ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2002 Μετά τα 40 χάνεται το άρωμα γυναίκας στους δικηγόρους

«Έλα, κυρία μου, να τελειώνουμε… Δεν μας λέτε και τίποτα σπουδαίο!..». Ο
δικαστής περισσότερο κοιτούσε το ρολόι του, παρά άκουγε την αγόρευση της
νεαρής δικηγόρου. Στα έξι λεπτά, σχεδόν, της αφαίρεσε τον λόγο για να δώσει
προθεσμία για τις έγγραφες προτάσεις. Ο δικηγόρος της αντίδικης πλευράς ήταν
περισσότερο ειρωνικός: «Δεν έχω καμία παρατήρηση για τις κοινοτοπίες της
συναδέλφου…», είπε στην έδρα. Εκείνος, άλλωστε, αγόρευσε είκοσι λεπτά και
είχε εξασφαλίσει μια πρώτη νίκη στα μάτια του πελάτη του…

Η σκηνή παίζεται σε καθημερινή βάση στις δικαστικές αίθουσες και φανερώνει τον
δύσκολο δρόμο που καλείται να περάσει μια γυναίκα που μπαίνει στη δικηγορία.
Αν για τον άνδρα επιτυχία σημαίνει ένα «ξακουστό όνομα» κι ένα μεγάλο
δικηγορικό γραφείο, για τη γυναίκα δικηγόρο ­ κι αυτό αποτελεί κοινό μυστικό ­
ο πρωταρχικός στόχος είναι να παραμείνει στον χώρο.

Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας δείχνουν ότι οι
περισσότερες δεν τα καταφέρνουν. Αρκετές επιλέγουν στην πορεία μία θέση στο
Δημόσιο ή το σπίτι. Στις ηλικίες έως 40 ετών, οι γυναίκες δικηγόροι είναι
υπερδιπλάσιες των ανδρών (με εισοδήματα έξι φορές μικρότερα), αλλά από εκεί
και μετά η «ψαλίδα» ανοίγει υπέρ των ανδρών.

Η θέση της γυναίκας στη δικηγορία καλύπτει σημαντικό κεφάλαιο στις προτάσεις
των συνδυασμών και σε αυτές τις δικηγορικές εκλογές. Οι περισσότεροι
προτείνουν ενίσχυση της επιδοματικής πολιτικής και ορισμένοι αποδίδουν
«ευθύνες» στις γυναίκες για το πρόβλημα του «δικηγορικού πληθωρισμού». Δεν τις
θεωρούν «μάχιμες» κι αυτές, τουλάχιστον την τελευταία 20ετία, αποτελούν τη
συντριπτική πλειοψηφία των αποφοίτων της Νομικής.

Στις φετινές εκλογές, πάντως, οι γυναίκες δηλώνουν δυναμικά παρούσες, ενώ για
πρώτη φορά στα χρονικά του συλλόγου μια γυναίκα διεκδικεί και την προεδρία.
Και δεν είναι άλλη, βεβαίως, από την κ. Ελίζα Βόζεμπεργκ, σύμβουλο επί πέντε
θητείες στον ΔΣΑ, η οποία άφησε τη θέση του εκπροσώπου Τύπου του ΚΕΠ (του κ.
Αβραμόπουλου) για «να αφοσιωθεί στον κλάδο της». «Είναι δύσκολο να είσαι
γυναίκα δικηγόρος κι ακόμη δυσκολότερο συνδικαλίστρια…», παραδέχεται, αλλά
θεωρεί ότι «οι καιροί αλλάζουν, οι γυναίκες μπορούν να πετύχουν περισσότερα
και είναι η στιγμή να το αποφασίσουν».

Η κ. Ιφιγένεια Καρανδρέα – Καρύδη (συνδυασμός Αρ. Οικονομίδη) διεκδικεί για
πρώτη φορά μια θέση στο Διοικητικό Συμβούλιο κι εκτιμά ότι το ζήτημα «δεν
πρέπει να αντιμετωπιστεί φεμινιστικά». «Είναι αλήθεια ότι η αντιμετώπιση
πολλών γυναικών στα δικαστήρια κινείται στα όρια του προπηλακισμού και πολλές
συνάδελφοι χρησιμοποιούνται ως υπάλληλοι σε δικηγορικά γραφεία και χρειάζεται
να αποδείξουν δυο φορές την αξία τους. Αλλά, γι’ αυτά τα προβλήματα χρειάζεται
να εκλεγούν μαχητικοί δικηγόροι που πιστεύουν στη συλλογικότητα, ανεξαρτήτως
φύλου».

Για την κ. Σόνια Δροσοπούλου – Λύτρα (συνδυασμός Αντ. Ρουπακιώτη), μητέρα
τριών παιδιών, χρειάζεται να ενισχυθούν από το Ταμείο Νομικών οι μητέρες
δικηγόροι και να δημιουργηθεί βρεφονηπιακός σταθμός στο Πρωτοδικείο Αθήνας,
αλλά το κυριότερο είναι ο ΔΣΑ να αναλάβει πρωτοβουλίες, ώστε να αλλάξει η
συμπεριφορά απέναντι στις γυναίκες μέσα στις δικαστικές αίθουσες…».

«Όχι σε μέτρα υπαλληλοποίησης» των γυναικών, προκειμένου να παραμείνουν στον
χώρο της δικηγορίας, λέει η κ. Άννα – Μαρία Τσικίνη (συνδυασμός Δημ.
Χατζημιχάλη). «Ο χώρος είναι ανδροκρατούμενος και η οποιαδήποτε αλλαγή θα
έρθει μέσα από την ανανέωση προσώπων και ιδεών στον σύλλογο», εκτιμά. Και
σημειώνει ότι οι γυναίκες «πρέπει να επιδείξουν μεγαλύτερες ψυχικές αντοχές
γιατί καλούνται να συνδυάσουν μια καριέρα, σε ένα σκληρό ανταγωνιστικό
πλαίσιο, με μια ομαλή οικογενειακή ζωή».

Η λύση για την κ. Βόζεμπεργκ μπορεί να έρθει μέσα από τις δικηγορικές
εταιρείες, οι οποίες θα δώσουν περισσότερες δυνατότητες στις γυναίκες. «Τα
επιδόματα, ο βρεφονηπιακός σταθμός κ.λπ. είναι θετικά μέτρα, αλλά δεν λύνουν
το πρόβλημα. Η γυναίκα δικηγόρος δεν πρέπει να έχει ανασφάλεια για τη θέση της
στο επάγγελμα…».