά τη διάρκεια της
πιστωτικής σύμβασης, το χαρτοφυλάκιο ασφαλείας κάθε λογαριασμού πίστωσης
αποτιμάται καθημερινά, ενώ το περιθώριο οφείλει να παραμένει σε προκαθορισμένα
όρια, ώστε να ελέγχεται το ύψος της συνολικά χορηγηθείσης πίστωσης ανά πελάτη.
Αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι για να διατηρείται το περιθώριο σταθερό, θα
πρέπει ο πελάτης να καταβάλλει χρήματα όσο οι τιμές των μετοχών πέφτουν ή
μπορεί να αγοράζει και άλλες μετοχές αν οι τιμές ανεβαίνουν.

Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, όμως, εξηγεί ότι τα συγκεντρωτικά στοιχεία
υποδηλώνουν ύψος περιθωρίων που αντιστοιχεί περίπου στο 75% των χαρτοφυλακίων
ασφαλείας του συνόλου των λογαριασμών πίστωσης. Με δεδομένα τον ανώτατο
περιορισμό των 150.000 ευρώ στη χορήγηση πίστωσης ανά πελάτη και τη δυνατότητα
των χρηματιστηριακών εταιρειών για την υιοθέτηση αυστηρότερων όρων κατά τη
χορήγηση πίστωσης, στο πλαίσιο του Κώδικα Δεοντολογίας των ΑΕΠΕΥ (Ανώνυμες
Εταιρείες Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών), το γεγονός αυτό υποδηλώνει
συντηρητική πολιτική παροχής πιστώσεων από τα μέλη του ΧΑΑ.

Παράλληλα, εξηγεί την περιορισμένη προσφυγή των χρηματιστηριακών εταιρειών σε
οχλήσεις προς πελάτες τους για την κάλυψη του διατηρητέου περιθωρίου, ενώ
ταυτόχρονα, στο μέτρο που μεταφράζεται σε περιθώρια υψηλότερα από εκείνα που
υπαγορεύει το αρχικό περιθώριο (ύπαρξη πλεονάσματος περιθωρίου), υποδηλώνει
δυνητική αγοραστική δύναμη σε λογαριασμούς πίστωσης, δηλαδή δυνατότητα
περαιτέρω αγοράς μετοχών εξ ολοκλήρου με πίστωση.