Το γερμανικό σύστημα ευνοεί τα μικρά κόμματα

Το ενδεχόμενο αλλαγής του εκλογικού νόμου με πρότυπο το γερμανικό σύστημα
ανησυχεί τα κόμματα της Αριστεράς. Για «εχθρική πράξη απέναντι στην Αριστερά»
έκανε λόγο ο κ. Νίκος Κωνσταντόπουλος, αναφερόμενος σε σχετικά σενάρια, ενώ το
Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ καταγγέλλει πως το «νέο εκλογικό σύστημα που
μαγειρεύεται από το ΠΑΣΟΚ είναι βαθύτατα αντιλαϊκό».

Αφορμή για αυτές τις αντιδράσεις έγιναν σενάρια που θέλουν την κυβέρνηση να
προκρίνει έναν συνδυασμό λίστας και μονοεδρικών περιφερειών παρεμφερή με το
γερμανικό πρότυπο. Ο υπουργός Εσωτερικών Κώστας Σκανδαλίδης πάντως τα διέψευσε
κατηγορηματικά, διαβεβαιώνοντας ότι δεν υπάρχουν έτοιμα σχέδια εκλογικού
συστήματος. Επανέλαβε ότι ο διάλογος για τον εκλογικό νόμο θα ξεκινήσει πάλι
τον Οκτώβριο από μηδενική βάση και πρόσθεσε πως «στόχος της κυβέρνησης είναι ο
νέος εκλογικός νόμος να επιτρέψει προοδευτικές συνεργασίες, πιο αναλογική
αντιστοίχηση δυνάμεων και μετεξέλιξη του πολιτικού μας συστήματος».

Κύκλοι του κυβερνώντος κόμματος σχολίαζαν ότι είναι μάλλον απίθανο η κυβέρνηση
να υιοθετήσει σύστημα με μονοεδρικές περιφέρειες, λόγω των αντιδράσεων των
βουλευτών του ΠΑΣΟΚ. Όπως υποστηρίζουν όμως στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη,
συντηρώντας το γερμανικό εκλογικό σύστημα στην επικαιρότητα, το ΠΑΣΟΚ
απευθύνει μια προειδοποίηση προς τα κόμματα της Αριστεράς να φανούν
διαλλακτικότερα σε θέματα συνεργασιών.

Γιατί όμως φοβάται η Αριστερά το γερμανικό εκλογικό σύστημα; Είναι ένα μεικτό
σύστημα που συνδυάζει την απλή αναλογική με τη μονοεδρική περιφέρεια. Οι μισοί
βουλευτές επιλέγονται από τις λίστες των κομμάτων στην επικράτεια, ενώ οι
υπόλοιποι εκλέγονται με πλειοψηφικό σύστημα στις μονοεδρικές περιφέρειες. Η
κατανομή των εδρών όμως γίνεται σύμφωνα με την απλή αναλογική και όπως
εφαρμόζεται το σύστημα στη Γερμανία, το μόνο πρόβλημα για τα μικρά κόμματα
είναι να πιάσουν το όριο του 5%. (Το αντίστοιχο όριο στην Ελλάδα είναι 3%).

Σύμφωνα με το γερμανικό εκλογικό σύστημα, ο πολίτης έχει δύο ψήφους, αυτόνομες
τη μία από την άλλη. Η πρώτη ψήφος μετράει μόνο για το αποτέλεσμα στη
μονοεδρική περιφέρεια. Για την κατανομή των εδρών στο Κοινοβούλιο μετράει μόνο
η δεύτερη ψήφος, με την οποία ο πολίτης «σταυρώνει» τη λίστα στην επικράτεια.
Αυτό σημαίνει ότι ένα κόμμα εκλέγει από τη λίστα όσους βουλευτές τού αναλογούν
βάσει της απλής αναλογικής, ακόμα και αν δεν κερδίσει καμία περιφέρεια. Έτσι,
κατά το γερμανικό σύστημα, αν ένα κόμμα πάρει 5%, θα βγάλει 15 βουλευτές από
τη λίστα του. Το ίδιο κόμμα, αν είναι ισχυρό σε μια περιφέρεια και την
κερδίσει, θα βγάλει 1 έδρα εκεί και 14 από τη λίστα. Συγκριτικά, στις εκλογές
του 2000 το ΚΚΕ πήρε ποσοστό 5,5% και έβγαλε 11 βουλευτές.

Το σύστημα μάλλον ευνοεί τα μικρά κόμματα που θα καταφέρουν να πιάσουν το
εκλογικό όριο, αφού οι ψηφοφόροι έχουν τη δυνατότητα να ψηφίσουν τη λίστα
τους, ακόμα και αν επέλεξαν τον υποψήφιο ενός μεγάλου κόμματος στη μονοεδρική.

Οι αντιρρήσεις της Αριστεράς δεν αφορούν λοιπόν το γερμανικό σύστημα ως έχει
(αν εξαιρέσει κανείς το όριο του 5%). Αυτό που φοβούνται είναι μήπως η
κυβέρνηση καταλήξει σε ένα σύστημα πλειοψηφικό, το οποίο θα «τσιμεντάρει τον
δικομματισμό», όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του το ΚΚΕ. Στον Συνασπισμό
ανησυχούν μήπως προκύψει κάποιο μοντέλο δύο γύρων που θα τους υποχρεώνει σε
συμμαχίες στις μονοεδρικές ώστε να εκλέξουν έδρες ή που η αναλογική θα ισχύει
μόνο για τις λίστες της επικράτειας. Στελέχη της ανανεωτικής τάσης του ΣΥΝ,
πάντως, σημειώνουν ότι το κόμμα μετακινήθηκε από τη θέση για απλή και άδολη
αναλογική. Μιλάει σήμερα για απλή αναλογική, κάτι που σημαίνει ότι δέχεται ένα
εκλογικό όριο πολύ υψηλότερο από το 0,35%, που αντιστοιχεί στο εκλογικό μέτρο
για μία έδρα.